Thực tế cho thấy, thời gian qua vẫn còn xảy ra một số trường hợp hành khách có hành vi gây rối an ninh, trật tự; không tuân theo sự chỉ dẫn của lực lượng an ninh hàng không, nhân viên hàng không; đe dọa, lăng mạ nhân viên hàng không; có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhân viên hàng không… tại cảng hàng không, sân bay, trên và trong tàu bay; nơi có công trình, trang bị, thiết bị hàng không dân dụng…; những hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của hành khách khác mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây uy hiếp trực tiếp đến an ninh, an toàn hàng không và hoạt động khai thác bay; đồng thời, bị xử lý theo quy định của pháp luật hiện hành.
Tại khoản 9 Điều 4 Nghị định số 215/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ về an ninh hàng không, có giải thích: “Hành khách gây rối là hành khách không chấp hành các quy định về ứng xử tại cảng hàng không hoặc trên tàu bay, không tuân thủ hướng dẫn của lực lượng kiểm soát an ninh hàng không hoặc nhân viên hàng không hoặc tổ bay, từ đó làm ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và kỷ luật tại cảng hàng không hoặc trên tàu bay”.
Do đó, để đảm bảo an ninh, an toàn hàng không, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025, quy định một trong những biện pháp bảo đảm an ninh hàng không là loại trừ khả năng chuyên chở bất hợp pháp vật phẩm nguy hiểm bằng đường hàng không; áp dụng biện pháp phòng ngừa đặc biệt khi cho phép chuyên chở vật phẩm nguy hiểm, đối tượng tiềm ẩn uy hiếp an ninh hàng không; cấm vận chuyển vĩnh viễn hoặc có thời hạn đối với hành khách gây rối, người có hành vi can thiệp bất hợp pháp vào hoạt động hàng không dân dụng hoặc trường hợp theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Cấm vận chuyển bằng đường hàng không tại Điều 21 Nghị định số 215/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026
- Tại các điểm a, b, c, và đ khoản 1, quy định cấm vận chuyển có thời hạn từ 03 tháng đến 12 tháng đối với các đối tượng sau đây:
a) Hành khách gây rối.
b) Phát ngôn mang tính đe dọa sử dụng bom, mìn, chất nổ, vật liệu nổ, chất phóng xạ, vũ khí sinh học, hóa học trong khu vực làm thủ tục vận chuyển, khu vực cách ly, sân bay, trên tàu bay.
c) Cố ý tung tin, cung cấp thông tin sai về việc có bom, mìn, vật liệu nổ, chất nổ, chất phóng xạ, vũ khí sinh học, hóa học gây ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của hoạt động hàng không dân dụng.
đ) Có hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn xã hội tại cảng hàng không, trên tàu bay.
- Tại điểm a, b khoản 2, quy định cấm vận chuyển có thời hạn trên 12 tháng đến 24 tháng đối với:
a) Đối tượng đã bị xử lý nhưng vẫn vi phạm một trong những hành vi quy định tại khoản 1 Điều này.
b) Người có hành vi can thiệp bất hợp pháp vào hoạt động hàng không dân dụng quy định tại các điểm g và h khoản 1 Điều 94 của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam số 130/2025/QH15.
- Tại khoản 3, quy định cấm vận chuyển có thời hạn cho đến khi đối tượng chấp hành xong quyết định xử phạt hành chính đối với người không thực hiện các quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng không dân dụng.
- Tại điểm a, b, c khoản 4, quy định cấm vận chuyển vĩnh viễn đối với các trường hợp sau đây:
a) Đối tượng đã bị xử lý nhưng vẫn vi phạm một trong những trường hợp nêu tại khoản 2 Điều này.
b) Người có hành vi can thiệp bất hợp pháp vào hoạt động hàng không dân dụng quy định tại các điểm a, b, c, d, đ và e khoản 1 Điều 94 của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam Luật số 130/2025/QH15.
c) Người có hành vi chiếm đoạt, gây bạo loạn tại cảng hàng không và cơ sở cung cấp dịch vụ điều hành bay.
Căn cứ theo quy định tại khoản 5 Điều 21, tùy theo tính chất mức độ vi phạm, Cục Quản lý xuất nhập cảnh quyết định cấm vận chuyển có thời hạn hoặc vĩnh viễn đối với các đối tượng quy định tại các khoản 1, 2, 3 và 4 của Điều này. Quyết định cấm vận chuyển được áp dụng đối với các chuyến bay nội địa, chuyến bay quốc tế xuất phát từ Việt Nam của tất cả các hãng hàng không Việt Nam và nước ngoài.
Ngoài ra, tại Khoản 1, Điều 38 Thông tư số 14/2026/TT-BCA ngày 03/02/2026 của Bộ Công an quy định chi tiết Chương trình an ninh hàng không và kiểm soát chất lượng an ninh hàng không Việt Nam, quy định Hãng hàng không có quyền từ chối vận chuyển hành khách vì lý do an ninh hàng không trong các trường hợp được pháp luật quy định.”. Tại khoản 3, 4, 5, 6 Điều 54 Luật Hàng không dân dụng 2025, từ chối vận chuyển hành khách có vé và đã được xác nhận chỗ trên chuyến bay hoặc đang trong hành trình:
“3. Hành khách không chấp hành quy định về bảo đảm an toàn hàng không, an ninh hàng không, khai thác vận tải hàng không;
4. Hành khách có hành vi làm mất trật tự công cộng, uy hiếp an toàn bay hoặc gây ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người khác.
