Xây dựng hệ thống pháp luật hiện đại: Cắt giảm thủ tục, đẩy mạnh số hóa và bảo vệ quyền lợi người dân
- Thứ sáu - 28/08/2026 05:31
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Xử phạt vi phạm hành chính là lĩnh vực pháp luật gắn liền với đời sống hằng ngày của mỗi cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp. Theo đó, dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính được Bộ Công an trình Chính phủ ngày 30/7/2026, đã mang đến những chuyển biến mang tính bước ngoặt, chuyển từ phương thức quản lý thủ công sang chuyển đổi số toàn diện, đồng thời tăng cường tính minh bạch và nhân văn. Phần thứ hai (Xử phạt vi phạm hành chính) của dự thảo Luật gồm 03 chương, 55 điều (từ Điều 22 đến Điều 76) có những điểm mới quan trọng trong việc đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh số hóa và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Trang Thông tin điện tử Công an thành phố thông tin đến cán bộ, chiến sỹ và người dân biết một số điểm mới quan trọng tại Phần thứ hai như sau:
1. ĐƠN GIẢN HÓA THỦ TỤC XỬ PHẠT
- Phạt tiền không lập biên bản: nâng mức phạt tiền từ 500.000 đồng lên 1.000.000 đồng (cá nhân) và từ 1.000.000 đồng lên 2.000.000 đồng (tổ chức).
- Mở rộng trường hợp xử phạt không lập biên bản:
(1) Hành vi vi phạm hành chính mà mức phạt tiền đến 1.000.000 đồng (cá nhân) và 2.000.000 đồng (tổ chức).
(2) Hành vi vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.
(3) Hành vi vi phạm hành chính đã được áp dụng trình tự, thủ tục điều tra theo quy định của Luật Cạnh tranh.
Đối với các trường hợp này, người có thẩm quyền phải thực hiện các thủ tục xác minh tình tiết của vụ việc vi phạm hành chính, thu thập phương tiện điện tử, dữ liệu điện tử, xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, giải trình theo quy định trong trường hợp chưa đủ căn cứ ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc thuộc trường hợp giải trình.
- Tăng tính minh bạch, công khai:
(1) Được công bố, công khai trường hợp vi phạm hành chính trong các lĩnh vực mỹ phẩm; phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; trật tự, an toàn giao thông; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà gây hậu quả lớn hoặc gây ảnh hưởng xấu về dư luận xã hội.
(2) Bổ sung quy trình về trách nhiệm của cá nhân, tổ chức phải cung cấp trung thực, chính xác các thông tin, tài liệu, chứng cứ mà mình biết hoặc đang giữ và chịu trách nhiệm trước pháp luật.
(3) Bổ sung quy trình xử phạt vi phạm hành chính mà không có một trong các quyết định không khởi tố vụ án hình sự, quyết định hủy bỏ quyết định khởi tố vụ án hình sự, quyết định đình chỉ điều tra, quyết định đình chỉ vụ án, quyết định đình chỉ vụ án đối với bị can, miễn trách nhiệm hình sự theo bản án.
2. ĐẨY MẠNH ỨNG DỤNG KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ VÀ QUẢN LÝ TRÊN MÔI TRƯỜNG ĐIỆN TỬ
- Mở rộng phạm vi sử dụng công nghệ phát hiện vi phạm: bổ sung các lĩnh vực được sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện vi phạm hành chính gồm: phòng, chống tác hại thuốc lá; năng lượng nguyên tử; tiêu chuẩn đo lường chất lượng; quản lý các vùng biển, đảo và thềm lục địa. Đồng thời, giao Chính phủ quy định các lĩnh vực khác được sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện vi phạm hành chính (thay vì Ủy ban thường vụ Quốc hội như quy định hiện hành).
- Điện tử hóa phương thức chuyển hồ sơ và xác minh tình tiết: bổ sung việc chuyển hồ sơ bằng phương thức điện tử và xác minh tình tiết của vụ việc vi phạm hành chính trên môi trường điện tử khi bảo đảm điều kiện về cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, thông tin.
- Quản lý trên môi trường mạng: tước quyền sử dụng, thu giữ/thu hồi giấy phép, chứng chỉ hành nghề trên môi trường điện tử đối với các trường hợp được cấp dưới dạng điện tử hoặc được thể hiện dưới hình thức thông điệp dữ liệu.
