Cảnh giác thủ đoạn mạo danh nhà trường, giáo viên lừa đảo trong mùa tựu trường

Biến mùa tựu trường thành “mùa săn mồi” trên không gian mạng

Mỗi dịp năm học mới bắt đầu, phụ huynh thường xuyên tiếp nhận nhiều thông báo liên quan đến học phí, bảo hiểm, đồng phục, sách giáo khoa, bán trú, các khoản thu đầu năm… Đây chính là thời điểm các đối tượng xấu lợi dụng tâm lý bận rộn, sốt ruột và lo lắng của phụ huynh để triển khai các kịch bản lừa đảo.

Từ những thông tin được công khai trên mạng xã hội, hội nhóm phụ huynh hoặc các nguồn dữ liệu khác, đối tượng có thể thu thập họ tên học sinh, trường, lớp, tên giáo viên, số điện thoại… Sau đó, chúng tạo lập tài khoản Zalo, Facebook hoặc các nhóm trò chuyện giả mạo giáo viên chủ nhiệm, cán bộ nhà trường, thậm chí sử dụng hình ảnh, tên hiển thị và cách thức trao đổi tương tự tài khoản thật.

Để tăng mức độ tin cậy, các thông báo giả mạo thường được thiết kế khá bài bản, có logo nhà trường, nội dung giống biểu mẫu thông báo thu tiền, nêu cụ thể họ tên học sinh và các khoản phải đóng. Đặc biệt, đối tượng thường tạo tâm lý cấp bách bằng những yêu cầu như “nộp trong ngày”, “đóng trước giờ quy định” hoặc đưa ra cảnh báo về việc ảnh hưởng đến quyền lợi học sinh nếu không hoàn tất. Trong lúc bận rộn, chỉ một phút thiếu kiểm chứng, phụ huynh có thể trở thành nạn nhân của một giao dịch giả mạo.

Hai “chiếc bẫy” phổ biến: QR giả và đường link độc hại

Qua công tác nắm tình hình, Công an thành phố Cần Thơ cảnh báo hai phương thức được các đối tượng sử dụng phổ biến:

Thứ nhất, gửi số tài khoản hoặc mã QR giả mạo. Đối tượng yêu cầu phụ huynh chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, kèm theo nhiều lý do để giải thích vì sao không phải tài khoản chính thức của nhà trường, chẳng hạn hệ thống thanh toán đang bảo trì, giáo viên tạm thu hoặc đây là tài khoản của đơn vị liên kết cung cấp dịch vụ. Sau khi nhận được tiền, đối tượng có thể lập tức chặn liên lạc, xóa tài khoản hoặc rời nhóm, khiến việc xác minh và thu hồi tài sản gặp nhiều khó khăn.

Thứ hai, dẫn dụ nạn nhân truy cập đường link giả mạo. Thay vì yêu cầu chuyển tiền ngay, đối tượng có thể gửi đường link hoặc mã QR với nội dung như “xác nhận thông tin học sinh”, “kê khai hồ sơ bảo hiểm”, “đăng ký chương trình ngoại khóa” hoặc “truy cập cổng thanh toán”. Các trang web giả mạo được thiết kế giống giao diện của ngân hàng hoặc các cổng dịch vụ trực tuyến. Khi nạn nhân nhập tên đăng nhập, mật khẩu hoặc mã OTP, thông tin có thể bị đối tượng chiếm đoạt và sử dụng để thực hiện các giao dịch trái phép.

Công an thành phố Cần Thơ đặc biệt lưu ý: Nhà trường, giáo viên và các cơ quan, tổ chức không có lý do chính đáng để yêu cầu người dân cung cấp mật khẩu tài khoản ngân hàng, mã OTP hoặc thông tin xác thực bảo mật. Tuyệt đối không cung cấp các thông tin này cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn, mạng xã hội hoặc đường link không xác định.

Tân sinh viên – đừng để ngày đầu nhập học trở thành bài học đắt giá

Không chỉ phụ huynh học sinh phổ thông, tân sinh viên cũng là nhóm dễ bị các đối tượng lừa đảo nhắm đến trong mùa nhập học. Đây là thời điểm nhiều bạn lần đầu sống xa gia đình, phải tự thực hiện các thủ tục học tập, tìm chỗ ở, mở tài khoản ngân hàng và giao dịch tài chính.

Để chủ động bảo vệ mình, học sinh, sinh viên và phụ huynh cần ghi nhớ:

Một là, chỉ thực hiện các khoản thanh toán học phí, lệ phí, phí xét tuyển theo hướng dẫn chính thức của nhà trường; không chuyển tiền theo yêu cầu từ số điện thoại, tài khoản mạng xã hội hoặc đường link lạ.

