Xây dựng hệ thống pháp luật hiện đại: Nâng cao hiệu lực quản lý, tạo thuận lợi cho người dân
- Thứ tư - 30/09/2026 00:05
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Xử lý vi phạm hành chính là công cụ pháp lý quan trọng nhằm duy trì trật tự xã hội, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân. Nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính trong tình hình mới, giải quyết tận gốc các vướng mắc từ thực tiễn và tinh gọn bộ máy thực thi, dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) cùng các quy định liên quan trong Luật Phòng, chống ma túy, đã mang đến những bước tiến đột phá.
Với định hướng chuyển giao mạnh mẽ thẩm quyền về cơ sở, hiện đại hóa quy trình quản lý trên môi trường số và lấy tinh thần nhân đạo, bảo vệ quyền con người làm trọng tâm, các nội dung điều chỉnh tại Phần thứ tư, thứ năm và thứ sáu của dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) sẽ tạo chuyển biến tích cực trong công tác đấu tranh, phòng ngừa vi phạm.
Sau đây là những nội dung quan trọng được sửa đổi, bổ sung tại 03 phần trên, Trang Thông tin điện tử Công an thành phố Cần Thơ thông tin đến cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân biết:
1. Các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính
- Các trường hợp tạm giữ người: Bổ sung trường hợp tạm giữ để ngăn chặn hành vi đánh nhau, gây tổn hại sức khỏe người khác hoặc để thi hành quyết định xử phạt trục xuất. Nâng thời hạn tạm giữ từ 12 giờ lên 24 giờ (kéo dài tối đa không quá 48 giờ khi cần thiết).
- Trường hợp kéo dài thời hạn tạm giữ: Cho phép kéo dài tạm giữ không quá 05 ngày đối với người bị đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc thi hành quyết định trục xuất. Nếu người bị tạm giữ là người nước ngoài thì phải thông báo cho Bộ Ngoại giao.
- Thẩm quyền tạm giữ:
+ Bỏ quy định cụ thể tên các chức danh có thẩm quyền tạm giữ người để phù hợp với quy định phân cấp, phân quyền trong Luật Tổ chức Chính phủ.
+ Bổ sung thẩm quyền tạm giữ người đối với chỉ huy tàu bay, thuyền trưởng, trưởng tàu khi phương tiện đã rời sân bay, bến cảng, nhà ga.
+ Chuyển thẩm quyền tạm giữ tang vật, phương tiện, giấy phép/chứng chỉ hành nghề từ người có thẩm quyền xử phạt tịch thu sang người có thẩm quyền lập biên bản vi phạm.
- Tạm giữ và quản lý tang vật, phương tiện, giấy phép:
+ Bỏ quy định về việc ra quyết định tạm giữ và quyết định trả lại tang vật, phương tiện, giấy phép.
+ Với tang vật khó bảo quản, gây hại sức khỏe/môi trường, người tạm giữ phải báo cáo ngay thủ trưởng trực tiếp để xử lý; nếu để hư hỏng, thất thoát phải bồi thường.
+ Giấy phép/chứng chỉ hành nghề dưới dạng điện tử thì tạm giữ và trả lại trên môi trường điện tử (không phải lập biên bản). Cho phép tạm giữ giấy phép/chứng chỉ hành nghề trong thời gian chờ ra quyết định xử phạt.
+ Kéo dài thời hạn tạm giữ tang vật, phương tiện, giấy phép đến khi lập biên bản xong, ra quyết định xử phạt hoặc quyết định được thi hành xong.
+ Tang vật cồng kềnh, khó vận chuyển nếu cá nhân/tổ chức có địa chỉ rõ ràng và đủ điều kiện bảo quản thì có thể giao cho họ tự giữ dưới sự quản lý của cơ quan nhà nước. Tang vật bị hư hại không còn giá trị thì tiến hành tiêu hủy.
+ Rút ngắn thời gian ra quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vô chủ từ 01 năm xuống còn 02 tháng. Bỏ quy định giao Chính phủ quy định chi tiết mức phí tạm giữ.
2. Quản lý người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính
- Ưu tiên giao cho trung tâm/cơ sở tiếp nhận đối tượng xã hội hoặc tổ chức quản lý người bị đề nghị đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc.
- Trường hợp không áp dụng được thì giao cho Công an cấp xã nơi cư trú/vi phạm hoặc gia đình quản lý.
3. Quy định đối với người chưa thành niên vi phạm hành chính
- Nguyên tắc áp dụng:
+ Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi: Không xử phạt bổ sung, không nộp tiền tương đương trị giá tang vật/phương tiện nhưng vẫn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả (nếu không đủ khả năng thực hiện thì cha, mẹ, người giám hộ thực hiện thay).
+ Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi: Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả (nếu không có tiền nộp tương đương trị giá tang vật/phương tiện thì cha, mẹ, người giám hộ thực hiện thay).
- Biện pháp thay thế: Làm rõ hơn điều kiện áp dụng biện pháp nhắc nhở; sửa đổi thời hạn gửi quyết định quản lý tại gia đình (tính theo ngày làm việc).
4. Điều khoản thi hành và chuyển tiếp
- Phân cấp, phân quyền trong xử lý hành chính và cai nghiện ma túy: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống ma túy nhằm đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền về cơ sở, giúp thủ tục diễn ra nhanh chóng, sát thực tế hơn, cụ thể:
+ Áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc: Chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã.
+ Áp dụng cai nghiện tự nguyện: Chuyển thẩm quyền áp dụng cai nghiện ma túy tự nguyện tại cơ sở cai nghiện công lập và trường giáo dưỡng từ Giám đốc Công an cấp tỉnh sang Trưởng Công an cấp xã.
- Nguyên tắc áp dụng pháp luật theo hướng có lợi cho người vi phạm: Quy định chuyển tiếp của dự thảo Luật thể hiện rõ tính nhân đạo và tinh thần ưu tiên bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức đối với các hành vi xảy ra trước thời điểm Luật có hiệu lực nhưng sau đó mới bị phát hiện hoặc đang giải quyết:
+ Trường hợp áp dụng Luật mới (Ưu tiên quy định có lợi): Các quy định về tình tiết giảm nhẹ mới; trường hợp không xử phạt mới; thủ tục xử phạt, hoãn, giảm, miễn thi hành, nộp phạt nhiều lần, các biện pháp ngăn chặn và các quy định khác có lợi cho đối tượng vi phạm sẽ được áp dụng ngay.
+ Trường hợp tiếp tục áp dụng Luật cũ: Các quy định về tình tiết tăng nặng mới, thời hiệu xử phạt, mức phạt tiền tối đa hoặc quy định không có lợi cho đối tượng vi phạm sẽ không áp dụng hiệu lực hồi tố của Luật mới, mà vẫn áp dụng văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm xảy ra vi phạm.
- Hướng dẫn xử lý chuyển tiếp đối với các trường hợp cụ thể: Để tránh khoảng trống pháp lý và bảo đảm tính liên tục trong thi hành pháp luật, dự thảo quy định rõ việc xử lý cho từng nhóm hồ sơ, quyết định:
+ Quyết định xử phạt đang thi hành: Các quyết định chưa thi hành xong hoặc đang bị cưỡng chế trước thời điểm Luật mới có hiệu lực sẽ áp dụng quy định cưỡng chế tại Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành (đã được sửa đổi, bổ sung) để giải quyết.
+ Hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính: Nếu chưa chuyển đến người có thẩm quyền ra quyết định: Lập hồ sơ và chuyển đến người có thẩm quyền theo quy định của Luật mới. Nếu đã chuyển đến người có thẩm quyền nhưng chưa ra quyết định: Tiếp tục áp dụng các quy định pháp luật có hiệu lực trước thời điểm Luật mới có hiệu lực để giải quyết.
+ Xử lý tang vật, phương tiện bị tạm giữ: Trường hợp tang vật, phương tiện bị tạm giữ trước ngày Luật có hiệu lực mà không xác định được chủ sở hữu/người vi phạm và đã hết thời hạn 02 tháng kể từ ngày thông báo lần thứ hai, việc xử lý tang vật, phương tiện sẽ được thực hiện theo quy định của Luật mới.
Những nội dung điều chỉnh đã thể hiện rõ tư duy đổi mới trong quản lý nhà nước: vừa siết chặt kỷ cương đối với các hành vi vi phạm thông qua việc điều chỉnh thời hạn tạm giữ và rút ngắn quy trình xử lý tang vật, vừa đẩy mạnh phân cấp về sát với người dân (giao quyền cho Chủ tịch UBND và Trưởng Công an cấp xã). Đặc biệt, sự kết hợp giữa tinh thần nhân đạo đối với người chưa thành niên và nguyên tắc tối thượng “áp dụng quy định có lợi cho người vi phạm” chính là minh chứng cho định hướng xây dựng nền tài chính - tư pháp lành mạnh, lấy con người làm trung tâm.
