Trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng phổ biến, việc đăng tải, chia sẻ, chuyển tiếp thông tin có chứa dữ liệu cá nhân của người khác đang diễn ra khá phổ biến. Tuy nhiên, hành vi tưởng chừng đơn giản này có thể xâm phạm quyền riêng tư, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, đồng thời phát sinh trách nhiệm pháp lý nếu không có căn cứ hợp pháp. Người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân, thận trọng trước mỗi lần đăng tải, chia sẻ thông tin trên không gian mạng.
Trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng phát triển, việc chụp ảnh, quay video, đăng tải và chia sẻ thông tin về cá nhân trên các nền tảng như Facebook, TikTok, Zalo, các hội nhóm, diễn đàn và các nền tảng trực tuyến khác diễn ra phổ biến. Tuy nhiên, việc thu thập, sử dụng và công khai thông tin của người khác không phải trong mọi trường hợp đều được thực hiện tùy ý mà phải tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Các thông tin như họ tên, số điện thoại, địa chỉ, hình ảnh, thông tin tài khoản, vị trí, thông tin về gia đình, công việc, dữ liệu sinh trắc học và các dữ liệu khác có khả năng nhận diện một cá nhân đều có thể thuộc phạm vi dữ liệu cá nhân được pháp luật bảo vệ. Việc tự ý đưa các thông tin này lên không gian mạng khi chưa có căn cứ pháp lý hoặc chưa được sự đồng ý theo quy định có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý.
Ảnh: Minh họa nội dung dữ liệu cá nhân
QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ DỮ LIỆU CÁ NHÂN
Theo Điều 43, Nghị định số 330/2026/NĐ-CP ngày 19/8/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, có hiệu lực từ ngày 19/8/2026 quy định hành vi xử lý dữ liệu cá nhân sau khi thu thập mà chưa có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác, có thể bị phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng.
Ảnh: Người phụ nữ ở Hà Tĩnh làm việc với cơ quan chức năng do đăng hình căn cước của người khác (nguồn từ Internet).
Bên cạnh đó, Nghị định số 330/2026/NĐ-CP quy định các trường hợp vi phạm liên quan đến việc xử lý dữ liệu cá nhân, trong đó có hành vi không bảo đảm sự đồng ý hợp lệ của chủ thể dữ liệu. Căn cứ tính chất, mức độ và hành vi vi phạm cụ thể, cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Đáng chú ý, đối với hành vi cung cấp, chuyển giao, phát tán hoặc công khai dữ liệu cá nhân mà biết rõ dữ liệu sẽ được sử dụng vào mục đích xâm phạm an ninh, trật tự theo Điều 41 Nghị định số 330/2026/NĐ-CP quy định mức phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng; đồng thời có thể bị buộc gỡ bỏ, thu hồi thông tin, dữ liệu cá nhân đã cung cấp, chuyển giao hoặc công khai trái phép.
Việc xử lý dữ liệu cá nhân trong một số trường hợp có thể được thực hiện mà không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu nếu thuộc trường hợp pháp luật cho phép. Do đó, việc xác định hành vi vi phạm phải căn cứ vào loại dữ liệu, mục đích, phương thức xử lý, sự đồng ý của chủ thể dữ liệu và căn cứ pháp lý cụ thể trong từng trường hợp. MỘT SỐ HÀNH VI CẦN LƯU Ý
Để chủ động phòng ngừa nguy cơ làm lộ, lọt và phát tán dữ liệu cá nhân trên không gian mạng, người sử dụng Internet cần lưu ý, không thực hiện các hành vi sau khi chưa có căn cứ pháp lý phù hợp: Thứ nhất, tự ý đăng tải số điện thoại, địa chỉ, thông tin căn cước hoặc các thông tin có khả năng nhận diện người khác lên mạng xã hội, hội nhóm, diễn đàn. Thứ hai, đăng tải hình ảnh, video của người khác kèm theo họ tên, nơi ở, nơi làm việc, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội hoặc các thông tin cá nhân khác. Thứ ba, đăng công khai ảnh chụp màn hình tin nhắn, hồ sơ, danh sách khách hàng, thông tin giao dịch hoặc tài liệu có chứa dữ liệu cá nhân. Thứ tư, chia sẻ, phát tán lại các bài viết, hình ảnh có chứa dữ liệu cá nhân của người khác mà không kiểm tra nguồn thông tin và căn cứ pháp lý của việc công khai dữ liệu. Thứ năm, sử dụng, công khai thông tin cá nhân của người khác nhằm gây áp lực, xúc phạm, trả đũa, bôi nhọ hoặc kêu gọi cộng đồng truy tìm, công kích cá nhân. Thứ sáu, thu thập thông tin cá nhân từ nhiều nguồn, tổng hợp thành danh sách và công khai trên không gian mạng khi không có căn cứ pháp lý phù hợp. CHỦ ĐỘNG KIỂM TRA TRƯỚC KHI ĐĂNG TẢI, CHIA SẺ
Trước khi đăng tải hoặc chia sẻ thông tin liên quan đến người khác, người sử dụng Internet cần xem xét: Một là, thông tin dự kiến đăng tải có phải là dữ liệu cá nhân hay không. Hai là, chủ thể dữ liệu đã đồng ý cho việc sử dụng, đăng tải hoặc chia sẻ thông tin hay chưa. Ba là, việc thu thập, sử dụng, đăng tải hoặc chia sẻ thông tin có căn cứ pháp luật cho phép hay không. Bốn là, việc công khai thông tin có khả năng ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp, danh dự, tài sản hoặc an toàn của cá nhân hay không. Năm là, trong trường hợp chưa xác định rõ căn cứ pháp lý, cần cân nhắc việc không đăng tải, chia sẻ thông tin.
