CÔNG AN THÀNH PHỐ CẦN THƠhttps://congan.cantho.gov.vn/uploads/logoca.png
Thứ năm - 30/04/2026 09:45230
Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo Hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) trước khi trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XVI, trong đó có đề xuất bổ sung quy định loại trừ trách nhiệm hình sự trong trường hợp thực hiện biện pháp nghiệp vụ phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm của các cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm trong trường hợp đã tuân thủ đầy đủ các thủ tục, quy trình công tác, không vì động cơ vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác. Mục tiêu của đề xuất là nhằm nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, phù hợp với tình hình thực tiễn; bảo vệ các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền thực hiện các nhiệm vụ được giao trong khuôn khổ pháp lý theo tinh thần của Quy định số 183-QĐ/TW ngày 18/9/2024 của Ban Chấp hành Trung ương về bảo vệ cơ quan, tổ chức, người thi hành công vụ trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án. Trong quá trình lấy ý kiến, xuất hiện một số ý kiến đã thể hiện lo ngại mang màu sắc định kiến về bản chất quản trị quốc gia của Việt Nam, theo đó quy chụp tờ trình xin ý kiến thành quy định đã được thông qua và “Bộ Công an tự làm luật”; đồng nhất “các cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm” với riêng lực lượng công an; và để đánh đồng “loại trừ trách nhiệm hình sự” có điều kiện với “vi phạm nhưng được miễn trừ”. Trước hết, cần khẳng định Bộ Công an không phải là cơ quan ban hành luật và “tự làm luật”. Theo Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Quốc hội là cơ quan duy nhất có thẩm quyền thông qua và ban hành Luật. Các Bộ, Ngành chỉ đóng vai trò soạn thảo, đề xuất và trình dự án luật, thông qua Chính phủ để Quốc hội xem xét, thảo luận và biểu quyết. Trong quy trình xây dựng pháp luật, tờ trình là văn bản dùng để lý giải sự cần thiết sửa đổi, đề xuất các phương án chính sách để lấy ý kiến và làm cơ sở để các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục xem xét, thẩm định, quyết định. Nội dung trong tờ trình của Bộ Công an trình Chính phủ cũng chưa phải dự thảo điều luật cuối cùng cũng như chưa phải quy định pháp luật có hiệu lực để áp dụng; ngay trong chính tờ trình này, nhiều nội dung còn được nêu theo các phương án khác nhau, như sửa đổi/ bổ sung/ hoặc giữ nguyên hiện hành; và nêu cụ thể lý do nếu để nguyên hay sửa đổi thì cái lợi, cái bất cập ra sao… để cơ quan có thẩm quyền cân nhắc quyết định. Do đó, không thể diễn giải một dự thảo có nội dung đang ở giai đoạn tham vấn như thể đã là quyết định chính thức và quy chụp “Bộ Công an tự làm luật”. Đề xuất này xác định rõ phạm vi chủ thể được nhắc tới: “các cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm”, là một khái niệm pháp lý rộng với nhiều chủ thể trong hệ thống thực thi pháp luật, chứ không riêng của lực lượng công an. “Loại trừ trách nhiệm hình sự” là những trường hợp mà hành vi tuy có thể mang yếu tố vi phạm nếu tách khỏi bối cảnh cụ thể, nhưng về bản chất không bị coi là tội phạm vì được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật nhằm bảo vệ lợi ích lớn hơn trong các tình huống như phòng vệ chính đáng, tình thế cấp thiết hay gây thiệt hại khi bắt giữ người phạm tội…; do đó “loại trừ trách nhiệm hình sự” không đồng nghĩa với “vi phạm nhưng được tha” và đây không phải cơ chế hợp thức hóa sai phạm, mà là xác lập trước ranh giới pháp lý cho hoạt động nghiệp vụ đặc thù. Mặt khác, đề xuất này chỉ xem xét trong trường hợp “đã tuân thủ đầy đủ thủ tục, quy trình công tác, không vì động cơ vụ lợi hoặc động cơ cá nhân…” nhằm đáp ứng mục tiêu là nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm, phù hợp với tình hình thực tiễn và bảo vệ các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền thực hiện nhiệm vụ được giao trong khuôn khổ pháp lý, theo Quy định số 183-QĐ/TW. Mặt khác, đấu tranh phòng, chống tội phạm ở bất kỳ quốc gia nào cũng tồn tại những tình huống nghiệp vụ đặc biệt phức tạp, nơi ranh giới giữa hành vi tác nghiệp cần thiết và dấu hiệu vi phạm pháp luật đôi khi rất mong manh. Thực tế đó buộc các hệ thống pháp luật trên thế giới phải thiết kế các cơ chế pháp lý đặc thù để vừa bảo đảm hiệu quả đấu tranh với tội phạm, vừa xác định rõ giới hạn trách nhiệm đối với người thi hành nhiệm vụ. Tại Mỹ, các hoạt động điều tra chìm, giao dịch có kiểm soát được điều chỉnh bởi hệ thống luật liên bang cùng án lệ về giới hạn điều tra. Tại Pháp, Bộ luật Tố tụng hình sự quy định chi tiết về các biện pháp điều tra đặc biệt dưới sự phê chuẩn của cơ quan có thẩm quyền; còn tại Đức - quốc gia nổi tiếng chặt chẽ về luật pháp - nhiều biện pháp điều tra bí mật cũng được luật hóa nhưng đặt dưới cơ chế giám sát tư pháp nghiêm ngặt… Như vậy, các ý kiến định kiến trên không phản ánh đúng bản chất của pháp luật và đang truyền tải nội dung thông tin sai lệch nghiêm trọng là nhầm lẫn vai trò giữa cơ quan lập pháp và cơ quan hành pháp đồng thời diễn giải sai bản chất các quy định pháp luật thành đặc quyền miễn trách nhiệm hình sự. Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, nguyên tắc mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật luôn được khẳng định; điều này đồng nghĩa với việc cán bộ, chiến sĩ Công an không nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của pháp luật, nếu vi phạm, lực lượng Công an vẫn bị điều tra, truy tố và xét xử như bất kỳ công dân nào khác. Qua đây cho thấy việc cho ý kiến đối với đề xuất trên là cần thiết, vấn đề không nằm ở chỗ có nên đặt ra đề xuất này hay không, mà ở chỗ nếu tiếp tục được nghiên cứu, cũng như nếu tham gia phản biện, thì nên tập trung vào việc nó sẽ được thiết kế chặt chẽ đến đâu: điều kiện áp dụng đã đủ rõ chưa, cơ chế giám sát thế nào, ai có thẩm quyền xác định ranh giới nghiệp vụ…với một tinh thần xây dựng, vì lợi ích xã hội; chứ không phải đưa ra các ý kiến giật gân, thiếu căn cứ và thiếu thực tiễn, tạo hoài nghi trong dư luận xã hội đối với các quy định pháp luật.
Bộ Công an tổ chức hội nghị tổng kết thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 ngày 20/3/2026
CÔNG AN THÀNH PHỐ CẦN THƠ
