CÔNG AN HẬU GIANG BẢO ĐẢM AN NINH TRẬT TỰ PHỤC VỤ XÂY DỰNG VÀ QUẢN LÝ TRẬT TỰ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA (1975 - 1991)

Thực hiện Quyết định số 4470/QĐ-BCA ngày 27/6/2023 của Bộ trưởng Bộ Công an phê duyệt Danh mục đề tài khoa học lịch sử cấp bộ giai đoạn 1 thuộc Chương trình “Tổng kết lịch sử Công an nhân dân Việt Nam từ năm 1975 đến 2025”; Công an thành phố Cần Thơ được giao chủ trì thực hiện đề tài khoa học lịch sử cấp Bộ “Tổng kết lịch sử công tác bảo đảm an ninh, trật tự của Công an Hậu Giang (1975 - 1991)” do đồng chí Đại tá, Thạc sĩ Trần Hoàng Độ làm chủ nhiệm, đến nay công trình cơ bản đã hoàn thành, Ban Chủ nhiệm xin giới thiệu một phần kết quả nghiên cứu.

Thắng lợi của cuộc Tổng tiến công mùa Xuân lịch sử năm 1975 đánh dấu sự thắng lợi hoàn toàn của 21 năm kháng chiến chống Mỹ trường kỳ, đưa đất nước ta sang kỷ nguyên độc lập, tự do. Tổ quốc thống nhất, non sông liền một dải, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, Công an Hậu Giang/Cần Thơ lại cùng quân dân cả nước bước vào cuộc trường chinh mới - vừa chung tay hàn gắn vết thương chiến tranh, chống thù trong giặc ngoài, vừa giữ gìn trật tự trị an phục vụ công cuộc xây dựng quê hương, kiến thiết đất nước.

Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng tại Đại hội IV chỉ rõ: Trong tình hình hiện nay, bảo đảm an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng của Nhà nước, là một trong những công tác rất lớn ở những vùng mới giải phóng. Lực lượng an ninh tỉnh Cần Thơ, tỉnh Sóc Trăng, thành phố Cần Thơ (1976 hợp nhất thành Công an Hậu Giang) đã cùng với chính quyền các cấp bước vào công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh, tham mưu Đảng bộ, chính quyền tỉnh thực hiện các biện pháp đấu tranh chống lại các tổ chức phản động manh nha ngóc đầu dậy, giải quyết tàn dư tệ nạn xã hội dưới chế độ cũ, tập trung mở nhiều đợt tấn công, truy quét bọn tàn quân, phá nhiều tổ chức nhen nhóm vũ trang phản cách mạng... góp phần ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Với vị trí là trung tâm vùng 4 chiến thuật, địch đã xây dựng Cần Thơ thành trung tâm đầu não chiến tranh với nhân vật lực, khí tài hùng hậu. Điều đó càng tỉ lệ thuận với những khó khăn của chính quyền cách mạng khi tiếp quản; hàng trăm ngàn lính ngụy tan rã tại chỗ phải quản lý; kho tàng bị đánh phá tan hoang, khí tài bỏ lại ngổn ngang khi tháo chạy phải thu gom… Ngay sau ngày giải phóng, thực hiện lời kêu gọi của Ủy ban quân quản, lực lượng an ninh, công an vũ trang cùng với các lực lượng vũ trang, chính quyền cách mạng vừa kêu gọi, thu nhận, lập danh sách, phân loại quản lý đối tượng trình diện, tổ chức học tập cải tạo; thu gom vũ khí, quân trang, quân dụng địch bỏ lại trên đường tháo chạy cũng như vận động giao nộp số tản mát trong dân chúng; tiếp quản công sở, bắt tay xác minh cán bộ lưu dụng… phục vụ xây dựng chính quyền, cơ quan; chủ động tấn công truy quét bọn tàn quân ác ôn, ngoan cố; tổ chức giam giữ, có biện pháp để giáo dục, xử lý, xem xét, khai thác lực lượng tề xã, phân chi khu trưởng, tề ấp, mật báo, cảnh sát… phối hợp cùng các lực lượng thực hiện tốt nhiệm vụ quân quản ở các vùng mới giải phóng, trong đó bố trí lực lượng canh gác, giữ gìn an ninh trật tự trong thành phố, phối hợp với các lực lượng vũ trang quân khu và quần chúng cốt cán truy lùng số tàn quân lẩn trốn không ra trình diện; bảo vệ tài sản xã hội chủ nghĩa… góp phần từng bước ổn định tình hình mọi mặt về chính trị, kinh tế, xã hội, đời sống, an ninh, trật tự... đáp ứng yêu cầu của cách mạng trong giai đoạn mới. Đặc biệt là bảo vệ thắng lợi cuộc tổng tuyển cử lịch sử bầu quốc hội chung của cả nước, góp phần hoàn thành công cuộc thống nhất về mặt nhà nước; trấn áp kịp thời những vụ nhen nhóm tổ chức phản cách mạng; phát hiện nội gián, mạng lưới gián điệp địch cài lại, đồng thời kiên quyết và kịp thời trừng trị tội phạm hình sự... góp phần ổn định tình hình chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Thực hiện Nghị quyết số 245-NQ/TW ngày 20/9/1975 về việc bỏ Khu, hợp tỉnh, Quyết định số 19-QĐ 20/12/1975 “Về việc điều chỉnh hợp nhất một số tỉnh miền Nam” thành phố Cần Thơ, tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng hợp nhất thành tỉnh mới gọi là Hậu Giang, theo đó, lực lượng an ninh Cần Thơ, an ninh Sóc Trăng và một bộ phận an ninh khu cũng được hợp nhất, toàn lực lượng chuẩn bị mọi điều kiện về con người, cơ sở vật chất cho hoạt động của mô hình tổ chức mới. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, tập trung xây dựng lực lượng trên cả ba mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức với phương châm “lấy chất lượng là chính, không coi nhẹ số lượng”, xây dựng đảng là khâu then chốt, quyết định để hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn. Lãnh đạo Ty đã chỉ đạo mở các lớp đào tạo, tập huấn ngắn ngày theo kiểu “cầm tay chỉ việc” cho lực lượng công an xã, cảnh sát khu vực. Đến tháng 9/1977, Công an Cần Thơ đã có gần 4.000 cán bộ, chiến sĩ chia thành các lực lượng Công an, Cảnh sát, Công an vũ trang, bộ máy được tổ chức từ cấp tỉnh đến tận khóm, ấp, trong đó chú trọng tăng cường cấp huyện, nơi thiếu, yếu, địa bàn tập trung nhiều tôn giáo, dân tộc, bộ phận chiến đấu. Năm 1981, thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy theo Nghị định số 250/CP của Hội đồng Bộ trưởng, Công an Cần Thơ đổi Ty Công an thành Công an tỉnh, thành lập Ban Chỉ huy An ninh và Ban Chỉ huy Cảnh sát, Công an tỉnh có 29 đơn vị cấp phòng và 14 đơn vị Công an cấp thành phố, thị xã, huyện.

