Nhận diện một số thủ đoạn lợi dụng sân khấu, điện ảnh để xuyên tạc, chống phá và sứ mệnh của nền sân khấu, điện ảnh Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Trong chiến lược “Diễn biến hòa bình” chống phá cách mạng Việt Nam, các thế lực thù địch tấn công ta từ nhiều hướng, trên nhiều lĩnh vực và sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn khác nhau nhằm xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng, thay đổi thể chế chính trị nước ta. Để thực hiện âm mưu, chiến lược này, chúng xác định phá hoại tư tưởng, văn hóa là khâu đột phá, tấn công trực diện vào nội bộ nhằm làm tan rã niềm tin của quần chúng Nhân dân đối với vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước. Sân khấu, điện ảnh là một trong những lĩnh vực mà các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị luôn nhắm đến, vì đây là lĩnh vực có khả năng tác động trực tiếp đến nhận thức, tâm lý của công chúng, đặt biệt là thế hệ trẻ.

Một số thủ đoạn các thế lực thù địch, phản động thường xuyên lợi dụng sân khấu, điện ảnh để xuyên tạc, chống phá

Thứ nhất, xuyên tạc, “bôi đen” lịch sử. Các tác phẩm sân khấu, điện ảnh được dàn dựng tái hiện lại các sự kiện lịch sử theo hướng phiến diện, một chiều, phóng đại khuyết điểm, sai lầm để phủ nhận toàn bộ thành quả các mạng, tập trung, đề cao cá nhân về các khía cạnh tâm lý, tình cảm, đánh tráo khái niệm, đảo lộn các giá trị, chuẩn mực xã hội.

Thứ hai, tầm thường hóa lãnh tụ, anh hùng dân tộc. Chúng cố tình khai thác, phóng đại đời tư cá nhân theo hướng tầm thường hóa, gán ghép thành tựu đạt được với mục đích, động cơ thấp kém.

Thứ ba, lợi dụng khuynh hướng “sáng tạo nghệ thuật”, “góc nhìn đa chiều”, “phản biện xã hội” để khéo léo cài cắm quan điểm sai trái, kích động, hoài nghi lịch sử. Chúng gieo rắc tư tưởng sai trái, phủ nhận thành quả cách mạng, thay đổi tính chất cuộc chiến, coi đó là cuộc “nội chiến”, “huynh đệ tương tàng”, thay vì là cuộc chiến tranh chính nghĩa, đấu tranh chống ngoại xâm.

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử dân tộc, đồng thời phải đối mặt với những âm mưu chống phá của các thế lực thù địch, nền sân khấu, điện ảnh Việt Nam vẫn không ngừng khẳng định bản lĩnh, giá trị và sức sống của mình. Chính tinh thần sáng tạo, ý thức trách nhiệm đối với Tổ quốc và khát vọng gìn giữ, truyền tải lịch sử, bản sắc văn hóa dân tộc, sân khấu và điện ảnh nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, từng bước hoàn thiện và phát triển cả về giá trị nghệ thuật và giá trị hiện thực, phản ánh chân thật hình ảnh con người và văn hóa Việt Nam đến công chúng và bạn bè quốc tế.

Chúng ta cùng nhìn lại hai tác phẩm kinh điển của nền sân khấu, điện ảnh Việt Nam

Tiếng trống mê linh, nguyên tác là vở kịch mang tên “Trưng Vương” của soạn giả Việt Dung được sáng tác vào khoảng những năm 1960 và xuất bản năm 1972 tại Hà Nội. Sau năm 1975, soạn giả Vĩnh Điền, Viễn Châu và Nguyễn Phương chuyển thể vở kịch này sang cải lương, đặt tên mới là “Tiếng trống Mê Linh”, được công diễn lần đầu tiên vào năm 1977. Tác phẩm tái hiện thời kỳ Bắc thuộc, khi người dân sống trong cảnh đô hộ, áp bức, hà khắc của nhà Đông Hán, đến nổi lễ giổ Tổ Hùng Vương cũng không được tổ chức. Trước tình cảnh đó, Hai Bà Trưng đã lãnh đạo Nhân dân khởi nghĩa, một là đền nợ nước, hai là trả thù nhà, quyết tâm không để sống cảnh nô lệ.

