
1. Đưa khoa học - công nghệ trở thành trụ cột trong bảo vệ công trình trọng yếu
Chính sách của Nhà nước khẳng định chủ trương thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến, hiện đại vào lĩnh vực này thể hiện Dự thảo Luật xác định rõ nguyên tắc kết hợp hài hòa giữa biện pháp bảo vệ trực tiếp, tại chỗ và biện pháp bảo vệ gián tiếp, từ xa; đồng thời coi việc ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến, hiện đại vào hoạt động bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là một yêu cầu cốt lõi.
Theo quy định của Dự thảo Luật, toàn bộ khu vực cấm, khu vực bảo vệ và hành lang bảo vệ của công trình an ninh, khu an ninh phải được giám sát bằng phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ có khả năng truyền tải hình ảnh, âm thanh liên tục, trực tiếp đến đơn vị chuyên trách quản lý, bảo vệ. Lực lượng bảo vệ của Bộ Công an được tổ chức gồm lực lượng bảo vệ trực tiếp tại công trình và lực lượng bảo vệ gián tiếp thông qua các phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ. Dự thảo Luật còn mở rộng hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ, chuyển đổi số, hệ thống giám sát và giải pháp bảo mật để nâng cao năng lực quản lý, giám sát, bảo vệ công trình. Việc chuẩn hóa và hiện đại hóa công cụ kỹ thuật giúp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, rút ngắn thời gian xử lý sự cố và nâng cao tính chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa.
2. Chủ động nhận diện và ứng phó với thách thức an ninh phi truyền thống
Sự phát triển của công nghệ số, phương tiện không người lái cùng các yếu tố bất ngờ như thiên tai, cháy nổ hay nguy cơ khủng bố đang đặt ra những bài toán an ninh phi truyền thống ngày càng rõ nét đối với các công trình trọng yếu; Dự thảo Luật cụ thể hóa nhiều quy định nhằm đón đầu và kiểm soát hiệu quả các rủi ro này. Đối với công trình trọng điểm về an ninh quốc gia, bên cạnh các biện pháp theo pháp luật về cảnh vệ và phòng, chống khủng bố, Dự thảo Luật quy định rõ các biện pháp bảo vệ chống lại nguy cơ đe dọa tấn công trên không gian mạng và chống lại nguy cơ đe dọa tấn công bằng phương tiện bay theo quy định của pháp luật. Khi cần thiết bảo vệ tuyệt đối an toàn cho công trình trọng điểm về an ninh quốc gia trong những tình huống đặc biệt mà pháp luật chưa quy định, Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp phù hợp và báo cáo cơ quan có thẩm quyền của Đảng, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong thời gian gần nhất.
Ở góc độ kiểm soát không gian và phương tiện công nghệ cao, Dự thảo Luật nghiêm cấm việc sử dụng thiết bị bay tự động hoặc có điều khiển, dùng động vật, côn trùng được huấn luyện hay điều khiển bằng thiết bị, gắn thiết bị để thu thập thông tin, hình ảnh, âm thanh, tần số, tín hiệu sóng wifi từ trên không, trên mặt đất, công trình ngầm đối với công trình an ninh, khu an ninh (trừ trường hợp do cơ quan có thẩm quyền yêu cầu với mục đích hợp pháp theo chương trình, kế hoạch bảo đảm bí mật công trình). Đồng thời, phương tiện bay không được phép hoạt động trong phạm vi bảo vệ công trình an ninh, khu an ninh nếu chưa được cấp có thẩm quyền cấp phép.
Trong quá trình vận hành, khai thác, Dự thảo Luật yêu cầu cơ quan, tổ chức quản lý công trình phải có phương án xử lý, khắc phục kịp thời khi phát hiện khả năng xảy ra sự cố; có biện pháp chủ động phòng chống thiên tai, phòng chống cháy, nổ và các tác nhân khác đe dọa gây hại. Lực lượng bảo vệ của Bộ Công an giữ vai trò chủ trì, hướng dẫn lực lượng bảo vệ của cơ quan, tổ chức quản lý công trình áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật ứng phó với các mối đe dọa tấn công mạng, tấn công bằng tàu bay không người lái và các mối đe dọa khác. Hợp tác quốc tế cũng chú trọng lĩnh vực an ninh mạng và an ninh dữ liệu đối với hệ thống điều khiển tự động của công trình, cũng như tổ chức hoặc tham gia diễn tập quốc tế ứng phó sự cố khủng bố, phá hoại, thảm họa hoặc sự cố kỹ thuật.
3. Gắn bảo vệ công trình với phát triển kinh tế - xã hội và trách nhiệm cộng đồng
Dự thảo Luật là tinh thần kết hợp hài hòa giữa bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia với phát triển kinh tế - xã hội, gắn phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ công trình. Nhà nước có chính sách bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân bị tác động, ảnh hưởng do hoạt động bảo vệ công trình; quy định rõ cơ chế bồi thường, hỗ trợ khi bị thiệt hại do thực hiện các biện pháp bảo vệ công trình.
Dự thảo Luật còn khẳng định bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, là trách nhiệm của toàn dân, của cả hệ thống chính trị, trong đó Công an nhân dân làm nòng cốt. Mỗi người dân và tổ chức khi chấp hành tốt quy định về khu vực cấm, khu vực bảo vệ, hành lang bảo vệ; không xâm nhập, không quay phim, chụp ảnh, phát tán thông tin trái phép hay sử dụng thiết bị bay không phép; kịp thời thông báo cho chính quyền hoặc lực lượng chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm… chính là đang góp phần giữ vững “lá chắn” an toàn cho những công trình nền tảng của đất nước.
Với định hướng coi trọng khoa học - công nghệ và chủ động ứng phó với an ninh phi truyền thống, Dự thảo Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia hướng tới xây dựng thế trận bảo vệ vững chắc, hiện đại, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và phục vụ cho công cuộc phát triển của đất nước trong giai đoạn mới./.
Tác giả: Phi Long