Phát huy vai trò chuyển đổi số quốc gia, sự cần thiết ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử

Đột phá quan trọng của dự thảo Luật là việc mở rộng đối tượng định danh điện tử. Không chỉ dừng lại ở danh tính của con người (cá nhân, cơ quan, tổ chức), Luật còn quy định định danh điện tử đối với sản phẩm, hàng hóa, tài sản vật chất và đối tượng vật chất khác; cơ sở dữ liệu, ứng dụng, phần mềm, dịch vụ số, tài sản số, di sản văn hóa phi vật thể; sự kiện, giao dịch, hành vi; địa điểm và không gian.

Việc định danh rộng rãi này giúp các cơ quan quản lý nhà nước cũng như doanh nghiệp dễ dàng truy xuất nguồn gốc, liên kết thông tin, ngăn chặn tình trạng gian lận, hàng giả, hàng nhái, đồng thời hỗ trợ quản lý tài sản, dịch vụ số một cách minh bạch, công khai.

Luật quy định nguyên tắc cốt lõi không yêu cầu người dân, tổ chức cung cấp, xuất trình các giấy tờ, tài liệu đã được định danh và có đủ điều kiện xác thực điện tử. Thông qua Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID), người dân trên địa bàn thành phố Cần Thơ có thể thực hiện hầu hết các thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến và các giao dịch dân sự, thương mại mà không cần mang theo nhiều loại giấy tờ bản giấy. Khi dữ liệu được kết nối, chia sẻ đồng bộ giữa cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh và xác thực điện tử với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, thông tin của người dân sẽ được đối soát tự động, tiết kiệm tối đa thời gian, chi phí di chuyển và công sức của Nhân dân.

Cùng với sự phát triển của công nghệ, các hành vi lừa đảo, giả mạo danh tính trên không gian mạng ngày càng tinh vi, đặc biệt là việc sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), Deepfake để giả mạo khuôn mặt, giọng nói nhằm chiếm đoạt tài sản. Luật Định danh và xác thực điện tử quy định nghiêm cấm các hành vi: Chiếm đoạt, mua bán, cho thuê, cho mượn danh tính điện tử; thu thập, sử dụng, chia sẻ trái phép dữ liệu định danh; sử dụng sinh trắc giả, hình ảnh giả tạo bằng công nghệ để tạo lập danh tính hoặc xác thực.

Luật đặt ra trách nhiệm cụ thể đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ khi áp dụng AI, phải triển khai các biện pháp kỹ thuật kiểm thử, đánh giá độc lập, phòng chống giả mạo sinh trắc học và hình ảnh giả tạo. Việc quy định trên là “lá chắn” bảo vệ dữ liệu cá nhân, ngăn chặn tội phạm mạng, giúp người dân yên tâm khi tham gia vào các giao dịch trực tuyến.

Theo dự thảo Luật, các tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp hoặc sử dụng tài khoản giao dịch điện tử trên các nền tảng số thuộc các lĩnh vực rủi ro cao hoặc có quy mô lớn (như: kinh doanh vận tải, du lịch, mạng xã hội, chứng khoán, ngân hàng, viễn thông, thương mại điện tử, livestream bán hàng, tiếp thị liên kết...) bắt buộc phải thực hiện xác thực danh tính điện tử với cơ quan quản lý định danh và xác thực điện tử quốc gia. Quy định này góp phần làm sạch môi trường mạng, loại bỏ các tài khoản “rác”, tài khoản ảo bị lợi dụng để vi phạm pháp luật, qua đó bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy kinh tế số phát triển lành mạnh, bền vững.

Nhằm khuyến khích cộng đồng doanh nghiệp và người dân chủ động tham gia chuyển đổi số, Luật quy định Nhà nước có chính sách miễn, giảm phí khai thác thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh và xác thực điện tử đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong thời hạn 05 năm kể từ ngày Luật có hiệu lực. Đây là động lực tài chính quan trọng hỗ trợ các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Cần Thơ tối ưu hóa chi phí, đẩy nhanh quá trình số hóa hoạt động kinh doanh.

Ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử là bước đi chiến lược, cấp thiết để hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên số. Nhằm chuẩn bị tốt cho việc triển khai Luật khi có hiệu lực chính thức (dự kiến từ ngày 01/7/2027), Công an thành phố Cần Thơ trân trọng đề nghị:

- Cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, gương mẫu chấp hành, tích cực nghiên cứu, chủ động áp dụng các tiện ích định danh và xác thực điện tử trong xử lý công việc và dịch vụ công.

- Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn chủ động rà soát hệ thống thông tin, sẵn sàng phương án kết nối, hạ tầng kỹ thuật và quy trình xác thực theo đúng tiêu chuẩn quy định của pháp luật.

- Toàn thể Nhân dân trên địa bàn thành phố Cần Thơ tích cực đăng ký, kích hoạt và sử dụng tài khoản định danh điện tử trên ứng dụng VNeID; nâng cao ý thức bảo vệ danh tính điện tử, tuyệt đối không cho mượn, mua bán, chia sẻ thông tin tài khoản, mật khẩu, mã OTP hoặc phương tiện xác thực cho người khác; kịp thời thông báo cho cơ quan Công an gần nhất khi phát hiện các hành vi nghi vấn giả mạo, chiếm đoạt danh tính điện tử.

Công an thành phố Cần Thơ quyết tâm đồng hành cùng Nhân dân, quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu chuyển đổi số, vì một thành phố Cần Thơ văn minh, hiện đại và an toàn trên không gian mạng./.

(Đính kèm dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử)