Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng phát triển, mạng xã hội đã trở thành phương tiện phổ biến phục vụ nhu cầu liên lạc, trao đổi thông tin, kinh doanh và giao dịch của người dân. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích thiết thực, các nền tảng mạng xã hội cũng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, trong đó có thủ đoạn chiếm quyền sử dụng tài khoản mạng xã hội để lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Với việc giả danh chủ tài khoản, các đối tượng có thể tiếp cận người thân, bạn bè, đồng nghiệp của nạn nhân nhằm tạo lòng tin, đưa ra những yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin cá nhân, từ đó chiếm đoạt tài sản. Trước tình hình trên, người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động nhận diện thủ đoạn và thực hiện các biện pháp bảo vệ tài khoản cá nhân trên không gian mạng.
Hinh ảnh tin nhắn của các đối tượng lừa đảo giả danh người quen nhằm thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Nhận diện phương thức, thủ đoạn của các đối tượng
Một trong những phương thức phổ biến là gửi tin nhắn kèm đường dẫn giả mạo, yêu cầu người dùng đăng nhập tài khoản để nhận quà, tham gia chương trình khuyến mãi, bình chọn trực tuyến, xác minh danh tính hoặc khắc phục lỗi tài khoản. Các đường dẫn này có thể được thiết kế với giao diện tương tự trang đăng nhập chính thức của nền tảng mạng xã hội, khiến người dùng khó phân biệt. Khi nạn nhân nhập tên đăng nhập, mật khẩu hoặc mã xác thực vào trang giả mạo, thông tin có thể bị đối tượng thu thập và sử dụng để đăng nhập, chiếm quyền kiểm soát tài khoản. Bên cạnh đó, các đối tượng có thể giả danh nhân viên hỗ trợ kỹ thuật, quản trị viên hoặc bộ phận chăm sóc khách hàng, thông báo tài khoản có dấu hiệu vi phạm, sắp bị khóa hoặc cần xác minh khẩn cấp. Từ đó, chúng gây tâm lý lo lắng, thúc giục người dùng làm theo hướng dẫn, cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc truy cập đường dẫn không rõ nguồn gốc. Một số trường hợp, đối tượng còn dụ dỗ nạn nhân cài đặt ứng dụng không đáng tin cậy, cấp quyền truy cập bất thường trên thiết bị hoặc chia sẻ màn hình, tạo điều kiện để đánh cắp thông tin và kiểm soát tài khoản.
Hinh ảnh tin nhắm của các đối tượng lừa đảo giả danh người quen nhằm thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Sau khi chiếm được quyền sử dụng tài khoản, các đối tượng thường nghiên cứu thông tin cá nhân, danh sách bạn bè, nội dung trò chuyện và các mối quan hệ của chủ tài khoản để xây dựng kịch bản lừa đảo phù hợp. Chúng có thể nhắn tin cho người thân, bạn bè với nội dung như đang gặp khó khăn, cần vay tiền gấp, nhờ chuyển khoản thanh toán hộ hoặc đề nghị nhận tiền giúp. Do tin tưởng người nhắn tin là người quen, nhiều người đã chuyển tiền mà không kiểm chứng thông tin. Đáng chú ý, các đối tượng có thể đưa ra nhiều lý do để thúc giục chuyển tiền nhanh, gửi số tài khoản ngân hàng của người khác hoặc cung cấp mã QR thanh toán nhằm gây khó khăn cho việc xác minh và truy tìm dòng tiền.
Ngoài hình thức giả danh vay tiền, các đối tượng còn có thể lợi dụng tài khoản bị chiếm quyền để gửi đường dẫn chứa mã độc, phát tán nội dung lừa đảo hoặc tiếp tục tiếp cận những người trong danh sách bạn bè. Điều này khiến phạm vi ảnh hưởng của vụ việc không chỉ dừng lại ở chủ tài khoản ban đầu mà còn có nguy cơ lan rộng đến nhiều cá nhân khác. Việc tài khoản có tên, hình ảnh đại diện và lịch sử trò chuyện quen thuộc không đồng nghĩa với việc người đang nhắn tin thực sự là chủ tài khoản; đây là yếu tố người dân cần đặc biệt lưu ý khi giao tiếp, trao đổi thông tin và thực hiện giao dịch trên mạng xã hội.
Hình ảnh tuyên truyền của lực lượng Công an
Để phòng ngừa nguy cơ bị chiếm quyền sử dụng tài khoản mạng xã hội, Phòng An ninh mạng, Công an thành phố Cần Thơ khuyến cáo người dân cần chủ động nâng cao nhận thức và thực hiện nghiêm các biện pháp bảo mật. Trước hết, cần sử dụng mật khẩu có độ mạnh cao, kết hợp chữ hoa, chữ thường, chữ số và ký tự đặc biệt; không sử dụng cùng một mật khẩu cho nhiều tài khoản; thay đổi mật khẩu khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Đồng thời, cần kích hoạt xác thực hai yếu tố, thiết lập cảnh báo đăng nhập và thường xuyên kiểm tra các thiết bị, phiên đăng nhập đang hoạt động để kịp thời phát hiện truy cập trái phép. Tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã khôi phục tài khoản hoặc thông tin bảo mật cho người khác; không truy cập đường dẫn không rõ nguồn gốc được gửi qua tin nhắn, thư điện tử hoặc các hội nhóm trực tuyến. Khi nhận được thông báo yêu cầu xác minh tài khoản, khóa tài khoản hoặc xử lý vi phạm, cần kiểm tra thông tin thông qua ứng dụng, trang hỗ trợ chính thức của nền tảng, không làm theo hướng dẫn từ tài khoản lạ. Đồng thời, hạn chế cài đặt ứng dụng từ nguồn không đáng tin cậy, không cấp quyền truy cập vượt quá nhu cầu sử dụng và không chia sẻ màn hình, mã đăng nhập cho người không rõ danh tính
Đặc biệt, khi nhận được tin nhắn vay tiền, nhờ chuyển khoản hoặc yêu cầu cung cấp thông tin nhạy cảm từ tài khoản của người thân, bạn bè, người dân cần bình tĩnh xác minh qua cuộc gọi trực tiếp hoặc một kênh liên lạc độc lập khác trước khi thực hiện. Không nên chủ quan chỉ vì tài khoản có ảnh đại diện, tên hiển thị hoặc nội dung trò chuyện quen thuộc. Đối với các giao dịch có giá trị lớn hoặc có dấu hiệu bất thường, cần trao đổi trực tiếp với người đề nghị giao dịch và kiểm tra kỹ thông tin người thụ hưởng trước khi chuyển tiền. Mỗi người dân cần thực hiện tốt phương châm: “Không cung cấp mã OTP - Không truy cập đường link lạ - Xác minh trước khi chuyển tiền”, góp phần bảo vệ tài sản của bản thân, gia đình và cộng đồng, giữ gìn an ninh, trật tự trên không gian mạng.