Việc chủ động nghiên cứu, nắm vững các quy định về thẩm quyền lập biên bản, tạm giữ phương tiện/giấy phép điện tử, cũng như các hướng dẫn chuyển tiếp hồ sơ không chỉ giúp cán bộ, chiến sĩ thực thi đúng pháp luật, tránh đền bù thiệt hại mà còn giúp Nhân dân nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình. Mỗi cán bộ, công chức và Nhân dân hãy tích cực tìm hiểu, chấp hành nghiêm túc các quy định mới, chung tay góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm và xây dựng môi trường xã hội thượng tôn pháp luật.
Sau đây là những nội dung quan trọng được sửa đổi, bổ sung tại 03 phần trên, Trang Thông tin điện tử Công an thành phố Cần Thơ thông tin đến cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân biết:
1. Các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính
- Các trường hợp tạm giữ người: Bổ sung trường hợp tạm giữ để ngăn chặn hành vi đánh nhau, gây tổn hại sức khỏe người khác hoặc để thi hành quyết định xử phạt trục xuất. Nâng thời hạn tạm giữ từ 12 giờ lên 24 giờ (kéo dài tối đa không quá 48 giờ khi cần thiết).
- Trường hợp kéo dài thời hạn tạm giữ: Cho phép kéo dài tạm giữ không quá 05 ngày đối với người bị đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc thi hành quyết định trục xuất. Nếu người bị tạm giữ là người nước ngoài thì phải thông báo cho Bộ Ngoại giao.
- Thẩm quyền tạm giữ:
+ Bỏ quy định cụ thể tên các chức danh có thẩm quyền tạm giữ người để phù hợp với quy định phân cấp, phân quyền trong Luật Tổ chức Chính phủ.
+ Bổ sung thẩm quyền tạm giữ người đối với chỉ huy tàu bay, thuyền trưởng, trưởng tàu khi phương tiện đã rời sân bay, bến cảng, nhà ga.
+ Chuyển thẩm quyền tạm giữ tang vật, phương tiện, giấy phép/chứng chỉ hành nghề từ người có thẩm quyền xử phạt tịch thu sang người có thẩm quyền lập biên bản vi phạm.
- Tạm giữ và quản lý tang vật, phương tiện, giấy phép:
+ Bỏ quy định về việc ra quyết định tạm giữ và quyết định trả lại tang vật, phương tiện, giấy phép.
+ Với tang vật khó bảo quản, gây hại sức khỏe/môi trường, người tạm giữ phải báo cáo ngay thủ trưởng trực tiếp để xử lý; nếu để hư hỏng, thất thoát phải bồi thường.
+ Giấy phép/chứng chỉ hành nghề dưới dạng điện tử thì tạm giữ và trả lại trên môi trường điện tử (không phải lập biên bản). Cho phép tạm giữ giấy phép/chứng chỉ hành nghề trong thời gian chờ ra quyết định xử phạt.
+ Kéo dài thời hạn tạm giữ tang vật, phương tiện, giấy phép đến khi lập biên bản xong, ra quyết định xử phạt hoặc quyết định được thi hành xong.
+ Tang vật cồng kềnh, khó vận chuyển nếu cá nhân/tổ chức có địa chỉ rõ ràng và đủ điều kiện bảo quản thì có thể giao cho họ tự giữ dưới sự quản lý của cơ quan nhà nước. Tang vật bị hư hại không còn giá trị thì tiến hành tiêu hủy.
+ Rút ngắn thời gian ra quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vô chủ từ 01 năm xuống còn 02 tháng. Bỏ quy định giao Chính phủ quy định chi tiết mức phí tạm giữ.
2. Quản lý người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính
- Ưu tiên giao cho trung tâm/cơ sở tiếp nhận đối tượng xã hội hoặc tổ chức quản lý người bị đề nghị đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc.
- Trường hợp không áp dụng được thì giao cho Công an cấp xã nơi cư trú/vi phạm hoặc gia đình quản lý.
3. Quy định đối với người chưa thành niên vi phạm hành chính
- Nguyên tắc áp dụng:
+ Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi: Không xử phạt bổ sung, không nộp tiền tương đương trị giá tang vật/phương tiện nhưng vẫn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả (nếu không đủ khả năng thực hiện thì cha, mẹ, người giám hộ thực hiện thay).
+ Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi: Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả (nếu không có tiền nộp tương đương trị giá tang vật/phương tiện thì cha, mẹ, người giám hộ thực hiện thay).
- Biện pháp thay thế: Làm rõ hơn điều kiện áp dụng biện pháp nhắc nhở; sửa đổi thời hạn gửi quyết định quản lý tại gia đình (tính theo ngày làm việc).
4. Điều khoản thi hành và chuyển tiếp
- Phân cấp, phân quyền trong xử lý hành chính và cai nghiện ma túy: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống ma túy nhằm đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền về cơ sở, giúp thủ tục diễn ra nhanh chóng, sát thực tế hơn, cụ thể:
+ Áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc: Chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã.
+ Áp dụng cai nghiện tự nguyện: Chuyển thẩm quyền áp dụng cai nghiện ma túy tự nguyện tại cơ sở cai nghiện công lập và trường giáo dưỡng từ Giám đốc Công an cấp tỉnh sang Trưởng Công an cấp xã.
- Nguyên tắc áp dụng pháp luật theo hướng có lợi cho người vi phạm: Quy định chuyển tiếp của dự thảo Luật thể hiện rõ tính nhân đạo và tinh thần ưu tiên bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức đối với các hành vi xảy ra trước thời điểm Luật có hiệu lực nhưng sau đó mới bị phát hiện hoặc đang giải quyết:
+ Trường hợp áp dụng Luật mới (Ưu tiên quy định có lợi): Các quy định về tình tiết giảm nhẹ mới; trường hợp không xử phạt mới; thủ tục xử phạt, hoãn, giảm, miễn thi hành, nộp phạt nhiều lần, các biện pháp ngăn chặn và các quy định khác có lợi cho đối tượng vi phạm sẽ được áp dụng ngay.
+ Trường hợp tiếp tục áp dụng Luật cũ: Các quy định về tình tiết tăng nặng mới, thời hiệu xử phạt, mức phạt tiền tối đa hoặc quy định không có lợi cho đối tượng vi phạm sẽ không áp dụng hiệu lực hồi tố của Luật mới, mà vẫn áp dụng văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm xảy ra vi phạm.
- Hướng dẫn xử lý chuyển tiếp đối với các trường hợp cụ thể: Để tránh khoảng trống pháp lý và bảo đảm tính liên tục trong thi hành pháp luật, dự thảo quy định rõ việc xử lý cho từng nhóm hồ sơ, quyết định:
+ Quyết định xử phạt đang thi hành: Các quyết định chưa thi hành xong hoặc đang bị cưỡng chế trước thời điểm Luật mới có hiệu lực sẽ áp dụng quy định cưỡng chế tại Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành (đã được sửa đổi, bổ sung) để giải quyết.
+ Hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính: Nếu chưa chuyển đến người có thẩm quyền ra quyết định: Lập hồ sơ và chuyển đến người có thẩm quyền theo quy định của Luật mới. Nếu đã chuyển đến người có thẩm quyền nhưng chưa ra quyết định: Tiếp tục áp dụng các quy định pháp luật có hiệu lực trước thời điểm Luật mới có hiệu lực để giải quyết.
+ Xử lý tang vật, phương tiện bị tạm giữ: Trường hợp tang vật, phương tiện bị tạm giữ trước ngày Luật có hiệu lực mà không xác định được chủ sở hữu/người vi phạm và đã hết thời hạn 02 tháng kể từ ngày thông báo lần thứ hai, việc xử lý tang vật, phương tiện sẽ được thực hiện theo quy định của Luật mới.
Những nội dung điều chỉnh đã thể hiện rõ tư duy đổi mới trong quản lý nhà nước: vừa siết chặt kỷ cương đối với các hành vi vi phạm thông qua việc điều chỉnh thời hạn tạm giữ và rút ngắn quy trình xử lý tang vật, vừa đẩy mạnh phân cấp về sát với người dân (giao quyền cho Chủ tịch UBND và Trưởng Công an cấp xã). Đặc biệt, sự kết hợp giữa tinh thần nhân đạo đối với người chưa thành niên và nguyên tắc tối thượng “áp dụng quy định có lợi cho người vi phạm” chính là minh chứng cho định hướng xây dựng nền tài chính - tư pháp lành mạnh, lấy con người làm trung tâm.
Việc chủ động nghiên cứu, nắm vững các quy định về thẩm quyền lập biên bản, tạm giữ phương tiện/giấy phép điện tử, cũng như các hướng dẫn chuyển tiếp hồ sơ không chỉ giúp cán bộ, chiến sĩ thực thi đúng pháp luật, tránh đền bù thiệt hại mà còn giúp Nhân dân nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình. Mỗi cán bộ, công chức và Nhân dân hãy tích cực tìm hiểu, chấp hành nghiêm túc các quy định mới, chung tay góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm và xây dựng môi trường xã hội thượng tôn pháp luật.