Cảnh giác tin giả, tin sai sự thật trên mạng xã hội trước dịp Quốc khánh 02/9

    Cùng với công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm, tại Cần Thơ, việc nâng cao nhận thức, kỹ năng cho người dân khi tham gia không gian mạng cũng được chú trọng. Qua tuyên truyền, người dân được khuyến khích chủ động kiểm chứng thông tin, nhận diện nguy cơ lừa đảo, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm.     Cùng với sự phát triển của công nghệ, việc tạo dựng, chỉnh sửa hình ảnh, video, giọng nói và văn bản ngày càng trở nên dễ dàng. Công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) cũng có thể bị lợi dụng để tạo ra những nội dung giả mạo người thân, cán bộ, người có uy tín hoặc dựng nên những sự việc chưa từng xảy ra, khiến người dùng khó phân biệt thật - giả nếu không kiểm chứng. Vì vậy, người dân không nên mặc nhiên tin vào những gì mình nhìn thấy hoặc nghe thấy trên mạng xã hội. Thấy hình chưa chắc đúng, nghe giọng chưa chắc thật, có video chưa chắc là sự thật.

    Những nội dung chưa được kiểm chứng thường dễ thu hút sự chú ý khi được trình bày theo hướng gây sốc, kích thích tò mò, sợ hãi hoặc phẫn nộ, kèm theo lời kêu gọi chia sẻ nhanh. Tâm lý muốn biết thông tin trước hoặc muốn cảnh báo cho người khác có thể khiến người sử dụng mạng xã hội vô tình làm thông tin sai tiếp tục lan rộng. Đặc biệt, người dân cần cảnh giác với những trường hợp sử dụng hình ảnh, giọng nói giống người quen hoặc người có thẩm quyền để yêu cầu chuyển tiền, cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin cá nhân; gửi đường link, mã QR hoặc yêu cầu cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Những yêu cầu bất thường, nhất là yêu cầu phải thực hiện ngay hoặc giữ bí mật, càng cần được kiểm tra bằng một phương thức liên lạc khác trước khi làm theo.     Đối với các thông tin liên quan đến tình hình an ninh, trật tự, hoạt động của cơ quan chức năng hoặc những sự kiện thu hút sự quan tâm của dư luận, người dân nên ưu tiên theo dõi thông tin từ các cơ quan Nhà nước, cơ quan báo chí và các kênh thông tin chính thức. Không nên mặc nhiên tin vào một bài đăng chỉ vì có nhiều lượt thích, bình luận hoặc chia sẻ. Một hình ảnh, video cũng cần được xem xét về nguồn gốc, thời gian và bối cảnh. Hình ảnh cũ có thể được sử dụng cho một sự việc mới; video xảy ra ở địa phương khác có thể bị gắn với sự kiện đang diễn ra; nội dung đã qua chỉnh sửa cũng có thể làm thay đổi ý nghĩa ban đầu.

    Trước một thông tin gây sốc hoặc chưa rõ nguồn gốc, người dùng mạng xã hội nên dừng lại, kiểm tra nguồn, đối chiếu với các thông tin đáng tin cậy và xác minh bằng kênh khác, nhất là khi nội dung liên quan đến người thân, tiền bạc hoặc giao dịch. Đặc biệt, khi thông tin liên quan đến tiền bạc, tài khoản, giấy tờ cá nhân hoặc yêu cầu thực hiện một giao dịch, việc xác minh cần được thực hiện độc lập, không chỉ dựa vào số điện thoại, tài khoản hoặc đường link được cung cấp trong tin nhắn.

    Không chuyển tiền khi chưa xác minh danh tính người nhận; không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản hoặc dữ liệu cá nhân khi chưa xác minh rõ danh tính, mục đích; không truy cập đường link, mã QR hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc; không chia sẻ những nội dung chưa được kiểm chứng, có dấu hiệu giả mạo hoặc gây hoang mang.

    Thực tế cho thấy, công tác tuyên truyền, phòng ngừa cần đi đôi với việc chủ động phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm trên không gian mạng. Trong tháng 8/2026, Công an thành phố Cần Thơ đã phát hiện gần 40 trường hợp đăng tải, chia sẻ các bài viết có nội dung xấu, độc, sai sự thật, ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức, cá nhân; đồng thời tổ chức hơn 400 cuộc tuyên truyền với hơn 21.000 lượt người tham dự. Qua đó, góp phần nâng cao ý thức cảnh giác, kỹ năng nhận diện thông tin sai sự thật, phòng ngừa lừa đảo và tự bảo vệ của người dân trên không gian mạng.

    Những kết quả trên cho thấy công tác phòng ngừa, tuyên truyền và kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm trên không gian mạng đang được chú trọng. Tuy nhiên, hiệu quả phòng ngừa vẫn phụ thuộc rất lớn vào sự chủ động, tỉnh táo và trách nhiệm của mỗi người sử dụng mạng xã hội. Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, giả mạo hoặc nội dung có dấu hiệu vi phạm pháp luật, người dân nên lưu giữ hình ảnh, nội dung, đường link, tài khoản liên quan và chủ động thông báo cho cơ quan Công an để được hướng dẫn, tiếp nhận và xử lý theo quy định.

    Dịp Quốc khánh 02/9 cũng là thời điểm để lan tỏa những thông tin chính xác, tích cực và hình ảnh đẹp về đất nước, con người Việt Nam. Mỗi người hãy sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, không để sự tò mò, tâm lý đám đông hoặc những thông tin chưa được kiểm chứng chi phối hành động của mình. Một phút kiểm chứng trước khi chia sẻ có thể ngăn một thông tin sai tiếp tục lan rộng. Không vội tin - không vội chia sẻ - luôn xác minh trước khi làm theo, đó cũng là cách mỗi người góp phần giữ gìn không gian mạng an toàn, lành mạnh và văn minh./.