Thông tư số 154/2026/TT-BCA của Bộ Công an: Bước tiến quan trọng trong quản lý hóa chất cần kiểm soát đặc biệt trên nền tảng số.
- Thứ tư - 30/09/2026 00:00
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Ngày 04 tháng 9 năm 2026, Bộ trưởng Bộ Công an đã ký ban hành Thông tư số 154/2026/TT-BCA quy định về quản lý, định danh và truy xuất nguồn gốc đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt trên Nền tảng định danh và xác thực điện tử. Thông tư có hiệu lực ngay khi ban hành, đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ từ truyền thống sang quản lý hiện đại, minh bạch và hiệu quả dựa trên công nghệ số.
Thông tư được xây dựng trên cơ sở Luật Hóa chất năm 2025, Luật Căn cước và các văn bản liên quan, nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý chặt chẽ các loại hóa chất có nguy cơ cao, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu một cách thuận tiện, minh bạch.
Phạm vi và đối tượng rõ ràng, phù hợp thực tiễn. Thông tư quy định việc quản lý, định danh và truy xuất nguồn gốc hóa chất cần kiểm soát đặc biệt thông qua Hệ thống định danh, truy xuất nguồn gốc hóa chất (một thành phần của Hệ thống định danh và xác thực điện tử do Bộ Công an quản lý). Nội dung chính bao gồm:
- Xây dựng, quản lý và vận hành hệ thống.
- Khởi tạo, quản lý, sử dụng mã chuỗi cung ứng và mã định danh hóa chất, tích hợp Phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất.
- Kết nối, chia sẻ và khai thác thông tin trên Hệ thống.
Đáng chú ý, Thông tư không áp dụng đối với hóa chất phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh và hóa chất thuộc phạm vi bí mật nhà nước. Điều này bảo đảm sự linh hoạt, phù hợp với yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, đồng thời tập trung nguồn lực vào các hoạt động hóa chất dân sự cần kiểm soát đặc biệt.
Mã định danh điện tử - “chìa khóa” truy xuất nguồn gốc xuyên suốt. Một điểm nổi bật của Thông tư là quy định về mã định danh hóa chất cần kiểm soát đặc biệt. Mã được thiết lập dưới dạng mã điện tử thông qua vật mang dữ liệu có thể quét được, tuân thủ tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13274:2020 và TCVN 13275:2020 hoặc các tiêu chuẩn kỹ thuật khác theo quy định. Mã định danh phải:
- Liên kết chặt chẽ với mã chuỗi cung ứng tương ứng.
- Phù hợp với thông tin về hoạt động hóa chất, lô, mẻ hoặc đơn vị hóa chất và tổ chức, cá nhân liên quan.
- Bảo đảm khả năng đối chiếu, xác minh và truy xuất thông tin xuyên suốt chuỗi cung ứng.
- Dễ dàng nhận diện, truy cập bằng thiết bị điện tử thông dụng.
Việc in, gắn hoặc chia sẻ mã không thay thế nghĩa vụ ghi nhãn hàng hóa theo quy định hiện hành. Mã được khởi tạo theo yêu cầu thực tế của tổ chức, cá nhân, phù hợp với quy mô, công suất và giấy phép hoạt động. Cơ chế này giúp cơ quan quản lý theo dõi toàn bộ vòng đời của hóa chất từ sản xuất, nhập khẩu đến lưu thông, sử dụng, góp phần ngăn chặn tình trạng buôn bán trái phép, sử dụng sai mục đích và nâng cao trách nhiệm của các bên tham gia.
Cơ chế hủy mã minh bạch, bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Thông tư quy định rõ 4 trường hợp cơ quan quản lý Hệ thống hủy mã chuỗi cung ứng và chuỗi định danh:
(1) Tổ chức, cá nhân bị thu hồi, tạm dừng hoặc hủy giấy phép/chứng nhận đủ điều kiện hoạt động hóa chất hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định.
(2) Mã bị sử dụng sai mục đích, sai đối tượng hoặc thông tin không khớp với dữ liệu ban đầu trên hệ thống.
(3) Theo yêu cầu bằng văn bản hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
(4) Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
Trước khi hủy mã, cơ quan quản lý phải gửi thông báo điện tử để tổ chức, cá nhân giải trình trong 3 ngày làm việc (trừ trường hợp theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền). Mã đã hủy không được kích hoạt lại; nếu cần sử dụng phải tạo mã mới theo quy định. Quy định này vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa tạo cơ hội giải trình, bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp.
Lợi ích thiết thực cho xã hội và doanh nghiệp. Thông tư số 154/2026/TT-BCA không chỉ là công cụ quản lý nhà nước hiệu quả mà còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực:
- Nâng cao an ninh, an toàn xã hội: Kiểm soát chặt chẽ hóa chất nguy hiểm, giảm nguy cơ sử dụng vào mục đích xấu.
- Minh bạch hóa chuỗi cung ứng: Doanh nghiệp dễ dàng chứng minh nguồn gốc hợp pháp, cơ quan quản lý nhanh chóng phát hiện bất thường.
- Ứng dụng công nghệ số: Khai thác hiệu quả dữ liệu và hạ tầng thông tin hiện có, giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí.
- Hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ pháp luật: Cập nhật dữ liệu chính xác, đầy đủ, kịp thời tạo môi trường kinh doanh lành mạnh.
Có thể khẳng định Thông tư số 154/2026/TT-BCA của Bộ Công an là văn bản quan trọng, thể hiện tinh thần đổi mới, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, đồng thời tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực hóa chất. Việc triển khai đồng bộ, hiệu quả Thông tư sẽ góp phần xây dựng một hệ thống quản lý hiện đại, minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế -xã hội và bảo đảm an ninh, trật tự trong giai đoạn mới.
Tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến hóa chất cần kiểm soát đặc biệt cần chủ động nghiên cứu, nắm vững và thực hiện đúng quy định để vừa bảo đảm tuân thủ pháp luật, vừa tận dụng tối đa tiện ích từ nền tảng số.
(Gửi kèm Thông tư số 154/2026/TT-BCA ngày 04/9/2026 của Bộ Công an)
Phạm vi và đối tượng rõ ràng, phù hợp thực tiễn. Thông tư quy định việc quản lý, định danh và truy xuất nguồn gốc hóa chất cần kiểm soát đặc biệt thông qua Hệ thống định danh, truy xuất nguồn gốc hóa chất (một thành phần của Hệ thống định danh và xác thực điện tử do Bộ Công an quản lý). Nội dung chính bao gồm:
- Xây dựng, quản lý và vận hành hệ thống.
- Khởi tạo, quản lý, sử dụng mã chuỗi cung ứng và mã định danh hóa chất, tích hợp Phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất.
- Kết nối, chia sẻ và khai thác thông tin trên Hệ thống.
Đáng chú ý, Thông tư không áp dụng đối với hóa chất phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh và hóa chất thuộc phạm vi bí mật nhà nước. Điều này bảo đảm sự linh hoạt, phù hợp với yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, đồng thời tập trung nguồn lực vào các hoạt động hóa chất dân sự cần kiểm soát đặc biệt.
Mã định danh điện tử - “chìa khóa” truy xuất nguồn gốc xuyên suốt. Một điểm nổi bật của Thông tư là quy định về mã định danh hóa chất cần kiểm soát đặc biệt. Mã được thiết lập dưới dạng mã điện tử thông qua vật mang dữ liệu có thể quét được, tuân thủ tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13274:2020 và TCVN 13275:2020 hoặc các tiêu chuẩn kỹ thuật khác theo quy định. Mã định danh phải:
- Liên kết chặt chẽ với mã chuỗi cung ứng tương ứng.
- Phù hợp với thông tin về hoạt động hóa chất, lô, mẻ hoặc đơn vị hóa chất và tổ chức, cá nhân liên quan.
- Bảo đảm khả năng đối chiếu, xác minh và truy xuất thông tin xuyên suốt chuỗi cung ứng.
- Dễ dàng nhận diện, truy cập bằng thiết bị điện tử thông dụng.
Việc in, gắn hoặc chia sẻ mã không thay thế nghĩa vụ ghi nhãn hàng hóa theo quy định hiện hành. Mã được khởi tạo theo yêu cầu thực tế của tổ chức, cá nhân, phù hợp với quy mô, công suất và giấy phép hoạt động. Cơ chế này giúp cơ quan quản lý theo dõi toàn bộ vòng đời của hóa chất từ sản xuất, nhập khẩu đến lưu thông, sử dụng, góp phần ngăn chặn tình trạng buôn bán trái phép, sử dụng sai mục đích và nâng cao trách nhiệm của các bên tham gia.
Cơ chế hủy mã minh bạch, bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Thông tư quy định rõ 4 trường hợp cơ quan quản lý Hệ thống hủy mã chuỗi cung ứng và chuỗi định danh:
(1) Tổ chức, cá nhân bị thu hồi, tạm dừng hoặc hủy giấy phép/chứng nhận đủ điều kiện hoạt động hóa chất hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định.
(2) Mã bị sử dụng sai mục đích, sai đối tượng hoặc thông tin không khớp với dữ liệu ban đầu trên hệ thống.
(3) Theo yêu cầu bằng văn bản hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
(4) Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
Trước khi hủy mã, cơ quan quản lý phải gửi thông báo điện tử để tổ chức, cá nhân giải trình trong 3 ngày làm việc (trừ trường hợp theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền). Mã đã hủy không được kích hoạt lại; nếu cần sử dụng phải tạo mã mới theo quy định. Quy định này vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa tạo cơ hội giải trình, bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp.
Lợi ích thiết thực cho xã hội và doanh nghiệp. Thông tư số 154/2026/TT-BCA không chỉ là công cụ quản lý nhà nước hiệu quả mà còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực:
- Nâng cao an ninh, an toàn xã hội: Kiểm soát chặt chẽ hóa chất nguy hiểm, giảm nguy cơ sử dụng vào mục đích xấu.
- Minh bạch hóa chuỗi cung ứng: Doanh nghiệp dễ dàng chứng minh nguồn gốc hợp pháp, cơ quan quản lý nhanh chóng phát hiện bất thường.
- Ứng dụng công nghệ số: Khai thác hiệu quả dữ liệu và hạ tầng thông tin hiện có, giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí.
- Hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ pháp luật: Cập nhật dữ liệu chính xác, đầy đủ, kịp thời tạo môi trường kinh doanh lành mạnh.
Có thể khẳng định Thông tư số 154/2026/TT-BCA của Bộ Công an là văn bản quan trọng, thể hiện tinh thần đổi mới, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, đồng thời tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực hóa chất. Việc triển khai đồng bộ, hiệu quả Thông tư sẽ góp phần xây dựng một hệ thống quản lý hiện đại, minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế -xã hội và bảo đảm an ninh, trật tự trong giai đoạn mới.
Tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến hóa chất cần kiểm soát đặc biệt cần chủ động nghiên cứu, nắm vững và thực hiện đúng quy định để vừa bảo đảm tuân thủ pháp luật, vừa tận dụng tối đa tiện ích từ nền tảng số.
(Gửi kèm Thông tư số 154/2026/TT-BCA ngày 04/9/2026 của Bộ Công an)