CÔNG AN THÀNH PHỐ CẦN THƠ

https://congan.cantho.gov.vn


Chính sách hình sự nhân văn, nghiêm minh và hội nhập từ dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi)

Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) thể hiện rõ tư duy lập pháp hiện đại qua việc hài hòa giữa tính nhân đạo, khoan hồng với tinh thần kiên quyết đấu tranh, xử lý nghiêm minh mọi hành vi phạm tội, đặc biệt là đối với các tội phạm có tính chất nguy hiểm cao trong kỷ nguyên phát triển và chuyển đổi số.

1. Thu hẹp hình phạt tử hình: Dấu ấn nhân văn và chuẩn mực hội nhập

Tư tưởng xuyên suốt của chính sách hình sự nhân đạo thể hiện rõ qua nguyên tắc xử lý của Dự thảo: Nghiêm trị kẻ chủ mưu, cầm đầu, ngoan cố, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, đồng thời khoan hồng với người tự thú, thành khẩn khai báo, lập công chuộc tội, khắc phục hậu quả, cũng như chú trọng giáo dục, cải tạo để người phạm tội tái hòa nhập cộng đồng. Trong hệ thống hình phạt đối với người phạm tội, hình phạt tử hình được xác định là hình phạt đặc biệt, chỉ áp dụng đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng và đi kèm các quy định bảo vệ nhóm đối tượng dễ bị tổn thương (như người chưa thành niên, phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, người đủ 75 tuổi trở lên, hoặc người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối không thi hành án tử hình và được chuyển thành tù chung thân).

Việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình ở một số tội danh (như trong các điều luật cụ thể của Dự thảo so với cách tiếp cận nặng tay trước đây ở một số nhóm tội danh) mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:

- Đề cao giá trị tối thượng của quyền sống và tính nhân đạo pháp luật: Hạn chế tối đa hình phạt tước bỏ sinh mạng thể hiện sự thận trọng cao độ của Nhà nước trước những sai lầm của con người, tránh tuyệt đối nguy cơ oan sai không thể khắc phục, đồng thời giữ vững tính răn đe thông qua hình phạt tù chung thân nghiêm khắc và cơ chế xét giảm chặt chẽ (như người bị kết án tử hình được ân giảm hoặc thuộc trường hợp không thi hành án chỉ được xét giảm lần đầu sau ít nhất 25 năm và bảo đảm thời hạn thực tế chấp hành là 30 năm).

- Tăng cường hiệu quả răn đe thực chất và thu hồi tài sản: Với nhiều tội phạm kinh tế, tham nhũng, chức vụ hay tội phạm có yếu tố vụ lợi, việc giảm nhẹ hoặc thu hẹp hình phạt tử hình tạo động lực để người phạm tội chủ động khai báo, hợp tác điều tra, giao nộp tài sản tham nhũng, bồi thường thiệt hại giúp Nhà nước thu hồi tài sản thất thoát hiệu quả hơn và làm sáng tỏ đường dây, đồng phạm.

- Thúc đẩy hội nhập và hợp tác tư pháp quốc tế: Xu thế chung của luật hình sự hiện đại và nhiều cam kết, cơ chế hợp tác quốc tế (như dẫn độ, tương trợ tư pháp) đặt nặng tiêu chuẩn nhân quyền và hạn chế hình phạt tử hình. Việc thu hẹp hình phạt tử hình giúp Việt Nam chủ động hơn trong hợp tác đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, nâng cao uy tín pháp lý của đất nước trên trường quốc tế.

2. Tăng nặng chế tài kinh tế và đình chỉ vĩnh viễn pháp nhân: Siết kỷ cương với tội phạm môi trường, ma túy, an ninh mạng

Nhân văn không đồng nghĩa với làm nhẹ những hành vi tàn phá lợi ích chung, sức khỏe cộng đồng và an ninh quốc gia. Dự thảo thể hiện sự nghiêm minh đanh thép đối với trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, chủ thể ngày càng giữ vai trò lớn trong đời sống kinh tế nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gây hại trên diện rộng nếu hoạt động bất hợp pháp hoặc chạy theo lợi nhuận bất chính.