3. ĐẢM BẢO TÍNH NHÂN VĂN, NGHIÊM MINH CỦA PHÁP LUẬT
- Tăng quyền giải trình cho người dân: bổ sung một số trường hợp có quyền giải trình gồm: hành vi vi phạm hành chính mà pháp luật có quy định hình thức xử phạt tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; hành vi vi phạm hành chính mà mức phạt tiền từ 15.000.000 đồng trở lên (cá nhân), từ 30.000.000 đồng trở lên (tổ chức).
Đối với các trường hợp vi phạm nếu thuộc trường hợp giải trình thì người có thẩm quyền xử phạt phải gửi thông báo về thực hiện quyền giải trình cho cá nhân, tổ chức vi phạm.
- Nới lỏng điều kiện được hoãn, miễn, giảm thi hành quyết định: dự thảo Luật đã có những quy định tạo điều kiện cho đối tượng vi phạm thực hiện nghĩa vụ khi bị xử phạt như:
(1) Sửa đổi điều kiện được hoãn, miễn, giảm thi hành quyết định phạt tiền khi cá nhân bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng và tổ chức bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng trở lên; nộp tiền phạt nhiều lần khi cá nhân bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng và tổ chức bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng trở lên; cá nhân, tổ chức đang gặp khó khăn về tài chính mà không bắt buộc kèm theo nguyên nhân do thiên tai, thảm họa, hỏa hoạn, dịch bệnh, mắc bệnh hiểm nghèo, tai nạn.
(2) Bổ sung các trường hợp hoãn, miễn thi hành hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức gặp khó khăn hoặc tiếp tục gặp khó khăn do thiên tai, hỏa hạn, dịch bệnh, mắc bệnh hiểm nghèo, tai nạn hoạc gặp trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng mà chưa thể thi hành hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả.
(3) Giảm tiền chậm nộp phạt: giảm tỷ lệ tính tiền thêm do chậm nộp phạt từ 0,05% xuống 0,03% và không tính tiền chậm nộp phạt trong thời gian được hoãn thi hành quyết định.
- Nâng mức tiền phạt tối đa: từ 1.000.000.000 đồng lên 1.500.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 2.000.000.000 đồng lên 3.000.000.000 đồng đối với tổ chức (một số lĩnh vực có thể áp dụng mức phạt tiền cao hơn tối đa không quá 02 lần mức phạt chung). Đồng thời, giao Chính phủ quy định chi tiết về mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực quản lý nhà nước và bổ sung nguyên tắc quy định mức phạt tiền tối đa (trường hợp luật khác có quy định thì thực hiện theo luật đó).
- Tăng cường các biện pháp cưỡng chế: dự thảo Luật đã bổ sung nhiều biện pháp cưỡng chế mạnh mẽ đối với các trường hợp cố tình không chấp hình xử phạt như:
(1) Tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, người đại diện theo pháp luật của tổ chức chưa chấp hành xong quyết định xử phạt vi phạm hành chính và xét thấy cần ngăn chặn ngay việc người đó trốn.
(2) Niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
(3) Yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
(4) Tạm dừng đăng kiểm phương tiện; tạm dừng đăng ký phương tiện; tạm dừng cấp giấy phép điều khiển phương tiện trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, giao thông đường sắt, giao thông đường thủy nội địa, giao thông hàng hải, hoạt động hàng không dân dụng.
(5) Yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập.
- Mở rộng đối tượng, lĩnh vực xử phạt:
(1) Tổ hợp tác, đơn vị phụ thuộc của pháp nhân bị áp dụng mức phạt tiền đối với tổ chức; hộ kinh doanh, hộ gia đình, cộng đồng dân cư, ban quản trị nhà chung cư bị áp dụng mức phạt tiền đối với cá nhân.
(2) Được xử phạt vi phạm hành chính trên các lĩnh vực: Hội, quỹ xã hội, quỹ từ thiện; hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; chứng từ điện tử; kho bạc nhà nước; việc làm; an toàn, vệ sinh lao động; công nghệ cao; trí tuệ nhân tạo; chuyển đổi số; tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật; đo lường; chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Đồng thời, bổ sung quy định về “các lĩnh vực khác đã có luật quy định” để đảm bảo tính bao quát, kịp thời xử phạt vi phạm hành chính.
