Chủ đề 5: AN NINH MẠNG - AN TOÀN THÔNG TIN

Trong thời đại số, dữ liệu cá nhân ngày càng trở thành tài sản có giá trị và là mục tiêu mà các đối tượng tội phạm trên không gian mạng tìm cách thu thập, khai thác. Chỉ từ những thông tin tưởng như đơn giản như số căn cước công dân, số điện thoại, hình ảnh cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng..., các đối tượng có thể sử dụng để thực hiện nhiều hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc giả mạo danh tính. Vì vậy, bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức quản lý hệ thống thông tin mà trước hết là trách nhiệm của mỗi người dân trong quá trình sử dụng Internet và các nền tảng số.

Hiện nay, các đối tượng thường tìm cách thu thập, mua bán hoặc đánh cắp dữ liệu cá nhân để phục vụ hoạt động phạm tội. Khi có được thông tin của nạn nhân, chúng có thể giả danh người thân, cơ quan chức năng, ngân hàng hoặc các tổ chức uy tín để tiếp cận, tạo lòng tin và thực hiện hành vi lừa đảo.

      Việc để lộ dữ liệu cá nhân có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng như mất tiền trong tài khoản ngân hàng; bị giả mạo danh tính để thực hiện các giao dịch, vay tiền; bị lợi dụng hình ảnh, thông tin cá nhân để lừa đảo người thân, bạn bè hoặc thậm chí bị kéo vào những vụ việc vi phạm pháp luật do thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép.

Do đó, mỗi người cần hình thành thói quen “không tùy tiện cung cấp - không công khai quá mức - luôn kiểm soát thông tin cá nhân” trên môi trường mạng.

Một trong những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất là nâng cao khả năng bảo vệ các tài khoản trực tuyến.

      Thứ nhất, sử dụng mật khẩu mạnh và riêng biệt. Không nên sử dụng những thông tin dễ đoán như ngày sinh, số điện thoại, họ tên hoặc tên người thân làm mật khẩu. Mật khẩu nên có độ dài phù hợp, kết hợp chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt; đồng thời không sử dụng một mật khẩu cho nhiều tài khoản quan trọng.

Đặc biệt, các tài khoản chứa thông tin nhạy cảm như thư điện tử, ngân hàng, mạng xã hội cần được sử dụng mật khẩu riêng. Khi một tài khoản bị lộ, việc dùng chung mật khẩu có thể tạo điều kiện để đối tượng tiếp tục chiếm quyền truy cập các tài khoản khác.

Thứ hai, bật xác thực hai yếu tố. Đây là lớp bảo vệ bổ sung giúp hạn chế nguy cơ tài khoản bị chiếm đoạt ngay cả khi mật khẩu đã bị lộ. Người dùng nên ưu tiên các phương thức xác thực an toàn do nhà cung cấp dịch vụ hỗ trợ và không cung cấp mã xác thực cho bất kỳ người nào.

       Thứ ba, kiểm soát các thiết bị và phiên đăng nhập. Thường xuyên kiểm tra hoạt động đăng nhập, xóa các thiết bị không còn sử dụng và đăng xuất khỏi những phiên đăng nhập bất thường.

Khi phát hiện tài khoản có dấu hiệu bất thường, nghi ngờ bị lộ mật khẩu hoặc thiết bị có nguy cơ bị xâm nhập, người dân cần nhanh chóng thực hiện các biện pháp bảo vệ.

      Trước hết, đổi ngay mật khẩu đối với các tài khoản quan trọng, ưu tiên tài khoản thư điện tử, ngân hàng và mạng xã hội; đồng thời đăng xuất khỏi các thiết bị hoặc phiên đăng nhập không xác định.

Nếu liên quan đến tài khoản ngân hàng, thẻ thanh toán, cần chủ động khóa thẻ, khóa tài khoản hoặc liên hệ ngay với ngân hàng thông qua ứng dụng, số điện thoại tổng đài chính thức hoặc điểm giao dịch để được hỗ trợ.

Trường hợp phát hiện dấu hiệu lừa đảo, cần thông báo cho người thân, bạn bè, đồng nghiệp nếu có nguy cơ các đối tượng sử dụng danh tính của mình để tiếp tục lừa đảo. Đồng thời, lưu giữ đầy đủ bằng chứng như tin nhắn, số điện thoại, tài khoản nhận tiền, đường link, hình ảnh, nội dung trao đổi... để cung cấp cho cơ quan Công an khi trình báo.

Mỗi người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân, thận trọng khi cung cấp thông tin trên Internet; không truy cập các đường link không rõ nguồn gốc, không cài đặt ứng dụng từ nguồn không chính thống và tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã xác thực cho người khác.

     Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính là bảo vệ tài sản, danh tính và sự an toàn của chính mình. Mỗi người hãy chủ động xây dựng “tường lửa” an toàn thông tin ngay từ những thao tác nhỏ nhất để hạn chế nguy cơ trở thành nạn nhân của tội phạm trên không gian mạng.