Theo quy định chung về hình phạt đối với pháp nhân thương mại, mức phạt tiền không thấp hơn 100.000.000 đồng, và ở nhiều tội danh đặc thù, khung phạt tiền được nâng lên mức rất cao (lên tới hàng chục tỷ đồng hoặc tính theo tỷ lệ phần trăm doanh thu như ở tội vi phạm quy định về cạnh tranh), đi kèm các biện pháp tư pháp như buộc khôi phục tình trạng ban đầu, khắc phục ô nhiễm, tiêu hủy tang vật, thu hồi sản phẩm, buộc dừng hoạt động tên miền, địa chỉ IP, thu hồi khóa mật mã, tịch thu tiêu hủy dữ liệu số trái phép. Đặc biệt, đình chỉ hoạt động vĩnh viễn chấm dứt hoạt động của pháp nhân trong một hoặc một số lĩnh vực, ngành, nghề khi hành vi phạm tội gây thiệt hại hoặc có khả năng thực tế gây thiệt hại đến tính mạng nhiều người, gây sự cố môi trường hoặc ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội và không có khả năng khắc phục hậu quả; đình chỉ vĩnh viễn toàn bộ hoạt động nếu pháp nhân được thành lập chỉ để phục vụ mục đích phạm tội.

Sự kết hợp giữa tăng nặng hình phạt tiền và đình chỉ hoạt động vĩnh viễn mang ý nghĩa quyết liệt trên ba lĩnh vực trọng điểm:

- Các hành vi gây ô nhiễm môi trường, vi phạm quản lý chất thải nguy hại, đưa chất thải vào lãnh thổ Việt Nam, hủy hoại rừng hay vi phạm quy định về bảo vệ an toàn công trình thủy lợi, đê điều... thường gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Mức phạt tiền nặng (có tội danh áp dụng cho pháp nhân lên tới hàng chục tỷ đồng) đánh thẳng vào lợi ích kinh tế, triệt tiêu động lực “lách luật vì siêu lợi nhuận”, còn đình chỉ hoạt động vĩnh viễn ngăn chặn triệt để những “cỗ máy gây ô nhiễm” không còn khả năng khắc phục hậu quả, bảo vệ hệ sinh thái và sức khỏe nhân dân cho hôm nay và mai sau.

- Tội phạm ma túy là hiểm họa lớn đối với giống nòi, trật tự an toàn xã hội và an ninh quốc gia, thường gắn với các đường dây có tổ chức, xuyên quốc gia và dòng tiền bất chính khổng lồ. Việc siết chặt chế tài tài chính, tịch thu tài sản, xử lý nghiêm pháp nhân thương mại nếu bị lợi dụng hoặc tham gia vào chuỗi hành vi liên quan, ngăn chặn việc rửa tiền, hợp thức hóa tiền qua hoạt động thương mại.

- Trong không gian số, tội phạm công nghệ cao, xâm phạm dữ liệu, lừa đảo, phát tán mã độc, vận hành hạ tầng mạng trái phép có thể gây thiệt hại lan truyền tức thì cho hàng loạt tổ chức, cá nhân và đe dọa an ninh mạng quốc gia. Việc tăng nặng phạt tiền kết hợp đình chỉ hoạt động vĩnh viễn và các biện pháp tư pháp chuyên biệt trên không gian mạng (buộc dừng tên miền, địa chỉ IP, thu hồi khóa mật mã, tịch thu tiêu hủy dữ liệu số trái phép) tạo hành lang pháp lý đủ mạnh để làm sạch môi trường số và bảo vệ niềm tin của người dân, doanh nghiệp.

3. Hướng tới nền tư pháp hình sự hiện đại, vì cuộc sống bình yên

Việc thu hẹp hình phạt tử hình ở một số tội danh cùng với việc tăng nặng hình phạt tiền và áp dụng đình chỉ hoạt động vĩnh viễn đối với pháp nhân thương mại trong Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không mâu thuẫn mà bổ sung chặt chẽ cho nhau. Một bên thể hiện chiều sâu nhân đạo, tôn trọng quyền con người và bắt nhịp chuẩn mực pháp lý quốc tế; một bên thể hiện bản lĩnh quản trị xã hội nghiêm minh, đánh trúng vào lợi ích kinh tế và loại bỏ tận gốc những nguy cơ gây hại nghiêm trọng cho môi trường, cộng đồng và an ninh mạng.

Để chính sách hình sự thực sự đi vào cuộc sống, mỗi cán bộ, công chức, doanh nghiệp và người dân cần nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật, chủ động phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa; doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa tuân thủ và trách nhiệm xã hội bền vững, góp phần xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, nhân văn và phát triển bền vững./.

Tác giả: Phi Long

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
EMC Đã kết nối EMC