(3) Cho phép đình chỉ một phần hoạt động gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng đối với trật tự, an toàn xã hội.
Nhìn chung, những điểm mới tại Phần thứ hai của dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) mang tính đột phát, toàn diện và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ chuyển đổi số và phát triển kinh tế số. Các quy định vừa thể hiện tính nghiêm minh, quyết liệt trong cưỡng chế, vừa đảm bảo sự công bằng, minh bạch và nhân văn đối với người dân, doanh nghiệp. Dự kiến dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) sẽ trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026)./.
Trang Thông tin điện tử Công an thành phố thông tin đến cán bộ, chiến sỹ và người dân biết một số điểm mới quan trọng tại Phần thứ hai như sau:
1. ĐƠN GIẢN HÓA THỦ TỤC XỬ PHẠT
- Phạt tiền không lập biên bản: nâng mức phạt tiền từ 500.000 đồng lên 1.000.000 đồng (cá nhân) và từ 1.000.000 đồng lên 2.000.000 đồng (tổ chức).
- Mở rộng trường hợp xử phạt không lập biên bản:
(1) Hành vi vi phạm hành chính mà mức phạt tiền đến 1.000.000 đồng (cá nhân) và 2.000.000 đồng (tổ chức).
(2) Hành vi vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.
(3) Hành vi vi phạm hành chính đã được áp dụng trình tự, thủ tục điều tra theo quy định của Luật Cạnh tranh.
Đối với các trường hợp này, người có thẩm quyền phải thực hiện các thủ tục xác minh tình tiết của vụ việc vi phạm hành chính, thu thập phương tiện điện tử, dữ liệu điện tử, xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, giải trình theo quy định trong trường hợp chưa đủ căn cứ ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc thuộc trường hợp giải trình.
- Tăng tính minh bạch, công khai:
(1) Được công bố, công khai trường hợp vi phạm hành chính trong các lĩnh vực mỹ phẩm; phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; trật tự, an toàn giao thông; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà gây hậu quả lớn hoặc gây ảnh hưởng xấu về dư luận xã hội.
(2) Bổ sung quy trình về trách nhiệm của cá nhân, tổ chức phải cung cấp trung thực, chính xác các thông tin, tài liệu, chứng cứ mà mình biết hoặc đang giữ và chịu trách nhiệm trước pháp luật.
(3) Bổ sung quy trình xử phạt vi phạm hành chính mà không có một trong các quyết định không khởi tố vụ án hình sự, quyết định hủy bỏ quyết định khởi tố vụ án hình sự, quyết định đình chỉ điều tra, quyết định đình chỉ vụ án, quyết định đình chỉ vụ án đối với bị can, miễn trách nhiệm hình sự theo bản án.
2. ĐẨY MẠNH ỨNG DỤNG KHOA HỌC, CÔNG NGHỆ VÀ QUẢN LÝ TRÊN MÔI TRƯỜNG ĐIỆN TỬ
- Mở rộng phạm vi sử dụng công nghệ phát hiện vi phạm: bổ sung các lĩnh vực được sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện vi phạm hành chính gồm: phòng, chống tác hại thuốc lá; năng lượng nguyên tử; tiêu chuẩn đo lường chất lượng; quản lý các vùng biển, đảo và thềm lục địa. Đồng thời, giao Chính phủ quy định các lĩnh vực khác được sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện vi phạm hành chính (thay vì Ủy ban thường vụ Quốc hội như quy định hiện hành).
- Điện tử hóa phương thức chuyển hồ sơ và xác minh tình tiết: bổ sung việc chuyển hồ sơ bằng phương thức điện tử và xác minh tình tiết của vụ việc vi phạm hành chính trên môi trường điện tử khi bảo đảm điều kiện về cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, thông tin.
- Quản lý trên môi trường mạng: tước quyền sử dụng, thu giữ/thu hồi giấy phép, chứng chỉ hành nghề trên môi trường điện tử đối với các trường hợp được cấp dưới dạng điện tử hoặc được thể hiện dưới hình thức thông điệp dữ liệu.
3. ĐẢM BẢO TÍNH NHÂN VĂN, NGHIÊM MINH CỦA PHÁP LUẬT
- Tăng quyền giải trình cho người dân: bổ sung một số trường hợp có quyền giải trình gồm: hành vi vi phạm hành chính mà pháp luật có quy định hình thức xử phạt tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; hành vi vi phạm hành chính mà mức phạt tiền từ 15.000.000 đồng trở lên (cá nhân), từ 30.000.000 đồng trở lên (tổ chức).