Việc kiểm tra, cân nhắc trước khi đăng tải và chia sẻ thông tin là biện pháp cần thiết nhằm hạn chế nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư, làm lộ dữ liệu cá nhân và phát sinh trách nhiệm pháp lý. HẬU QUẢ CỦA VIỆC CÔNG KHAI DỮ LIỆU CÁ NHÂN
Dữ liệu cá nhân sau khi được đăng tải trên Internet có thể nhanh chóng bị sao chép, tải xuống, chụp màn hình và tiếp tục phát tán trên nhiều nền tảng khác nhau. Vì vậy, việc xóa nội dung đăng tải ban đầu không đồng nghĩa với việc dữ liệu đã được loại bỏ hoàn toàn khỏi không gian mạng.
Đối với người bị lộ dữ liệu cá nhân, hậu quả có thể là bị làm phiền, giả mạo tài khoản, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc ảnh hưởng đến đời sống cá nhân. Đối với người đăng tải, chia sẻ, phát tán dữ liệu, tùy tính chất, mức độ và căn cứ pháp lý của hành vi, có thể phát sinh trách nhiệm hành chính hoặc các trách nhiệm pháp lý khác theo quy định. NÂNG CAO Ý THỨC BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN
Bảo vệ dữ liệu cá nhân là trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình tham gia và sử dụng không gian mạng. Mỗi người cần chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình, đồng thời tôn trọng và bảo vệ dữ liệu cá nhân của người khác.
Không tự ý thu thập; không tùy tiện công khai; không chia sẻ, phát tán dữ liệu cá nhân khi chưa có căn cứ pháp lý phù hợp.
Khi phát hiện dữ liệu cá nhân của mình bị đăng tải, chia sẻ trái phép, người dân cần chủ động lưu giữ các tài liệu, hình ảnh, đường dẫn, thời gian và thông tin tài khoản đăng tải để làm căn cứ xử lý; đồng thời yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm. Trường hợp nhận thấy có dấu hiệu vi phạm pháp luật, người dân có thể thông báo cho cơ quan Công an hoặc cơ quan có thẩm quyền để được tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý theo quy định.
Bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo vệ quyền riêng tư và sử dụng không gian mạng an toàn, văn minh, có trách nhiệm là trách nhiệm của mỗi người.
Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh, việc chụp ảnh, quay video, đăng tải, chia sẻ thông tin về người khác đã trở thành hoạt động thường xuyên của nhiều người. Tuy nhiên, không phải mọi thông tin có được đều được phép tùy ý công khai trên Facebook, TikTok, Zalo, các hội nhóm, diễn đàn hoặc những nền tảng khác.
Đặc biệt, việc tự ý đưa họ tên, số điện thoại, địa chỉ, hình ảnh, thông tin tài khoản, vị trí, thông tin gia đình, công việc, dữ liệu sinh trắc học hoặc các dữ liệu khác có khả năng nhận diện một cá nhân lên không gian mạng khi chưa có căn cứ hợp pháp hoặc chưa được sự đồng ý theo quy định có thể dẫn đến vi phạm pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Ảnh: Minh họa dữ liệu cá nhân gồm những gì?
“5 GIÂY SUY NGHĨ” TRƯỚC KHI NHẤN NÚT ĐĂNG
Trước khi đăng hoặc chia sẻ bất kỳ thông tin nào về người khác, hãy tự hỏi:
1. Đây có phải là dữ liệu cá nhân của người khác không?
2. Người đó đã đồng ý cho tôi sử dụng hoặc công khai thông tin này chưa?
3. Tôi có căn cứ pháp luật cho phép xử lý, đăng tải hoặc chia sẻ thông tin này không?
4. Việc công khai thông tin có thể ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp, danh dự, tài sản hoặc an toàn của người đó không?
5. Nếu chưa chắc chắn, tôi có thực sự cần đăng thông tin này không?
Nếu câu trả lời chưa rõ ràng, hãy dừng lại trước khi nhấn “Đăng” hoặc “Chia sẻ”. ĐỪNG BIẾN MỘT LẦN CHIA SẺ THÀNH HẬU QUẢ LÂU DÀI
Thông tin một khi được đưa lên Internet có thể nhanh chóng bị sao chép, tải xuống, chụp màn hình và tiếp tục phát tán trên nhiều nền tảng khác nhau. Vì vậy, việc xóa bài viết ban đầu không đồng nghĩa với việc dữ liệu đã hoàn toàn biến mất khỏi không gian mạng.
Đối với người bị lộ thông tin, hậu quả có thể là bị làm phiền, giả mạo tài khoản, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc ảnh hưởng đến đời sống cá nhân. Đối với người đăng tải, tùy tính chất, mức độ và căn cứ pháp lý của hành vi, có thể phát sinh trách nhiệm hành chính hoặc các trách nhiệm pháp lý khác theo quy định. HÃY “ĐĂNG CÓ TRÁCH NHIỆM – CHIA SẺ CÓ KIỂM SOÁT”
Mỗi người sử dụng Internet cần chủ động bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình, đồng thời tôn trọng dữ liệu cá nhân của người khác. Không tự ý thu thập – Không tùy tiện công khai – Không phát tán khi chưa có căn cứ hợp pháp.
Khi phát hiện dữ liệu cá nhân của mình bị đăng tải, chia sẻ trái phép, người dân nên chủ động lưu giữ bằng chứng, ghi nhận đường dẫn, thời gian, tài khoản đăng tải và yêu cầu gỡ bỏ. Trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật, có thể thông báo cho cơ quan Công an hoặc cơ quan có thẩm quyền để được tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý theo quy định. Hãy nhớ: Một cú nhấp chuột có thể chỉ mất vài giây, nhưng hậu quả của việc công khai dữ liệu cá nhân có thể kéo dài rất lâu./.