Đặc biệt, trích đoạn Trưng Trắc tế sống Thi Sách đã lấy đi biết bao nước mắt của khán giả, “…hãy nổi trống lên trong tiếng cười ngạo nghễ, để ru hồn ta trong tiếng trống oai hùng…phu nhân ơi sống thác là chuyện đi về, hợp tan là trò dâu bể, tất cả đều không đáng kể, mà chuyện đáng lo lúc này là sự sống còn của dòng dõi Hùng Vương…” (Thi Sách) vẫn còn âm vang trong tâm thức của người Việt, như lời kêu gọi con cháu Lạc Hồng cùng đứng lên chống giặc ngoại xâm. Tác phẩm ra đời là liều thuốc tinh thần, khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước, khát vọng độc lập, tự cường của dân tộc, lời tuyên chiến về một dân tộc Việt Nam quyết chiến, quyết thắng trước mọi kẻ thù xâm lược.

Cánh đồng hoang, phim truyền hình ra đời năm 1979, do Nguyễn Quang Sáng viết kịch bản, Nguyễn Hồng Sến đạo diễn, Hãng phim Giải phóng sản xuất. Phim tái hiện chân thực sự khốc liệt của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ và tay sai, lấy bối cảnh vùng Đồng Tháp Mười mênh mông sóng nước, nhưng vợ chồng Ba Đô (nhân vật chính trong phim) vẫn bám trụ chiến đấu đến cùng. Trong bối cảnh cô liêu, tịch mịch vần ươm mầm sống (con của vợ chồng Ba Đô), khát vọng hạnh phúc, mái ấm gia đình.

Tác phẩm gây ấn tượng cho người xem không phải ở ngôn từ hoa mỹ, hay kỹ xảo tinh tế mà là sự chân thật, mộc mạc đến tàn khốc, khắc họa chân dung người bộ đội Cụ Hồ kiên cường, bất khuất, yêu quê hương, đất nước, quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.

Sân khấu và điện ảnh không chỉ đơn thuần là loại hình nghệ thuật phục vụ nhu cầu thưởng thức của công chúng mà còn mang trong mình sự mệnh đối với Tổ quốc, dân tộc Việt Nam, nhất là giai đoạn hiện nay. Sân khấu và điện anh giữ vai trò trung tâm trong việc hiện thực hóa mục tiêu mà Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 07/01/2026 về phát triển văn hóa, con người Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã đề ra.

Trước hết, hai loại hình nghệ thuật trên là công cụ hữu hiệu để hiện thực hóa quan điểm cốt lõi của Nghị quyết rằng văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực to lớn cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Sân khấu, điện ảnh với sức lan tỏa cảm xúc mạnh mẽ có khả năng truyền tải hệ giá trị quốc gia về lịch sử, văn hóa một cách sinh động, gần gũi, góp phần xây dựng con người Việt Nam hiện đại đạm đà bản sắc văn hóa dân tộc.

Sân khấu và điện ảnh được còn được xác định là mũi nhọn của nền công nghiệp văn hóa, hướng tới mục tiêu đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030 và 9% vào năm 2045. Phấn đấu xây dựng thành công thương hiệu trong liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hóa quốc tế trong quảng bá hình ảnh, bản sắc dân tộc ra thế giới, đồng thời thu hút đầu tư, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này. Ngoài ra, sân khấu, điện ảnh còn đảm nhận vai trò “đề kháng” văn hóa, nhất là thế hệ trẻ trong việc tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại mà không đánh mất bản sắc dân tộc trước các trào lưu, khuynh hướng ngoại lai, xấu độc.