ỨNG XỬ VĂN HOÁ TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG: TRÁCH NHIỆM CỦA MỖI NGƯỜI DÂN TRONG KỶ NGUYÊN SỐ
- Thứ hai - 22/06/2026 05:34
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật và xây dựng môi trường mạng văn minh, an toàn, năm 2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số, quy định các chuẩn mực hành vi đối với cá nhân, tổ chức khi tham gia không gian mạng. Đồng thời, Luật An ninh mạng năm 2025 và Nghị định số 174/2026/NĐ-CP với nhiều quy định mới, mức xử phạt nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm trên môi trường mạng cũng chính thức có hiệu lực. Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an thành phố Cần Thơ thông tin đến người dân những nội dung cơ bản cần biết để thực hiện đúng quy định của pháp luật, góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh.
Chỉ trong vài giờ, một đoạn clip chưa được kiểm chứng có thể lan truyền đến hàng nghìn người; một bình luận thiếu chuẩn mực có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho người khác; hay một cuộc gọi giả danh cơ quan chức năng có thể khiến người dân mất toàn bộ tài sản tích góp. Những nguy cơ đó đang hiện hữu mỗi ngày trên không gian mạng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao ý thức ứng xử văn hóa và tuân thủ pháp luật của mỗi cá nhân khi tham gia môi trường số.
Nhằm góp phần xây dựng không gian mạng văn minh, an toàn và lành mạnh, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an thành phố Cần Thơ giới thiệu những nội dung cơ bản của Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số cùng các quy định pháp luật mới có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số - Định hướng chuẩn mực hành vi
Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số là văn bản định hướng các chuẩn mực ứng xử dành cho cá nhân, tổ chức khi tham gia không gian mạng. Mặc dù không phải văn bản quy phạm pháp luật và không quy định chế tài xử phạt, nhưng Bộ Quy tắc có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng môi trường số lành mạnh, góp phần hình thành ý thức tự giác, trách nhiệm của mỗi người đối với cộng đồng.
Thông qua các cơ chế điều chỉnh xã hội và sự phối hợp của cơ quan truyền thông, các nền tảng số, doanh nghiệp quảng cáo và tổ chức liên quan, những hành vi lệch chuẩn trên môi trường mạng có thể bị hạn chế về cơ hội hợp tác, ảnh hưởng đến uy tín và lợi ích kinh tế. Đây là phương thức quản trị hiện đại, hướng đến việc nâng cao nhận thức thay vì chỉ dựa vào các biện pháp xử phạt hành chính.
Những quy định pháp luật mới cần lưu ý
Cùng với việc triển khai Bộ Quy tắc, từ ngày 01/7/2026, Luật An ninh mạng năm 2025 và Nghị định số 174/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin chính thức có hiệu lực, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, chặt chẽ hơn trong bảo đảm an ninh, an toàn trên không gian mạng.
Luật An ninh mạng năm 2025 bổ sung nhiều quy định mới nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Trong đó, nghiêm cấm các hành vi thu thập, mua bán, phát tán trái phép dữ liệu cá nhân; sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ deepfake để giả mạo hình ảnh, giọng nói phục vụ mục đích lừa đảo hoặc xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác; đăng tải thông tin sai lệch về chủ quyền lãnh thổ, kích động chia rẽ dân tộc, tôn giáo hoặc gây mất đoàn kết xã hội.
Luật cũng yêu cầu các nền tảng số tăng cường bảo vệ trẻ em và người dùng dễ bị tổn thương; đồng thời quy định trách nhiệm xử lý nhanh các nội dung vi phạm trong thời gian tối đa 24 giờ, riêng các trường hợp khẩn cấp liên quan đến an ninh quốc gia phải xử lý trong thời hạn không quá 6 giờ.
Bên cạnh đó, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP quy định nhiều mức xử phạt nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm trên môi trường mạng. Các hành vi đăng tải, chia sẻ tin giả, thông tin sai sự thật, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác; phát tán thông tin gây hoang mang dư luận; chia sẻ nội dung xuyên tạc lịch sử, tiết lộ bí mật nhà nước hoặc bí mật đời tư đều có thể bị xử phạt từ hàng chục triệu đồng, kèm theo biện pháp buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm hoặc khóa tài khoản theo quy định.
Nhận diện ranh giới giữa ứng xử thiếu văn hóa và vi phạm pháp luật
Một trong những giá trị thiết thực của Bộ Quy tắc là giúp người dân nhận thức rõ ranh giới giữa hành vi chưa phù hợp về văn hóa ứng xử và hành vi đã vi phạm pháp luật.
Những phát ngôn thiếu chuẩn mực, chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng hay hành vi công kích người khác trên mạng có thể xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ. Tuy nhiên, nếu những hành vi đó gây hậu quả nghiêm trọng hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân thì có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.
Vì vậy, Bộ Quy tắc đóng vai trò như một "hàng rào cảnh báo sớm", giúp mỗi người cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đăng tải, bình luận hoặc chia sẻ bất kỳ thông tin nào trên không gian mạng.
Trách nhiệm của mỗi cá nhân trên môi trường số
Mỗi người dân cần chủ động tuân thủ pháp luật, ứng xử văn minh, tôn trọng sự khác biệt về văn hóa, tín ngưỡng, vùng miền; đồng thời chịu trách nhiệm đối với mọi hành vi của mình trên không gian mạng.
Người sử dụng mạng xã hội cần thận trọng trước các thông tin chưa được kiểm chứng, chỉ chia sẻ nội dung có nguồn gốc rõ ràng; tích cực báo cáo tin giả, thông tin độc hại; tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và bảo vệ dữ liệu cá nhân của bản thân cũng như người khác.
Đặc biệt, đối với những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội, trách nhiệm càng lớn hơn khi các nội dung họ đăng tải có thể tác động đến nhận thức và hành vi của đông đảo người dùng. Do đó, cần gương mẫu chấp hành pháp luật, lan tỏa những giá trị tích cực, không lợi dụng uy tín cá nhân để trục lợi hoặc quảng bá các nội dung sai lệch, phản cảm.
Phát huy vai trò của lực lượng Công an trong bảo vệ môi trường số
Lực lượng Công an sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số; hướng dẫn người dân nhận diện các thủ đoạn lừa đảo, tin giả và các nguy cơ mất an toàn thông tin trên mạng.
Đồng thời, đối với những hành vi đã cấu thành vi phạm pháp luật, cơ quan Công an sẽ phối hợp xử lý nghiêm theo quy định của Luật An ninh mạng năm 2025, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP và các văn bản pháp luật có liên quan, góp phần giữ vững an ninh, trật tự trên không gian mạng.
Chung tay xây dựng không gian mạng văn minh, an toàn
Môi trường số an toàn, lành mạnh không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Mỗi bình luận văn minh, mỗi thông tin được kiểm chứng trước khi chia sẻ và mỗi hành động lên tiếng trước cái xấu, cái sai đều góp phần xây dựng một không gian mạng tích cực hơn.
Mỗi cán bộ, chiến sĩ và người dân hãy chủ động tìm hiểu, thực hiện nghiêm các chuẩn mực ứng xử trên môi trường số; không đăng tải, phát tán tin giả; tích cực bảo vệ trẻ em và người thân trước các nguy cơ trên mạng; kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật.
Ứng xử văn hóa trên môi trường số không chỉ thể hiện ý thức chấp hành pháp luật mà còn phản ánh trách nhiệm công dân trong thời đại số. Chung tay xây dựng môi trường mạng văn minh, an toàn chính là góp phần xây dựng xã hội số phát triển bền vững, vì lợi ích của cộng đồng và tương lai của đất nước.