Trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI), hình ảnh, video, giọng nói và văn bản có thể được tạo ra hoặc chỉnh sửa với mức độ chân thực rất cao. Các đối tượng xấu có thể lợi dụng công nghệ AI để giả mạo người khác, tạo dựng thông tin sai sự thật, lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Vì vậy, thấy hình chưa chắc đúng, nghe giọng chưa chắc thật, có video chưa chắc là sự thật. Mỗi người cần nâng cao ý thức sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, kiểm chứng thông tin trước khi tin, làm theo hoặc chia sẻ.
* SỬ DỤNG MẠNG XÃ HỘI PHẢI CÓ TRÁCH NHIỆM
Nghị định số 174/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Theo Điều 95 Nghị định, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân và một số hành vi vi phạm khác có thể bị xử phạt.
Đối với tổ chức, một số hành vi vi phạm bị phạt từ 20 đến 30 triệu đồng; đối với một số hành vi nghiêm trọng hơn, như chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang trong Nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế - xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ, mức phạt có thể từ 30 đến 50 triệu đồng nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Cá nhân có cùng hành vi vi phạm thì mức phạt bằng 1/2 mức phạt đối với tổ chức. Ngoài tiền phạt, người vi phạm có thể bị buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật, gây nhầm lẫn hoặc thông tin vi phạm pháp luật; đối với một số trường hợp còn có thể bị áp dụng biện pháp buộc khóa tài khoản, trang cộng đồng, nhóm cộng đồng hoặc kênh nội dung.
* KHÔNG SỬ DỤNG “AI” ĐỂ GIẢ MẠO TRÁI PHÁP LUẬT
Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 tại điểm g khoản 2 Điều 7 nghiêm cấm việc sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác trái quy định của pháp luật.
AI là công cụ hữu ích phục vụ học tập, nghiên cứu, lao động, sản xuất và sáng tạo. Tuy nhiên, việc sử dụng AI phải đúng pháp luật, tôn trọng quyền riêng tư, danh dự, nhân phẩm và quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
* 05 KHÔNG
1. KHÔNG dùng AI ghép khuôn mặt, hình ảnh của người khác vào video để tạo ra hành vi mà họ chưa từng thực hiện.
2. KHÔNG dùng AI mô phỏng giọng nói của người khác để gọi điện, nhắn tin yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin.
3. KHÔNG tạo hình ảnh, video, văn bản giả danh cơ quan nhà nước, cơ quan Công an hoặc cá nhân có thẩm quyền.
4. KHÔNG tạo dựng “bằng chứng” giả, tin tức giả nhằm bôi nhọ, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác.
5. KHÔNG sử dụng nội dung AI tạo ra để lừa đảo, gây hoang mang hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
* CẢNH GIÁC VỚI DEEPFAKE VÀ THÔNG TIN GIẢ DO “AI” TẠO RA
Các đối tượng có thể sử dụng AI để tạo nội dung giả rất giống thật, phổ biến như:
- Giả khuôn mặt, hình ảnh: tạo video một người phát biểu hoặc thực hiện hành động mà thực tế họ chưa từng làm.
- Giả giọng nói: mô phỏng giọng người thân, bạn bè, lãnh đạo, đối tác... để yêu cầu chuyển tiền, cung cấp mã OTP hoặc thông tin cá nhân.
- Tạo tin tức, hình ảnh sự kiện giả: khiến người xem tin rằng một sự việc đã xảy ra trong khi thực tế không có.
- Cắt ghép, chỉnh sửa hình ảnh, âm thanh: nhằm bôi nhọ, vu khống hoặc xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác.
Đặc biệt cảnh giác khi bạn nhận được cuộc gọi video hoặc tin nhắn từ người thân, bạn bè, lãnh đạo, đối tác... có hình ảnh và giọng nói rất giống người thật nhưng bất ngờ:
• Yêu cầu chuyển tiền ngay;
• Yêu cầu giữ bí mật;
• Yêu cầu cung cấp mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin cá nhân;
• Yêu cầu truy cập đường link;
• Yêu cầu tải phần mềm;
• Yêu cầu thực hiện giao dịch trong thời gian rất ngắn.
Không xác nhận danh tính chỉ dựa vào hình ảnh hoặc giọng nói trên màn hình.
