Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác điều tra hình sự từ những điểm mới của Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự

Dự thảo Luật tiếp tục khẳng định và hoàn thiện nguyên tắc tổ chức điều tra hình sự dựa trên sự chỉ đạo, chỉ huy tập trung thống nhất, hiệu lực và hiệu quả. Các quy định về phân công, phân cấp được thiết kế rành mạch, chuyên sâu, phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm để triệt để tránh chồng chéo, đồng thời tăng cường cơ chế kiểm soát chặt chẽ trong hoạt động tố tụng. Hệ thống Cơ quan điều tra trong Công an nhân dân tiếp tục được củng cố vững chắc bao gồm Cơ quan An ninh điều tra và Cơ quan Cảnh sát điều tra ở hai cấp (Bộ Công an và cấp tỉnh), cùng với việc phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của từng cấp (từ Điều 13 đến Điều 16).

Nhằm đáp ứng yêu cầu giải quyết tội phạm ngay từ cơ sở, dự thảo Luật tiếp tục làm rõ và đề cao trách nhiệm pháp lý của Công an cấp xã và Đồn Công an trong công tác tiếp nhận, kiểm tra, xác minh sơ bộ tố giác, tin báo về tội phạm (Điều 33). Bên cạnh đó, dự thảo quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan của lực lượng Công an nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra (như lực lượng An ninh mạng, Quản lý xuất nhập cảnh, Cảnh sát giao thông, Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, trại giam). Việc quy định rõ ràng thời hạn, thẩm quyền khởi tố vụ án, lấy lời khai, thu giữ vật chứng và chuyển hồ sơ cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền trong thời hạn 07 ngày (Điều 27) giúp tạo sự phối hợp nhịp nhàng, chặt chẽ, nâng cao hiệu suất phát hiện và xử lý tội phạm ngay từ giai đoạn đầu.

Để bảo đảm quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo tinh thần Hiến pháp, dự thảo Luật đã bổ sung và hoàn thiện các quy định về những hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động điều tra hình sự (Điều 12). Ngoài việc nghiêm cấm tuyệt đối hành vi bức cung, dùng nhục hình, làm sai lệch hồ sơ vụ án, can thiệp trái pháp luật vào hoạt động điều tra, dự thảo Luật đã cập nhật các hành vi cấm mới phù hợp với môi trường số và an ninh mạng; cụ thể là nghiêm cấm hành vi truy cập, khai thác, sao chép, sử dụng dữ liệu hồ sơ điện tử trái phép; xâm nhập, phá hoại hệ thống thông tin phục vụ điều tra; hoặc tiết lộ bí mật điều tra, dữ liệu cá nhân thu thập trong quá trình tố tụng. Những quy định này là “tấm lá chắn” pháp lý quan trọng để siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và trách nhiệm thi hành công vụ của đội ngũ điều tra viên, cán bộ điều tra.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của các yếu tố bảo đảm cho hoạt động điều tra, Chương VII của dự thảo Luật đã quy định rất toàn diện về quản lý nhà nước, chế độ chính sách, biên chế, đào tạo và cơ sở vật chất. Nhà nước đặc biệt quan tâm bảo đảm cơ sở vật chất, hạ tầng số, trang thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ hiện đại cho Cơ quan điều tra, nhất là trong xu thế chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay. Đồng thời, các chế độ, chính sách đãi ngộ, tôn khen, bảo vệ danh dự và quyền lợi đối với lực lượng trực tiếp làm công tác điều tra hình sự tiếp tục được củng cố, tạo động lực mạnh mẽ để cán bộ, chiến sĩ yên tâm công tác, tận tụy cống hiến.

Việc thông qua và triển khai thực hiện Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) sẽ tạo ra bước chuyển biến mang tính chiến lược trong công tác tổ chức và hoạt động tố tụng hình sự của lực lượng Công an nhân dân. Đối với Công an thành phố Cần Thơ, việc nắm vững, quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm túc các quy định mới của Luật chính là chìa khóa nâng cao chất lượng nghiệp vụ, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, góp phần thiết thực vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của thành phố Cần Thơ trong kỷ nguyên mới./.