BIỂN VIỆT NAM: KHÔNG GIAN SINH TỒN CHIẾN LƯỢC CỦA DÂN TỘC

Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, biển luôn gắn bó mật thiết với quá trình hình thành, phát triển của dân tộc Việt Nam. Từ những đoàn thuyền mở cõi, xác lập chủ quyền trên các vùng biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc đến những tuyến giao thương kết nối đất nước với khu vực và thế giới, biển không chỉ là một bộ phận lãnh thổ mà còn là không gian sinh tồn, phát triển và trường tồn của dân tộc.

Bước sang thế kỷ XXI - thế kỷ được nhiều quốc gia xác định là “thế kỷ của đại dương”, biển ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển của mỗi quốc gia. Trong bối cảnh tài nguyên trên đất liền dần thu hẹp, nhu cầu mở rộng không gian phát triển ngày càng lớn, các quốc gia có biển đều hướng mạnh ra biển để tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm lợi ích chiến lược lâu dài.

Đối với Việt Nam, quốc gia có hơn 3.260 km bờ biển, hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ cùng vùng biển rộng lớn nằm trên các tuyến hàng hải quốc tế quan trọng, biển mang ý nghĩa đặc biệt đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Không chỉ cung cấp nguồn tài nguyên phong phú, biển còn tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn như hàng hải, logistics, du lịch, thủy sản, công nghiệp ven biển, năng lượng tái tạo và các lĩnh vực kinh tế biển hiện đại khác.

Biển đồng thời là không gian chiến lược về quốc phòng, an ninh, là tuyến phòng thủ hướng Đông của Tổ quốc. Giữ vững chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia trên biển không chỉ là yêu cầu bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ mà còn là điều kiện tiên quyết để duy trì môi trường hòa bình, ổn định, tạo nền tảng cho phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Biển trong chiến lược phát triển và bảo vệ Tổ quốc

Nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của biển, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chiến lược lớn nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế của biển gắn với bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia.

Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển, phát triển bền vững, thịnh vượng, an ninh và an toàn. Đây không chỉ là định hướng phát triển kinh tế mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược về mở rộng không gian phát triển quốc gia trong tương lai.

Tiếp đó, Nghị quyết số 44-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới tiếp tục khẳng định yêu cầu chủ động giữ nước từ sớm, từ xa; bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, lợi ích quốc gia - dân tộc; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước.

Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, các định hướng lớn được xác định trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu phát huy mạnh mẽ các lợi thế chiến lược của quốc gia, khai thác hiệu quả không gian biển, thúc đẩy phát triển kinh tế biển hiện đại, bền vững gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh. Tư duy phát triển dựa trên nền tảng tự chủ chiến lược, tự cường và hội nhập quốc tế sâu rộng càng cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của biển đối với mục tiêu xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên phát triển mới.

Biển vì vậy không chỉ là không gian phát triển của hiện tại mà còn là không gian chiến lược của tương lai, nơi hội tụ các lợi ích cốt lõi về kinh tế, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và vị thế quốc gia. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục cụ thể hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển theo tinh thần Nghị quyết số 36-NQ/TW.

Cùng với việc triển khai Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và các chương trình, đề án liên quan đến biển, đảo, những chủ trương đó đang tạo nền tảng quan trọng để phát huy hiệu quả các nguồn lực từ biển, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Tuy nhiên, cùng với những thời cơ to lớn, không gian biển cũng đang đặt ra nhiều thách thức đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội. Tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật trên biển vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp như buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa, ma túy; khai thác tài nguyên trái phép; tổ chức xuất nhập cảnh trái phép; các hành vi vi phạm quy định trong khai thác thủy sản; hoạt động lợi dụng vấn đề biển, đảo để tuyên truyền thông tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Vai trò của lực lượng Công an nhân dân trong bảo vệ lợi ích quốc gia trên biển

Trong bối cảnh đó, lực lượng Công an nhân dân giữ vai trò quan trọng trên mặt trận bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và bảo vệ lợi ích quốc gia trên không gian biển.

Với chức năng, nhiệm vụ được giao, lực lượng Công an chủ động nắm chắc tình hình, tham mưu cấp ủy, chính quyền các cấp triển khai các giải pháp bảo đảm an ninh, trật tự tại các địa bàn ven biển; đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật; phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn các hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trong công tác bảo vệ chủ quyền, giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, lực lượng Công an còn chủ động đấu tranh với các hoạt động lợi dụng không gian mạng để phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc tình hình Biển Đông, kích động tư tưởng cực đoan, gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và lợi ích của đất nước.

Song song với nhiệm vụ đấu tranh, xử lý vi phạm, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của Nhân dân trong bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh, trật tự trên biển. Thông qua nhiều hình thức tuyên truyền, vận động, lực lượng Công an đã tích cực phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng và chính quyền địa phương nâng cao hiểu biết pháp luật cho người dân, nhất là ngư dân, chủ tàu cá và các tổ chức, cá nhân hoạt động trên biển.

Mỗi người dân là một “cột mốc sống” bảo vệ biển đảo quê hương

Mỗi người dân cần nhận thức rõ rằng bảo vệ biển đảo không chỉ là trách nhiệm của các lực lượng nơi tuyến đầu mà còn là nghĩa vụ của mọi công dân. Việc chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật trong hoạt động khai thác, đánh bắt thủy sản; không vi phạm vùng biển nước ngoài; không tham gia hoặc tiếp tay cho hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU); không vận chuyển, tàng trữ, mua bán hàng hóa trái phép trên biển; không tiếp tay cho hoạt động xuất nhập cảnh trái phép hoặc các hành vi vi phạm pháp luật khác chính là những hành động thiết thực góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia và hình ảnh của Việt Nam trên trường quốc tế.

Bên cạnh đó, mỗi người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động nhận diện và đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc liên quan đến chủ quyền biển, đảo Việt Nam; không chia sẻ, phát tán những thông tin chưa được kiểm chứng; tích cực phối hợp, cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng khi phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật hoặc các dấu hiệu ảnh hưởng đến an ninh, trật tự trên địa bàn ven biển.

Sự đồng thuận, chung sức của Nhân dân chính là nền tảng quan trọng để xây dựng thế trận an ninh nhân dân vững chắc, góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa theo tinh thần Nghị quyết số 44-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII.

Biển Việt Nam không chỉ là một phần lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc mà còn là không gian sinh tồn chiến lược, nơi hội tụ những lợi ích cốt lõi về phát triển, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của đất nước.
      
      Bảo vệ biển đảo hôm nay chính là bảo vệ môi trường hòa bình, ổn định; bảo vệ động lực tăng trưởng và không gian phát triển của quốc gia trong tương lai. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của Nhân dân và vai trò nòng cốt của các lực lượng chức năng, trong đó có lực lượng Công an nhân dân, mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển, phát triển bền vững và thịnh vượng sẽ từng bước được hiện thực hóa./.