Toàn dân được khám sức khỏe miễn phí - bước ngoặt của y tế Việt Nam

Chính sách này hướng đến mục tiêu tham vọng: “Không ai bị bỏ lại phía sau” trong chăm sóc sức khỏe. Chỉ thị 17 đã phân định đặc biệt ưu tiên những đối tượng dễ bị tổn thương, bao gồm: người cao tuổi, người có công với cách mạng, hộ nghèo, người khuyết tật và bệnh nhân mắc bệnh mãn tính đồng thời có cách tiếp cận sớm với thế hệ tương lai, theo đó thực hiện khám sức khỏe miễn phí cho học sinh, sinh viên ngay từ đầu năm học 2026 – 2027, giải pháp này sẽ đặt nền móng cho một thế hệ người Việt khỏe mạnh về thể chất và minh mẫn về trí tuệ. Đối với khu vực biên giới, hải đảo và vùng sâu vùng xa, hình thức “khám lưu động” sẽ là giải pháp then chốt. Thay vì người dân phải vất vả tìm đến cơ sở y tế, các đội ngũ y bác sĩ cùng thiết bị hiện đại sẽ trực tiếp đến tận cộng đồng, khu dân cư để thực hiện nhiệm vụ. Chỉ thị 17 nhấn mạnh “sổ sức khỏe điện tử” là trái tim của hệ thống y tế số, nhằm xác lập “hộ chiếu sức khỏe” cho mỗi cá nhân thông qua Sổ sức khỏe điện tử, kết nối dữ liệu giữa hồ sơ sức khỏe với ứng dụng định danh điện tử VNeID và cơ sở dữ liệu bảo hiểm xã hội. Điều này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng như sau: Dữ liệu liên thông: Người dân đi khám tại bất kỳ đâu cũng có thể tra cứu lịch sử bệnh lý, giúp bác sĩ đưa ra phác đồ chính xác hơn; Quản lý vòng đời: Sức khỏe của một người sẽ được theo dõi xuyên suốt từ khi sinh ra cho đến khi già đi, giúp dự báo và ngăn ngừa các nguy cơ bệnh tật tiềm ẩn; Minh bạch và tiết kiệm: Giảm thiểu việc thực hiện các xét nghiệm trùng lặp, tiết kiệm thời gian cho cả người dân và nhân viên y tế.

Nâng cấp y tế cơ sở: “Tiền đồn” trong cuộc chiến chống bệnh tật và nơi tiếp xúc gần nhất với người dân là nhiệm vụ trọng tâm của chính sách này; theo đó Chính phủ bổ sung trang thiết bị, thuốc men và hóa chất, thúc đẩy cơ chế luân phiên, điều động bác sĩ từ các tuyến trên về làm việc có thời hạn tại y tế cơ sở nhằm xóa bỏ rào cản về chất lượng khám chữa bệnh giữa thành thị và nông thôn, giúp người dân tin tưởng hơn vào trạm y tế ngay tại nơi mình sinh sống đồng thời kết hợp công tư, khuyến khích các cơ sở y tế ngoài công lập có đủ điều kiện tham gia vào mạng lưới khám sàng lọc theo kế hoạch của địa phương; điều này sẽ tạo ra nguồn lực tổng hợp mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu thăm khám cho hơn 100 triệu dân. Mặt khác chính sách này cũng tăng trách nhiệm của cộng đồng và doanh nghiệp nhất là vai trò của người sử dụng lao động trong việc bảo đảm quyền lợi cho người lao động, đặc biệt tại các khu công nghiệp, khu chế xuất. Doanh nghiệp được yêu cầu lập kế hoạch khám sức khỏe định kỳ cho công nhân hằng năm, không chỉ để tuân thủ pháp luật về an toàn lao động mà còn để bảo vệ nguồn lực quý giá nhất của đơn vị; Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cũng đóng vai trò giám sát, kiến nghị xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đảm bảo rằng mọi công nhân, dù ở vị trí nào, cũng đều được hưởng lợi từ chính sách an sinh này.