* 5 DẤU HIỆU CẦN NGHI NGỜ NỘI DUNG GIẢ MẠO, DEEPFAKE
1. Hình ảnh bất thường: khuôn mặt, ánh mắt, bàn tay, chữ hoặc ánh sáng có chi tiết thiếu tự nhiên.
2. Giọng nói bất thường: khẩu hình không khớp lời, ngắt nghỉ không tự nhiên hoặc âm thanh nền không phù hợp.
3. Tạo áp lực khẩn cấp: yêu cầu chuyển tiền ngay, giữ bí mật hoặc nói chỉ còn vài phút để quyết định.
4. Nguồn tin không rõ ràng: không xác định được nguồn phát hành hoặc không có cơ quan, báo chí, nguồn chính thống xác nhận.
5. Kích thích cảm xúc mạnh: nội dung gây sốc, sợ hãi, phẫn nộ hoặc tò mò nhằm khiến người xem chia sẻ ngay.
* 5 BƯỚC KIỂM CHỨNG TRƯỚC KHI CHIA SẺ
1. DỪNG LẠI: Không vội bấm “Chia sẻ” khi vừa tiếp nhận thông tin gây sốc.
2. KIỂM TRA NGUỒN: Xác định thông tin xuất phát từ đâu, có phải nguồn chính thống hay không.
3. ĐỐI CHIẾU: Tìm kiếm, so sánh với các nguồn thông tin độc lập và đáng tin cậy.
4. XÁC MINH: Nếu liên quan đến người thân, tiền bạc, cơ quan nhà nước hoặc giao dịch, hãy liên hệ trực tiếp để xác minh bằng một kênh khác.
5. CHIA SẺ CÓ TRÁCH NHIỆM: Chỉ chia sẻ khi thông tin đã được kiểm chứng và không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
* 5 KHÔNG ĐỂ TRÁNH BỊ LỪA ĐẢO
1. KHÔNG TIN NGAY: Không vội tin video, hình ảnh, giọng nói chỉ vì chúng trông giống thật.
2. KHÔNG CHUYỂN TIỀN: Không chuyển khoản khi chưa xác minh trực tiếp danh tính người nhận.
3. KHÔNG CHIA SẺ: Không lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng, đặc biệt là nội dung gây sốc hoặc gây hoang mang.
4. KHÔNG CUNG CẤP THÔNG TIN: Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản, thông tin cá nhân hoặc thông tin căn cước qua đường link, tài khoản hoặc công cụ không rõ nguồn gốc.
5. KHÔNG LÀM THEO YÊU CẦU BẤT THƯỜNG: Không truy cập đường link lạ, tải phần mềm không rõ nguồn gốc hoặc thực hiện chuyển khoản theo yêu cầu của tài khoản mạo danh.
* 3 VIỆC NÊN LÀM
1. NÊN KIỂM TRA NGUỒN TIN: Ưu tiên tiếp nhận thông tin từ Cổng thông tin điện tử chính thức của Đảng, Nhà nước và cơ quan Công an.
2. NÊN GỌI ĐIỆN XÁC MINH: Khi nhận được yêu cầu hỗ trợ tài chính hoặc giao dịch bất thường, hãy gọi trực tiếp bằng số điện thoại đã biết hoặc sử dụng một kênh liên lạc khác để xác minh.
3. NÊN BÁO CƠ QUAN CHỨC NĂNG: Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, giả mạo, vu khống hoặc sử dụng AI để giả mạo người khác trái pháp luật, cần lưu giữ hình ảnh, nội dung, đường link, tài khoản liên quan và thông báo cho cơ quan Công an để được tiếp nhận, xác minh, xử lý theo quy định.
THÔNG ĐIỆP CẢNH GIÁC
THẤY CHƯA CHẮC ĐÚNG
NGHE CHƯA CHẮC THẬT
VIDEO CHƯA CHẮC LÀ SỰ THẬT
DỪNG LẠI – KIỂM CHỨNG – XÁC MINH – RỒI MỚI CHIA SẺ
Mỗi lượt đăng, bình luận hoặc chia sẻ đều có thể làm thông tin lan rộng. Một thông tin sai được chia sẻ nhiều lần vẫn không trở thành sự thật.
CÔNG AN THÀNH PHỐ CẦN THƠ KHUYẾN CÁO
Hãy sử dụng AI và mạng xã hội có trách nhiệm; không lợi dụng công nghệ để giả mạo, lừa đảo hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác; chủ động kiểm chứng thông tin và bảo vệ mình trước các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.
Nguồn pháp lý: Nghị định số 174/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ; Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15.