NHẬN DIỆN VÀ PHÒNG, CHỐNG TIN GIẢ, TIN SAI SỰ THẬT TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG: GÓC NHÌN TỪ NGHỊ ĐỊNH SỐ 328/2026/NĐ-CP

Ngày 19/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 328/2026/NĐ-CP quy định phòng, chống tin giả, tin sai sự thật, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/10/2026. Nghị định quy định cụ thể về phân loại, phát hiện, kiểm chứng, xác minh, công bố, cảnh báo, ngăn chặn, gỡ bỏ và xử lý tin giả, tin sai sự thật; đồng thời xác định trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong công tác phòng, chống tin giả, tin sai sự thật.

Nhận diện rõ tin giả, tin sai sự thật

Tin giả, tin sai sự thật trên không gian mạng ngày càng có phương thức thể hiện đa dạng, từ việc đưa thông tin không đúng sự thật, xuyên tạc, bóp méo nội dung đến sử dụng hình ảnh, âm thanh, video được chỉnh sửa, dàn dựng hoặc ứng dụng công nghệ để tạo ra nội dung giả mạo, gây khó khăn cho việc nhận biết và kiểm chứng.

Nghị định số 328/2026/NĐ-CP quy định việc phân loại tin giả, tin sai sự thật làm cơ sở cho công tác kiểm chứng, xử lý và áp dụng các biện pháp phòng, chống phù hợp. Việc phân loại gắn với mức độ ảnh hưởng của thông tin và các quy định của pháp luật về tiếp cận thông tin.

Điều này cho thấy, việc xác định một thông tin là giả, sai sự thật không thể chỉ dựa vào cảm nhận hoặc ý kiến cá nhân. Thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật cần được kiểm chứng, xác minh, làm rõ bởi cơ quan có thẩm quyền trước khi thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định.

Tin giả, tin sai sự thật có thể gây ra nhiều hệ lụy

Đối với thành phố Cần Thơ, cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội và chuyển đổi số, nhu cầu tiếp nhận, chia sẻ thông tin của người dân ngày càng lớn. Trong bối cảnh đó, thông tin sai sự thật nếu được phát tán rộng rãi có thể gây ra những tác động tiêu cực trên nhiều lĩnh vực.

Thứ nhất, gây hoang mang trong xã hội. Những thông tin không đúng sự thật liên quan đến dịch bệnh, thiên tai, tai nạn, an ninh, trật tự hoặc các vụ việc được dư luận quan tâm có thể làm gia tăng tâm lý lo lắng, hoài nghi, ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Thứ hai, ảnh hưởng đến uy tín, danh dự và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Thông tin bịa đặt, xuyên tạc hoặc chưa được kiểm chứng có thể gây tổn hại đến danh dự, uy tín của cá nhân, cơ quan, doanh nghiệp; đồng thời phát sinh thiệt hại về kinh tế.

Thứ ba, gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước. Khi thông tin sai sự thật được lan truyền nhanh chóng, cơ quan chức năng có thể phải dành thêm nguồn lực để kiểm tra, xác minh và cung cấp thông tin chính xác, qua đó ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

Vì vậy, phòng, chống tin giả, tin sai sự thật không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà còn cần sự tham gia có trách nhiệm của mỗi người sử dụng mạng xã hội.

Người dân có thể phản ánh, tố giác tin giả, tin sai sự thật qua nhiều hình thức

Một điểm đáng chú ý của Nghị định số 328/2026/NĐ-CP là quy định cụ thể về việc tiếp nhận tin báo, tố giác, phản ánh thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật.

Theo khoản 2 Điều 13, việc báo tin, tố giác, phản ánh được thực hiện thông qua các hình thức sau:

Như vậy, từ ngày 05/10/2026, người dân có thêm một phương thức thuận tiện để phản ánh thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật thông qua VNeID. Đây là cơ chế góp phần tăng cường sự tham gia của người dân trong phát hiện, phản ánh và phòng, chống thông tin sai lệch trên không gian mạng.

Nghị định đồng thời quy định trách nhiệm của cá nhân, cơ quan, tổ chức khi phát hiện tin giả, tin sai sự thật phải thông báo cho cơ quan chức năng có thẩm quyền để được xem xét, giải quyết theo quy trình. Trường hợp thông tin có dấu hiệu tội phạm thì được xử lý theo quy định của pháp luật hình sự và các quy định có liên quan.

Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm

Nghị định số 328/2026/NĐ-CP thiết lập quy trình xử lý tin giả, tin sai sự thật từ khâu phát hiện, kiểm chứng, xác minh, làm rõ đến gắn nhãn, công bố, cảnh báo, ngăn chặn, gỡ bỏ và áp dụng các hình thức xử lý theo quy định. Sau khi có kết luận xác định thông tin là tin giả, tin sai sự thật, cơ quan, đơn vị trực tiếp kiểm chứng có trách nhiệm thực hiện việc gắn nhãn theo quy định.

Đối với những hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng, việc xử phạt được thực hiện theo Nghị định số 330/2026/NĐ-CP ngày 19/8/2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 19/8/2026. Nghị định này quy định các hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả và thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Trường hợp hành vi phát tán, đăng tải, chia sẻ thông tin giả, sai sự thật có dấu hiệu cấu thành tội phạm thì tùy tính chất, mức độ và hậu quả, việc xử lý được thực hiện theo quy định của pháp luật hình sự.

Do đó, người sử dụng mạng xã hội cần nhận thức rõ: việc đăng tải, chia sẻ hoặc tiếp tục phát tán một thông tin chưa được kiểm chứng có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nếu nội dung đó vi phạm quy định của pháp luật.

Mỗi người dân cần trở thành một “bộ lọc” thông tin có trách nhiệm

Để góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, Công an thành phố Cần Thơ khuyến cáo người dân thực hiện “3 không”:

Bên cạnh đó, người dân nên ưu tiên tiếp nhận thông tin từ các cơ quan báo chí, cổng thông tin điện tử và các kênh thông tin chính thức của cơ quan nhà nước, lực lượng Công an; chủ động đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn trước khi đưa ra nhận xét hoặc chia sẻ.

Khi phát hiện thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật, người dân có thể phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền bằng các hình thức được pháp luật quy định, trong đó có ứng dụng VNeID từ ngày 05/10/2026, hoặc thông báo trực tiếp cho cơ quan Công an để được tiếp nhận, xác minh và xử lý theo quy định.

Trong môi trường thông tin lan truyền với tốc độ rất nhanh, mỗi lượt chia sẻ đều có thể góp phần làm thông tin chính xác được lan tỏa hoặc khiến thông tin sai sự thật tiếp tục phát tán. Kiểm chứng trước khi tin, cân nhắc trước khi chia sẻ và phản ánh đúng nơi, đúng quy định chính là cách mỗi người dân góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh và có trách nhiệm.