Theo thông tin từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hiệp quốc (FAO), bệnh viêm da nổi cục (VDNC) được phát hiện lần đầu tại Cộng hòa Zambia (Châu Phi) vào năm 1929. Từ năm 2013 đến nay, bệnh đã xảy ra tại các nước trong khu vực Châu Á, thời gian gần đây, dịch bệnh có chiều hướng gia tăng tại Trung Quốc, trong đó có các ổ dịch xảy ra tại các địa phương gần với biên giới Việt Nam. Bệnh được phát hiện lần đầu tiên ở nước ta vào cuối tháng 10/2020 tại tỉnh Cao Bằng.
Đặc điểm của bệnh VDNC Bệnh VDNC là bệnh truyền nhiễm do vi rút thuộc họ Poxviridae gây ra. Đây là bệnh chỉ xảy ra trên trâu, bò, không lây sang người và các loài động vật khác. Bệnh thường bùng phát vào mùa mưa, thời tiết nóng ẩm khi các loại côn trùng hút máu như ruồi, muỗi, ve, mòng phát triển mạnh. Bệnh lây truyền chủ yếu qua: côn trùng hút máu truyền mầm bệnh; tiếp xúc trực tiếp giữa trâu, bò mắc bệnh và trâu, bò khỏe mạnh; thức ăn, nước uống, dụng cụ chăn nuôi nhiễm mầm bệnh hoặc qua hoạt động mua bán, vận chuyển trâu, bò mang mầm bệnh. Trâu, bò mắc bệnh thường có các biểu hiện như: sốt cao, bỏ ăn, suy nhược, gầy yếu; giảm tiết sữa; sưng hạch bạch huyết viêm mũi, viêm kết mạc và tiết nhiều nước bọt; da nổi các nốt sần có đường kính từ 2 - 5 cm, đặc biệt là ở da đầu, cổ, chân, bầu vú, cơ quan sinh dục và đáy chậu trong vòng 48 giờ sau khi bắt đầu phản ứng sốt. Các nốt sần này có hình tròn, chắc và nhô cao trên da, mô dưới da và đôi khi cả các cơ bên dưới; các nốt sần lớn có thể bị hoại tử và cuối cùng là xơ hóa và tồn tại trong vài tháng để lại các vết sẹo có thể tồn tại vĩnh viễn. Bệnh gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi do làm giảm năng suất, tăng chi phí điều trị, có thể làm chết gia súc, gây lây lan dịch bệnh trên diện rộng và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh ngành chăn nuôi. Biện pháp phòng, chống bệnh VDNC Để chủ động phòng, chống bệnh viêm da nổi cục, người chăn nuôi cần: thường xuyên theo dõi tình trạng sức khỏe đàn trâu, bò; tiêm phòng đầy đủ theo hướng dẫn của cơ quan thú y, bảo đảm tỉ lệ tiêm phòng trên 80% tổng đàn; thực hiện chăn nuôi an toàn sinh học; vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng trại theo định kỳ; chủ động diệt ruồi, muỗi, ve và các côn trùng hút máu; không mua bán, vận chuyển trâu, bò có dấu hiệu nghi mắc bệnh hoặc không rõ nguồn gốc.
Hướng dẫn nâng cao cảnh giác, phòng, chống bệnh viêm da nổi cục trên trâu, bò
Xử lý khi phát hiện trâu, bò nghi mắc bệnh Khi phát hiện trâu, bò có dấu hiệu nghi mắc bệnh cần: nhanh chóng cách ly trâu, bò nghi mắc bệnh; không tự ý vận chuyển, mua bán hoặc giết mổ gia súc mắc bệnh; thông báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan thú y gần nhất để được kiểm tra, hướng dẫn xử lý; thực hiện vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng trại và xử lý chất thải theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn. Chế tài xử lý khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật Người dân tuyệt đối không thực hiện các hành vi: che giấu, không khai báo dịch bệnh; mua bán, vận chuyển, giết mổ, tiêu thụ trâu, bò mắc hoặc nghi mắc bệnh; vứt xác động vật chết ra môi trường làm lây lan dịch bệnh. Các hành vi trên không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh, ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Tùy theo tính chất, mức độ, tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi vi phạm có thể bị xử lý như sau: - Bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định số 204/2026/NĐ-CP ngày 11/6/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y với mức phạt từ 200.000 đồng đến 40 triệu đồng đối với cá nhân và từ 400.000 đồng đến 80 triệu đồng đối với tổ chức về hành vi vi phạm quy định về phòng, chống dịch bệnh động vật. Bị xử phạt từ 500.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với cá nhân và từ 1.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với tổ chức về hành vi vi phạm về kiểm soát giết mổ, vệ sinh thú y. Ngoài ra, tổ chức, cá nhân vi phạm còn bị buộc tiêu hủy động vật, sản phẩm động vật mắc bệnh theo quy định. - Trường hợp hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 240, Điều 241 Bộ luật Hình sự (sửa đổi, bổ sung năm 2025) với mức hình phạt cao nhất đến 12 năm tù. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm. Công an thành phố Cần Thơ khuyến cáo, mỗi người dân cần nêu cao tinh thần cảnh giác, kiên quyết nói không với thực phẩm bẩn. Khi phát hiện các hành vi buôn bán, vận chuyển, giết mổ trái phép gia súc mắc bệnh hoặc không rõ nguồn gốc; che giấu dịch bệnh hoặc lợi dụng dịch bệnh để trục lợi, đầu cơ, gian lận thương mại, người dân cần kịp thời tố giác đến UBND cấp xã, cơ quan thú y hoặc Công an cấp xã để được tiếp nhận, xử lý theo quy định của pháp luật, góp phần ngăn chặn dịch bệnh lây lan, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, hướng tới mục tiêu xây dựng thành phố Cần Thơ văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.
CÔNG AN THÀNH PHỐ CẦN THƠ