5. Hành khách sử dụng rượu, bia hoặc các chất kích thích khác đến mức không làm chủ được hành vi.
6. Vì lý do an ninh”.
Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng không dân dụng tại Điều 26 Nghị định số 162/2018/NĐ-CP ngày 30/11/2018 của Chính phủ
- Tại khoản 2, quy định mức phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi không tuân theo sự chỉ dẫn của lực lượng kiểm soát an ninh hàng không, nhân viên hàng không tại cảng hàng không, sân bay.
- Tại khoản 3, quy định mức phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi đe dọa, lăng mạ nhân viên hàng không, hành khách hoặc người khác tại cảng hàng không, sân bay và nơi có công trình, trang bị, thiết bị hàng không dân dụng.
- Tại các điểm a, d, đ, h, i, k khoản 4, quy định mức phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:
a) Gây rối, kích động, lôi kéo người khác gây rối làm mất an ninh, trật tự tại cảng hàng không, sân bay và nơi có công trình, trang bị, thiết bị hàng không dân dụng mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
d) Vi phạm trật tự, kỷ luật trong tàu bay.
đ) Tung tin hoặc cung cấp thông tin sai về việc có súng, đạn, bom, mìn, vật liệu nổ, chất nổ, chất phóng xạ, vũ khí sinh học, hóa học mà chưa gây ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của hoạt động hàng không dân dụng và chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
h) Có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhân viên hàng không, hành khách hoặc người khác tại cảng hàng không, sân bay.
i) Đe dọa, lăng mạ nhân viên hàng không, hành khách trên tàu bay.
k) Thuê, lôi kéo hoặc xúi giục người khác đánh nhau hoặc đánh nhau tại cảng hàng không, sân bay mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Tại các điểm b, d, l, n khoản 5, quy định mức phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:
b) Hành hung nhân viên hàng không, hành khách, người khác tại cảng hàng không, sân bay, nơi có công trình, trang bị, thiết bị hàng không dân dụng mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
d) Gây rối, kích động, lôi kéo người khác gây rối làm mất an ninh, trật tự trên tàu bay mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
l) Thuê, lôi kéo hoặc xúi giục người khác đánh nhau hoặc đánh nhau trên tàu bay mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
n) Có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhân viên hàng không, hành khách trên tàu bay mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Tại điểm b, d khoản 6, quy định mức phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm sau đây:
b) Hành hung thành viên tổ bay, hành khách, người khác trên tàu bay mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
d) Phát ngôn đe dọa an toàn hàng không mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Tại các điểm a, b khoản 7, quy định mức phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:
a) Tung tin hoặc cung cấp thông tin sai về việc có súng, đạn, bom, min, vật liệu nổ, chất nổ, chất phóng xạ, vũ khí sinh, hóa học gây ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của hoạt động hàng không dân dụng mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
b) Cung cấp các thông tin sai có thể gây uy hiếp an toàn của tàu bay trên mặt đất; an toàn của hành khách, tổ bay, nhân viên mặt đất hoặc người tại cảng hàng không, sân bay và công trình, trang bị, thiết bị hàng không dân dụng mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Tại điểm a khoản 8, quy định mức phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một hành vi vi phạm tung tin hoặc cung cấp thông tin sai về việc có súng, đạn, bom, mìn, vật liệu nổ, chất nổ, chất phóng xạ, vũ khí sinh, hóa học hoặc các thông tin khác có thể gây uy hiếp an toàn của tàu bay đang bay, người trên tàu bay đang bay.
Lưu ý: mức phạt tiền tại khoản 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 Điều này là mức phạt áp dụng đối với cá nhân. Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối với tổ chức bằng hai lần mức phạt tiền đối với cá nhân, được quy định tại khoản 1 Điều 3 của Nghị định này.
Để hành trình bay được thuận lợi, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an thành phố khuyến cáo hành khách khi đi tàu bay cần lưu ý một số nội dung trọng tâm sau:
- Tuân thủ các quy định của pháp luật, đặc biệt là các quy định pháp luật có liên quan đến an ninh, an toàn hàng không và hoạt động hàng không dân dụng Việt Nam.
- Phối hợp với các lực lượng chức năng, nhân viên hàng không và tổ bay trong quá trình di chuyển.
- Ứng xử văn minh, lịch sự, tôn trọng người xung quanh; hợp tác với lực lượng chức năng, nhân viên hàng không khi phát sinh tình huống.
Hàng không là môi trường đặc thù, đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt về kỷ luật và quy định an ninh, an toàn. Mỗi hành động đúng mực, mỗi sự hợp tác của hành khách không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi, bảo đảm hành trình của chính mình mà còn chung tay xây dựng một môi trường hàng không chuyên nghiệp, an toàn, văn minh, vì những chuyến bay bình yên./.
Tác giả bài viết: Lý Nguyễn - Duy Hùng