Khi nhắc đến “đổi mới sáng tạo”, nhiều người thường nghĩ đến những phát minh mới, công nghệ hiện đại hay những công trình nghiên cứu lớn. Cách hiểu này đôi khi khiến đổi mới sáng tạo trở thành điều gì đó xa vời, chỉ dành cho những người có chuyên môn đặc biệt. Tuy nhiên, trong thực tế, đổi mới sáng tạo có thể bắt đầu từ chính những công việc quen thuộc hằng ngày, từ việc nhìn nhận một vấn đề theo cách khác và tìm ra phương pháp thực hiện hiệu quả hơn.

Đổi mới sáng tạo không nhất thiết phải tạo ra một sản phẩm hoàn toàn mới. Đó có thể là việc cải tiến một phương pháp đang sử dụng, đơn giản hóa một quy trình, thay đổi cách sắp xếp công việc hoặc ứng dụng một công cụ phù hợp để nâng cao hiệu quả. Một công việc trước đây mất nhiều thời gian nhưng nay được thực hiện nhanh hơn; một quy trình còn nhiều khâu trung gian được điều chỉnh cho hợp lý; một cách tổng hợp, quản lý và khai thác thông tin giúp hạn chế sai sót - tất cả đều có thể là những biểu hiện cụ thể của đổi mới sáng tạo.

Điều quan trọng không phải là ý tưởng đó có lớn lao hay mới hoàn toàn hay không, mà là có tạo ra sự thay đổi tích cực, nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc hay không.

Quan sát - suy nghĩ - cải tiến cách làm việc

Đổi mới sáng tạo không phải nhiệm vụ riêng của cán bộ làm công tác nghiên cứu, công nghệ hay những người có chuyên môn đặc biệt. Mỗi cán bộ, ở bất kỳ vị trí công tác nào, đều có thể phát hiện vấn đề và đề xuất cách làm mới từ chính công việc của mình.

Người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ thường là người hiểu rõ nhất những khó khăn, bất cập và điểm chưa hợp lý trong quá trình công tác. Một cán bộ tổng hợp có thể tìm ra phương pháp sắp xếp tài liệu khoa học hơn; cán bộ làm công tác dữ liệu có thể cải tiến cách nhập, xử lý và tổng hợp số liệu; cán bộ nghiệp vụ có thể đề xuất cách thức phối hợp giúp rút ngắn thời gian giải quyết công việc.

Vì vậy, mỗi cán bộ cần hình thành thói quen quan sát, suy nghĩ và đặt câu hỏi: công việc này có thể thực hiện tốt hơn, nhanh hơn, chính xác hơn hay đơn giản hơn không? Từ những câu hỏi rất cụ thể đó, sáng kiến có thể được hình thành.

Cần hình thành thói quen quan sát - suy nghĩ - đặt câu hỏi

Trong thực tế, không phải sáng kiến nào cũng cần nguồn lực lớn hoặc mất nhiều thời gian để triển khai. Nhiều cải tiến bắt đầu từ những thay đổi rất nhỏ nhưng mang lại hiệu quả thiết thực.

Một biểu mẫu được thiết kế hợp lý có thể giảm thời gian nhập và tổng hợp thông tin. Một cách phân loại hồ sơ khoa học có thể giúp việc tra cứu thuận tiện hơn. Một công cụ hỗ trợ xử lý dữ liệu có thể giảm đáng kể thời gian thực hiện báo cáo. Một quy trình phối hợp được điều chỉnh hợp lý có thể hạn chế việc phải thực hiện lại cùng một công việc nhiều lần.

Khi những cải tiến đó được duy trì, hoàn thiện và nhân rộng, hiệu quả mang lại sẽ ngày càng rõ rệt. Vì vậy, cần trân trọng cả những sáng kiến nhỏ, bởi nhiều thay đổi nhỏ được thực hiện thường xuyên có thể tạo nên những chuyển biến lớn trong chất lượng công tác.

Sáng kiến nhỏ - hiệu quả lớn

Đổi mới sáng tạo không thể tách rời quá trình học tập và tự hoàn thiện. Kiến thức mới, kinh nghiệm mới và những cách làm mới chính là cơ sở để mỗi cán bộ có thêm góc nhìn, thêm kỹ năng và thêm khả năng giải quyết những vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Học tập suốt đời không chỉ là học kiến thức chuyên môn mà còn là học từ đồng chí, đồng đội, từ thực tiễn công tác, từ những mô hình hiệu quả và từ chính những hạn chế, thiếu sót trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Khi mỗi cán bộ duy trì tinh thần chủ động học hỏi, không ngại tiếp cận cái mới và sẵn sàng thay đổi những cách làm chưa phù hợp, khả năng sáng tạo cũng sẽ được nâng lên.