
1. Mở rộng và phân loại rõ ràng hệ thống công trình, khu vực cần bảo vệ
Dự thảo Luật đã cụ thể hóa khái niệm “Công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia”, bao gồm 04 nhóm chính: Công trình trọng điểm về an ninh quốc gia (thuộc khu vực trọng yếu theo pháp luật về cảnh vệ), công trình an ninh, khu an ninh và công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia. Điểm mới đáng chú ý là việc phân cấp, phân loại khoa học theo tính chất, chức năng và mức độ ảnh hưởng:
- Được phân thành loại A (phục vụ lãnh đạo, chỉ huy, cơ động chiến đấu), loại B (phục vụ huấn luyện, diễn tập, cất trữ vũ khí, nghiên cứu, sản xuất sản phẩm an ninh) và loại C (phục vụ sinh hoạt, học tập, làm việc thường xuyên của lực lượng Công an nhân dân).
- Đối với công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia: Được chia làm loại I (đặc biệt quan trọng, ảnh hưởng toàn quốc như trung tâm dữ liệu quốc gia, hệ thống truyền tải điện 500kV, đường sắt cao tốc, công trình hạt nhân...), loại II (ảnh hưởng từ 02 tỉnh, thành phố trở lên hoặc toàn quốc một lĩnh vực như nhà máy lọc dầu, cảng hàng không quốc tế, hạ tầng số trọng yếu, đập thủy điện lớn...) và loại III (ảnh hưởng trong phạm vi 01 tỉnh, thành phố như trụ sở cơ quan Đảng, Nhà nước cấp tỉnh, hệ thống cấp thoát nước...).
Việc phân loại gắn liền với phân cấp thẩm quyền quyết định đưa công trình vào danh mục bảo vệ từ Thủ tướng Chính phủ (loại I), Bộ trưởng Bộ Công an (loại II) đến Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (loại III), tạo sự chủ động, linh hoạt cho từng địa phương.
2. Thiết lập ranh giới không gian bảo vệ đa chiều và quy định nghiêm ngặt các hành vi bị cấm
Lần đầu tiên, phạm vi bảo vệ công trình được luật hóa một cách toàn diện trên cả 5 chiều không gian: Trên mặt đất, trong lòng đất, trên mặt nước, dưới mặt nước và trên không, được chia thành 3 vành đai: Khu vực cấm, Khu vực bảo vệ và Hành lang bảo vệ; đối với công trình an ninh, khu vực cấm có thể mở rộng đến 55 mét trên mặt đất, 500 mét trên mặt nước, không giới hạn chiều sâu dưới lòng đất và cao tới 5.000 mét trên không.
Dự thảo Luật bổ sung nhiều quy định nhằm ứng phó với các thủ đoạn xâm phạm hiện đại. Nghiêm cấm tuyệt đối hành vi sử dụng thiết bị bay tự động hoặc có điều khiển (flycam, UAV), dùng động vật, côn trùng gắn thiết bị để thu thập thông tin, hình ảnh, tín hiệu sóng wifi trái phép tại công trình an ninh, khu an ninh. Các hành vi lấn chiếm hành lang bảo vệ, xây dựng trái phép, sử dụng lửa, vật liệu nổ, thả vật thể bay mang lửa hay quay phim, chụp ảnh, phát tán thông tin công trình lên không gian mạng chưa được phép bị nghiêm cấm và xử lý nghiêm minh.
3. Ứng dụng khoa học công nghệ, ứng phó hiệu quả với an ninh phi truyền thống
Nguyên tắc xuyên suốt của dự thảo Luật là kết hợp chặt chẽ giữa biện pháp bảo vệ trực tiếp, tại chỗ với biện pháp bảo vệ gián tiếp, từ xa thông qua khoa học, công nghệ hiện đại. Toàn bộ khu vực cấm, khu vực bảo vệ và hành lang bảo vệ công trình an ninh sẽ được giám sát bằng phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ truyền tải hình ảnh, âm thanh liên tục, trực tiếp về trung tâm chỉ huy.
Dự thảo Luật quy định rõ trách nhiệm của lực lượng Công an nhân dân trong việc chủ trì, hướng dẫn áp dụng các giải pháp kỹ thuật để phòng ngừa, ứng phó với nguy cơ tấn công mạng, tấn công bằng tàu bay không người lái và các mối đe dọa an ninh xuyên quốc gia; mở rộng hợp tác quốc tế trong chia sẻ thông tin cảnh báo sớm khủng bố, gián điệp, bảo mật hệ thống điều khiển tự động và diễn tập ứng phó sự cố.
4. Hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ an ninh với phát triển kinh tế - xã hội và quyền lợi Nhân dân
Dự thảo Luật thể hiện tinh thần nhân văn, thực tiễn khi khẳng định nguyên tắc “Kết hợp hài hòa giữa bảo vệ công trình quan trọng với phát triển kinh tế - xã hội”. Người dân, hộ gia đình sinh sống hợp pháp trong phạm vi bảo vệ được bảo đảm các quyền cư trú, canh tác nông, lâm, ngư, diêm nghiệp (với điều kiện không làm biến dạng địa hình tự nhiên). Trường hợp công trình an ninh nằm trong quy hoạch dự án phát triển kinh tế - xã hội, quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân bị ảnh hưởng do áp dụng biện pháp bảo vệ, Nhà nước có cơ chế di dời, chuyển đổi mục đích sử dụng, bồi thường, hỗ trợ thỏa đáng theo quy định pháp luật.
Dự thảo Luật khẳng định bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, của cả hệ thống chính trị, trong đó Công an nhân dân giữ vai trò nòng cốt. Ngoài lực lượng chuyên trách của Bộ Công an, các cơ quan, tổ chức quản lý công trình cũng thành lập lực lượng bảo vệ tại chỗ, thường xuyên phối hợp diễn tập, tuần tra, xử lý tình huống cháy, nổ, khủng bố. Nhà nước cũng quy định chế độ đãi ngộ, bảo hiểm và chính sách tôn vinh, khen thưởng xứng đáng cho lực lượng bảo vệ cũng như người dân dũng cảm tham gia bảo vệ công trình.
Công an thành phố Cần Thơ thông tin đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân trên địa bàn nâng cao tinh thần cảnh giác, chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ công trình, mục tiêu quan trọng; không tự ý quay phim, chụp ảnh, điều khiển phương tiện bay trái phép gần các khu vực bảo vệ; kịp thời tố giác, cung cấp thông tin cho cơ quan Công an gần nhất khi phát hiện các hành vi xâm hại, góp phần giữ vững ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, phục vụ sự phát triển bền vững của thành phố Cần Thơ./.
Tác giả: Phi Long