Từ khi ban hành, chủ trương khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Trong bối cảnh nhiều bệnh lý nguy hiểm ngày càng trẻ hóa, chi phí điều trị tăng cao và hệ thống bệnh viện tuyến trên thường xuyên quá tải, việc đưa hoạt động khám sức khỏe định kỳ về tận cơ sở được xem là bước chuyển quan trọng của ngành y tế theo hướng dự phòng và chăm sóc sức khỏe cộng đồng từ sớm, từ xa. Chủ trương mới là tạo thêm cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế cho những nhóm vốn ít có điều kiện khám định kỳ; trong đó cơ hội lớn nhất mà chính sách này mở ra là giúp người dân được tiếp cận y tế sớm hơn, chủ động hơn, bình đẳng hơn như phát hiện bệnh sớm, giảm chi phí điều trị, nâng cao chất lượng sống và giảm áp lực y tế lâu dài…, nhất là nhóm yếu thế, người cao tuổi, người khuyết tật, người nghèo, cận nghèo, người lao động thu nhập thấp, công nhân trong các khu công nghiệp, người dân ở vùng sâu, vùng xa. Thế nhưng cũng có ý kiến cố tình dựng lên hàng loạt giả định bi quan như “biến các bệnh viện thành những bãi chiến trường”, “rò rỉ thông tin”, “phân loại công dân”, “kiểm soát”, “trục lợi” … để đánh tráo bản chất của một chủ trương nhân văn. Thực tế, khám sức khỏe định kỳ là xu hướng mà nhiều quốc gia đang theo đuổi, trong đó coi y tế dự phòng là nền tảng của an sinh xã hội, chứ không phải phần phụ phía sau bệnh viện; một xã hội văn minh không đợi người dân bệnh nặng mới chữa, mà phải hướng đến phòng bệnh, tầm soát sớm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng; toàn dân, đặc biệt là nhóm đối tượng yếu thế, học sinh, sinh viên, người cao tuổi, người ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, những đối tượng ít có điều kiện khám chữa bệnh định kỳ mới là những người hưởng lợi trực tiếp từ chính sách này. Đó là đầu tư cho tương lai Nhân dân, chứ không phải để “trục lợi”; không thể lấy những khó khăn có thể phát sinh trong quá trình triển khai để phủ nhận toàn bộ chính sách. Vấn đề tài chính, cách thức vận hành, công tác quản lý, chế độ bảo mật… là những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện bằng pháp luật, quản trị, công nghệ… chứ không phải cái cớ để phủ nhận quyền được chăm sóc sức khỏe của người dân. Đừng biến mọi nỗ lực vì cộng đồng thành câu chuyện tiêu cực để tạo tâm lý hoài nghi, phá hoại niềm tin xã hội.

Chính sách khám sức khỏe miễn phí toàn dân là minh chứng cho một Chính phủ hành động, lấy người dân làm trung tâm của mọi sự phát triển. Đây là một khoản đầu tư dài hạn cho tương lai. Dẫu còn nhiều khó khăn về nguồn lực và hạ tầng dữ liệu, nhưng với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân, năm 2026 sẽ mở ra một chương mới cho ngành y tế Việt Nam – một chương của sự chủ động, hiện đại và nhân văn. Một mục tiêu khác của chính sách này là thay đổi nhận thức, thói quen “có bệnh mới đi khám” đã ăn sâu vào nếp sống của nhiều người Việt”; thực tế khá phổ biến ở Việt Nam vẫn là người dân chỉ đi bệnh viện khi cơ thể đã phát tín hiệu quá muộn; không ít người phát hiện ung thư khi đã ở giai đoạn cuối; không ít lao động đến lúc đột quỵ, suy tim, biến chứng tiểu đường… mới biết mình mang bệnh nhiều năm; với nhiều người, đặc biệt người lao động thu nhập thấp, người già, người ở vùng khó khăn, chuyện đi khám định kỳ vẫn bị xem là “xa xỉ” và không cần thiết. Việc triển khai chính sách này kỳ vọng từ năm 2026, hình ảnh người dân chủ động đến trạm y tế kiểm tra sức khỏe mỗi năm một lần sẽ trở nên phổ biến. Khi mỗi cá nhân có ý thức bảo vệ mình, gánh nặng bệnh tật của toàn xã hội sẽ giảm đi, nhường chỗ cho một dân tộc khỏe mạnh, tự tin phát triển kinh tế - xã hội.