Tuy nhiên, tình hình an ninh, trật tự diễn biến hết sức phức tạp số ngụy quân - ngụy quyền trốn trình diện, bọn phản động vẫn âm mưu tập hợp lực lượng hòng ngóc đầu dậy chống phá cách mạng, việc giữ gìn an ninh trật tự vô cùng khó khăn, thậm chí cán bộ ta tiếp tục hy sinh... Dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân, sự chỉ đạo của Bộ Công an, Công an Hậu Giang đã đấu tranh, ngăn ngừa, trấn áp hoạt động phá hoại của bọn phản cách mạng và các loại tội phạm, bảo vệ tài sản xã hội chủ nghĩa (nhất là các mặt hàng chiến lược), tham gia cải tạo, quản lý thị trường, bảo vệ sản xuất, lưu thông hàng hóa; kiên quyết bài trừ tệ nạn xã hội; vận động thực hiện nếp sống mới xã hội chủ nghĩa; vận động cán bộ, nhân dân chấp hành pháp luật, quy tắc quản lý an ninh, trật tự... bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền cách mạng, bảo vệ hạnh phúc của nhân dân, phục vụ đắc lực sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Trong 10 năm (1975 - 1985), Công an Hậu Giang đã phối hợp lực lượng quân sự tổ chức 69 trận truy quét số tàn quân, nhen nhóm vũ trang; phát hiện khám phá trên 245 vụ án phản động, âm mưu lật đổ chính quyền cách mạng; hàng chục vụ án gián điệp xâm nhập địa bàn; nắm 25 tổ chức địch hình thành, thường xuyên tuyên truyền xuyên tạc, câu móc, phát triển lực lượng, xây dựng cơ sở. Trong đó nổi bật là vụ bạo loạn ở Vĩnh Châu, Mỹ Xuyên, Long Phú cuối năm 1975; chuyên án C.107, chuyên án AB27; liên tục mở các đợt tấn công trấn áp tội phạm, đặc biệt là phạm pháp hình sự, tội phạm xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa, tệ nạn xã hội, mê tín dị đoan…

