Thời gian gần đây, tình trạng các đối tượng sử dụng tin nhắn SMS giả mạo thương hiệu ngân hàng (SMS Brandname) để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản tiếp tục diễn biến phức tạp với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Đáng chú ý, thay vì sử dụng số điện thoại thông thường, các đối tượng tìm cách phát tán tin nhắn giả mạo có tên thương hiệu ngân hàng, thậm chí khiến tin nhắn lừa đảo hiển thị chung luồng hội thoại với các tin nhắn giao dịch, thông báo chính thức trước đó của ngân hàng. Điều này làm gia tăng nguy cơ người dùng nhầm tưởng thông tin là chính thống, mất cảnh giác và thực hiện theo yêu cầu của các đối tượng.
Điển hình, ngày 19/10, một khách hàng sử dụng dịch vụ của Ngân hàng Thương mại cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) phản ánh nhận được tin nhắn mạo danh ngân hàng với nội dung thông báo có 12.500 điểm thưởng sắp hết hạn, kèm theo đường dẫn yêu cầu truy cập để nhận thưởng. Đây thực chất là thủ đoạn dẫn dụ người dùng truy cập trang web giả mạo, qua đó đánh cắp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản và các dữ liệu bảo mật liên quan đến giao dịch ngân hàng.

Theo phương thức được cảnh báo, các đối tượng có thể sử dụng thiết bị giả trạm thu phát sóng thông tin di động (BTS giả) để phát tán tin nhắn mạo danh thương hiệu ngân hàng. Lợi dụng cơ chế nhận diện và sắp xếp tin nhắn trên thiết bị di động, tin nhắn giả mạo có thể được hiển thị trong cùng luồng hội thoại với tin nhắn thật, khiến người nhận khó nhận biết sự khác biệt, từ đó dễ dàng bị các đối tượng thao túng tâm lý và dẫn dụ thực hiện hành vi theo yêu cầu.
Nội dung các tin nhắn lừa đảo thường được xây dựng theo hướng tạo tâm lý cấp bách, đánh vào sự lo lắng hoặc lòng tham của người dùng, như: thông báo điểm thưởng sắp hết hạn, yêu cầu truy cập đường dẫn để nhận quà; cảnh báo tài khoản phát sinh giao dịch bất thường, yêu cầu xác minh thông tin; thông báo thẻ ngân hàng cần cập nhật dữ liệu hoặc tài khoản có nguy cơ bị khóa nếu không thực hiện theo hướng dẫn.
Khi người dùng truy cập các đường dẫn giả mạo, các đối tượng có thể yêu cầu cung cấp tên đăng nhập, mật khẩu, thông tin thẻ ngân hàng, mã OTP hoặc mã PIN. Một số trường hợp còn bị dụ cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc, chứa mã độc nhằm chiếm quyền kiểm soát thiết bị, thu thập dữ liệu cá nhân và thông tin tài khoản. Từ những thông tin này, các đối tượng có thể thực hiện giao dịch trái phép, chiếm đoạt tiền trong tài khoản, gây thiệt hại trực tiếp về tài sản cho người dân.

Để bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng dịch vụ ngân hàng trực tuyến, người dân cần lưu ý các quy định về an toàn, bảo mật thông tin. Cụ thể, khoản 3 Điều 17 Thông tư số 50/2024/TT-NHNN ngày 31/10/2024 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến trong ngành ngân hàng nêu rõ: ngân hàng, tổ chức tín dụng không gửi tin nhắn SMS, thư điện tử (email) cho khách hàng có nội dung chứa đường dẫn liên kết (Hyperlink) truy cập các trang tin điện tử, trừ trường hợp theo yêu cầu của khách hàng.
Trước tình hình trên, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an thành phố Cần Thơ khuyến cáo người dân nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động bảo vệ thông tin cá nhân và tài sản khi sử dụng các dịch vụ ngân hàng trực tuyến. Trong đó, cần đặc biệt lưu ý:
- Không chủ quan, tin tưởng tuyệt đối chỉ vì tin nhắn hiển thị tên thương hiệu ngân hàng hoặc xuất hiện trong luồng hội thoại SMS quen thuộc.
- Tuyệt đối không cung cấp tên đăng nhập, mật khẩu, mã OTP, mã PIN, thông tin thẻ ngân hàng và các dữ liệu bảo mật khác thông qua đường dẫn chưa được xác minh.
- Không truy cập các đường dẫn lạ, không cài đặt ứng dụng từ nguồn không chính thống hoặc thực hiện theo hướng dẫn trong những tin nhắn có dấu hiệu đáng ngờ
- Khi nhận được thông báo liên quan đến tài khoản, giao dịch hoặc chương trình ưu đãi, cần chủ động kiểm tra thông tin thông qua ứng dụng ngân hàng chính thức hoặc liên hệ tổng đài theo số điện thoại được công bố trên các kênh chính thức của ngân hàng.
- Trường hợp đã cung cấp thông tin hoặc nghi ngờ tài khoản bị xâm phạm, cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để được hỗ trợ bảo vệ tài khoản, khóa thẻ và ngăn chặn các giao dịch trái phép khi cần thiết.
Mỗi người dân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ mình trên không gian mạng, chủ động nhận diện phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới, không để sự chủ quan, thiếu hiểu biết trở thành kẽ hở để các đối tượng phạm tội lợi dụng. Phòng ngừa từ sớm, nhận diện đúng thủ đoạn và kịp thời xử lý tình huống là giải pháp quan trọng góp phần bảo vệ tài sản của bản thân, gia đình và giữ vững an ninh, trật tự trên không gian mạng.
Tác giả: Hoàng Long - Trúc Lâm