Hai là, bảo quản cẩn thận CCCD, giấy báo trúng tuyển, học bạ, bằng tốt nghiệp, biên lai và các giấy tờ quan trọng khác; hạn chế chia sẻ hình ảnh giấy tờ tùy thân lên mạng xã hội.

Ba là, không ký hợp đồng thuê trọ, hợp đồng tín dụng, hồ sơ vay vốn, hợp đồng việc làm hoặc giấy tờ có nội dung chưa rõ khi chưa đọc kỹ và xác minh đầy đủ.

Bốn là, khi tìm nhà trọ, không chuyển tiền đặt cọc chỉ dựa trên hình ảnh hoặc thông tin đăng tải trên mạng; cần trực tiếp kiểm tra nơi ở, xác minh chủ nhà và đọc kỹ hợp đồng trước khi thanh toán.

Năm là, nâng cao cảnh giác tại những nơi tập trung đông người như trường học, bến xe, nhà ga; chủ động bảo vệ điện thoại, máy tính, ví tiền và các tài sản có giá trị.

Sáu là, tuyệt đối không cho mượn, mua bán, cho thuê tài khoản ngân hàng; không mở tài khoản hộ người khác và không cung cấp mật khẩu, mã OTP hoặc thông tin bảo mật tài khoản.

“5 KHÔNG – 3 PHẢI”: Lá chắn đơn giản trước các thủ đoạn lừa đảo

Để phòng ngừa hiệu quả, Công an thành phố Cần Thơ khuyến cáo người dân thực hiện phương châm “5 KHÔNG – 3 PHẢI”:

5 KHÔNG:

Không vội tin các thông báo liên quan đến tiền bạc được gửi qua tin nhắn cá nhân hoặc mạng xã hội.

Không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân khi chưa xác minh rõ người và đơn vị thụ hưởng.

Không cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng và các thông tin bảo mật cho bất kỳ ai.

Không truy cập đường link lạ, không quét mã QR không rõ nguồn gốc.

Không công khai thông tin cá nhân của con em như CCCD, mã định danh, lớp học, thời khóa biểu… trên mạng xã hội.

3 PHẢI:

Phải xác minh trực tiếp: Liên hệ giáo viên chủ nhiệm hoặc nhà trường bằng số điện thoại đã được xác nhận từ trước.

Phải trao đổi trong nhóm phụ huynh: Kiểm tra xem các phụ huynh khác có nhận được thông báo tương tự hay không.

Phải kiểm tra kỹ tài khoản thụ hưởng: Đối chiếu chính xác tên chủ tài khoản, đơn vị nhận tiền và nội dung thanh toán trước khi giao dịch.

Trong môi trường số, chậm vài phút để kiểm chứng có thể giúp tránh mất cả số tiền lớn. Mỗi phụ huynh, học sinh, sinh viên cần hình thành thói quen “xác minh trước – giao dịch sau”, không để sự vội vàng trở thành cơ hội cho tội phạm.

Đã lỡ chuyển tiền, cần làm gì?
      Nếu không may trở thành nạn nhân, người dân cần bình tĩnh và hành động ngay, tuyệt đối không tiếp tục làm theo yêu cầu của đối tượng với hy vọng “lấy lại tiền”.

Trước hết, cần liên hệ ngay ngân hàng để yêu cầu hỗ trợ khóa tài khoản, khóa thẻ, tạm ngừng các dịch vụ ngân hàng điện tử và xử lý giao dịch nghi vấn theo quy định.

Tiếp đó, cần bảo toàn toàn bộ chứng cứ, gồm tin nhắn, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, số tài khoản nhận tiền, mã QR, đường link, hình ảnh trao đổi và chứng từ giao dịch. Không xóa hoặc chỉnh sửa các dữ liệu này vì đây là những thông tin quan trọng phục vụ xác minh, điều tra.

Đồng thời, cần thông báo cho nhà trường để kịp thời cảnh báo những phụ huynh, học sinh khác và trình báo ngay cơ quan Công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý theo quy định.

Mùa tựu trường là thời điểm khởi đầu cho một hành trình học tập mới. Để hành trình ấy diễn ra an toàn, mỗi gia đình cần chủ động trang bị kỹ năng nhận diện và phòng ngừa lừa đảo trên không gian mạng. Không tin vội, không chuyển tiền vội, không cung cấp thông tin bảo mật và luôn xác minh qua kênh chính thống – đó chính là những “lá chắn” thiết thực nhất để bảo vệ tài sản và thông tin cá nhân trước thủ đoạn ngày càng tinh vi của tội phạm công nghệ cao./.