10 năm sau ngày thống nhất, đất nước vẫn đang gặp vô vàn khó khăn. Dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (năm 1986), với yêu cầu đổi mới toàn diện các mặt công tác Công an và mệnh lệnh “những việc cần làm ngay”, chủ trương của Bộ, Công an Hậu Giang tập trung đổi mới về tổ chức theo hướng giảm trung gian, tập trung cho các đơn vị mũi nhọn chiến đấu; đi từ đổi mới về nhận thức đến phương pháp, đối sách hành động đối với từng loại tội phạm, kiểu chiến tranh phá hoại về nhiều mặt của địch, bảo vệ Đảng, Nhà nước, bảo vệ tài sản xã hội chủ nghĩa, tính mạng và tài sản của Nhân dân… Đấu tranh làm rõ 88 vụ liên quan đến an ninh quốc gia, bắt giữ 218 đối tượng, góp phần làm thất bại chiến dịch “chuyển lửa về quê nhà” của địch, thu giữ hàng chục ngàn tài liệu từ hải ngoại tán phát vào tỉnh; đấu tranh ngăn chặn các hoạt động của số đối tượng phản động lợi dụng tôn giáo, đề xuất xử lý giải tán các hoạt động tôn giáo trái phép; làm tốt công tác bảo vệ nội bộ, bảo vệ an toàn các cơ quan Đảng, Nhà nước, các đồng chí lãnh đạo Trung ương đến địa phương, các công trình kinh tế, văn hóa, quốc phòng quan trọng trên địa bàn... làm thất bại âm mưu “diễn biến hòa bình”, lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

Giai đoạn 1986 - 1991, dưới ánh sáng đường đối đổi mới của Đảng, lực lượng Công an Hậu Giang tập trung làm tốt nhiệm vụ chính trị giáo dục nâng cao cảnh giác cách mạng, giáo dục luật pháp xã hội chủ nghĩa, gắn với phát động phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc, cùng với lực lượng các cấp, ngành đi sâu giáo dục các đối tượng chậm tiến đi đôi với giải quyết cơ bản nguồn gốc phát sinh tội phạm; kiên quyết, kịp thời trấn áp bọn phản cách mạng, đập tan mọi âm mưu chiến tranh tâm lý của địch; xây dựng lực lượng Công an Hậu Giang “xứng đáng là công cụ tin cậy, sắc bén của Đảng và Nhà nước xã hội chủ nghĩa, là con em yêu quý của Nhân dân”. Về an ninh, quan tâm bảo vệ an ninh nội bộ, an ninh kinh tế, tư tưởng, văn hóa. Nâng cao ý thức trách nhiệm bảo vệ bí mật quốc gia; bảo vệ các chủ trương, nghị quyết của Đảng, Nhà nước về xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, chống phá hoại kinh tế, xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa. Về trật tự an toàn xã hội, Công an toàn tỉnh đã chủ động và liên tục mở các đợt tấn công trấn áp và truy quét bọn tội phạm, tập trung đấu tranh chống cướp có vũ trang, giết người, bọn lưu manh chuyên nghiệp, buôn bán vũ khí trái phép, làm trong sạch địa bàn đạt được nhiều kết quả tích cực. Giai đoạn 1986 - 1991, Công an Hậu Giang đã điều tra, khám phá hơn 9.168 vụ phạm pháp hình sự, bắt trên 10.000 đối tượng, trong đó có gần hơn 438 vụ trọng án. Điển hình như vụ buôn bán vũ khí tại Châu Thành; vụ băng cướp có vũ trang tại thành phố Cần Thơ; vụ phối hợp phá chuyên án đấu tranh với băng cướp “Liên bang Đông Dương” do Cục Cảnh sát hình sự Bộ Nội vụ chỉ đạo phối hợp với Công an các tỉnh Bến Tre, Sông Bé, Phú Khánh và Công an thành phố Hồ Chí Minh; Vụ “vòng cẩm thạch” ở Long Phú… Trên lĩnh vực đấu tranh chống xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa, buôn bán hàng giả, lập lại mặt trận sản xuất lưu thông, lực lượng công an đạt được nhiều kết quả quan trọng. Phát hiện, đấu tranh 403 vụ, thiệt hại tài sản hàng chục tỉ đồng, thu hồi hàng trăm tấn nhu yếu phẩm (lúa gạo, phân bón, thuốc trừ sâu, xăng dầu, vải vóc…). Ngoài ra, công tác giam giữ được đảm bảo chặt chẽ, đúng trình tự pháp luật; quan tâm củng cố, nhân rộng tổ an ninh nhân dân với số lượng được duy trì từ 1.928 đến trên 2000 tổ với khoảng gần 5.000 thành viên. Các đơn vị nghiệp vụ đã phối hợp các cơ quan chức năng mở nhiều đợt kiểm tra hoạt động văn hoá, tư tưởng tại các cơ quan, xí nghiệp, báo đài Trung ương và địa phương đóng trên địa bàn đặc biệt là công tác xuất nhập, lưu hành các văn hoá phẩm ngoài luồng. Bên cạnh ra sức giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, xây dựng lực lượng vũ trang Công an vững mạnh, nâng cao cảnh giác, đập tan âm mưu phá hoại nhiều mặt của địch trong tỉnh, bảo vệ chiến tranh biên giới Tây Nam, làm tròn nghĩa vụ quốc tế được giao với tỉnh Kongpong Chhnang (Cam-pu-chia) kết nghĩa.

Những thành tựu của bước đầu trong tiếp thu đường lối đổi mới của Đảng phù hợp với hoàn cảnh, đặc thù công tác của ngành trên địa bàn tỉnh Hậu Giang đã đặt nền móng vững chắc cho sự nghiệp đổi mới toàn diện các mặt công tác Công an ở chặng đường tiếp theo, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp đổi mới của tỉnh nhà. Đặc biệt, cùng với toàn tỉnh, lực lượng công an chuẩn bị mọi điều kiện về tổ chức cán bộ, cơ sở vật chất… phục vụ chủ trương chia tách tỉnh Hậu Giang để tái lập tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng. Hai tỉnh chính thức đi vào hoạt động từ ngày 01/4/1992. Với những chiến công đặc biệt xuất sắc và những thành tích to lớn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc giai đoạn 1975 - 1991, Công an tỉnh Hậu Giang được Đảng, nhà nước các cấp, ngành tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý, đặc biệt là danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (1981), Huân chương quân công (1983), Huân chương chiến công hạng III (1985), Huân chương Hồ Chí Minh (1985); 15 tập thể, 06 cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân...

Chỉ trong chưa đầy hai thập niên (1975 - 1991) với 02 lần hợp nhất rồi chia tách, 03 lần thay đổi lớn về tổ chức (1976, 1981, 1991), Công an Hậu Giang đã kiên trì đường lối đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đổi mới tư duy, đổi mới tổ chức và cán bộ, đổi mới phong cách lãnh đạo chỉ huy... phát huy truyền thống, tinh thần cách mạng tiến công, tự lực, tự cường, vượt qua mọi khó khăn, thử thách, thực hiện thắng lợi sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Tổ chức không ngừng được kiện toàn; lực lượng không ngừng được củng cố; tỷ lệ đánh án không ngừng được nâng cao; phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc được triển khai ngày càng sâu, rộng... từng bước đập tan kiểu chiến tranh phá hoại nhiều mặt của địch, từ “những việc cần làm ngay” đến góp phần khẳng định lập luận “ai thắng ai”... làm thất bại “kế hoạch hậu chiến”, âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch và chiến tranh gián điệp trên địa bàn Tây Nam bộ mà Hậu Giang/Cần Thơ là một trọng điểm. Quá trình đó đã để lại một số bài học kinh nghiệm vẫn còn nguyên giá trị cho đến hôm nay.

Ra đời từ trong khói lửa những ngày Cách mạng tháng Tám năm 1945, được sự quan tâm lãnh chỉ đạo của Đảng đoàn Bộ Nội vụ, Bộ Công an qua các thời kỳ, Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh; được Nhân dân đùm bọc cùng sự phối hợp hiệp đồng chặt chẽ với Quân đội nhân dân, các cấp ngành, đoàn thể; được tôi luyện trong thực tiễn… Công an Hậu Giang đã anh dũng chiến đấu, từng bước trưởng thành, xứng đáng là “lá chắn thép”, “thanh bảo kiếm” vững bước theo Đảng, tận trung với nước, tận hiếu với dân. Công an thành phố Cần Thơ hôm nay, nguyện phát huy truyền thống, vận dụng, kế thừa linh hoạt những bài học kinh nghiệm để cùng đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.