Đối với các trường hợp vi phạm nếu thuộc trường hợp giải trình thì người có thẩm quyền xử phạt phải gửi thông báo về thực hiện quyền giải trình cho cá nhân, tổ chức vi phạm.
- Nới lỏng điều kiện được hoãn, miễn, giảm thi hành quyết định: dự thảo Luật đã có những quy định tạo điều kiện cho đối tượng vi phạm thực hiện nghĩa vụ khi bị xử phạt như:
(1) Sửa đổi điều kiện được hoãn, miễn, giảm thi hành quyết định phạt tiền khi cá nhân bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng và tổ chức bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng trở lên; nộp tiền phạt nhiều lần khi cá nhân bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng và tổ chức bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng trở lên; cá nhân, tổ chức đang gặp khó khăn về tài chính mà không bắt buộc kèm theo nguyên nhân do thiên tai, thảm họa, hỏa hoạn, dịch bệnh, mắc bệnh hiểm nghèo, tai nạn.
(2) Bổ sung các trường hợp hoãn, miễn thi hành hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức gặp khó khăn hoặc tiếp tục gặp khó khăn do thiên tai, hỏa hạn, dịch bệnh, mắc bệnh hiểm nghèo, tai nạn hoạc gặp trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng mà chưa thể thi hành hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả.
(3) Giảm tiền chậm nộp phạt: giảm tỷ lệ tính tiền thêm do chậm nộp phạt từ 0,05% xuống 0,03% và không tính tiền chậm nộp phạt trong thời gian được hoãn thi hành quyết định.
- Nâng mức tiền phạt tối đa: từ 1.000.000.000 đồng lên 1.500.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 2.000.000.000 đồng lên 3.000.000.000 đồng đối với tổ chức (một số lĩnh vực có thể áp dụng mức phạt tiền cao hơn tối đa không quá 02 lần mức phạt chung). Đồng thời, giao Chính phủ quy định chi tiết về mức phạt tiền tối đa trong các lĩnh vực quản lý nhà nước và bổ sung nguyên tắc quy định mức phạt tiền tối đa (trường hợp luật khác có quy định thì thực hiện theo luật đó).
- Tăng cường các biện pháp cưỡng chế: dự thảo Luật đã bổ sung nhiều biện pháp cưỡng chế mạnh mẽ đối với các trường hợp cố tình không chấp hình xử phạt như:
(1) Tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, người đại diện theo pháp luật của tổ chức chưa chấp hành xong quyết định xử phạt vi phạm hành chính và xét thấy cần ngăn chặn ngay việc người đó trốn.
(2) Niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
(3) Yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
(4) Tạm dừng đăng kiểm phương tiện; tạm dừng đăng ký phương tiện; tạm dừng cấp giấy phép điều khiển phương tiện trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, giao thông đường sắt, giao thông đường thủy nội địa, giao thông hàng hải, hoạt động hàng không dân dụng.
(5) Yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập.
- Mở rộng đối tượng, lĩnh vực xử phạt:
(1) Tổ hợp tác, đơn vị phụ thuộc của pháp nhân bị áp dụng mức phạt tiền đối với tổ chức; hộ kinh doanh, hộ gia đình, cộng đồng dân cư, ban quản trị nhà chung cư bị áp dụng mức phạt tiền đối với cá nhân.
(2) Được xử phạt vi phạm hành chính trên các lĩnh vực: Hội, quỹ xã hội, quỹ từ thiện; hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; chứng từ điện tử; kho bạc nhà nước; việc làm; an toàn, vệ sinh lao động; công nghệ cao; trí tuệ nhân tạo; chuyển đổi số; tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật; đo lường; chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Đồng thời, bổ sung quy định về “các lĩnh vực khác đã có luật quy định” để đảm bảo tính bao quát, kịp thời xử phạt vi phạm hành chính.
(3) Cho phép đình chỉ một phần hoạt động gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng đối với trật tự, an toàn xã hội.
Nhìn chung, những điểm mới tại Phần thứ hai của dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) mang tính đột phát, toàn diện và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ chuyển đổi số và phát triển kinh tế số. Các quy định vừa thể hiện tính nghiêm minh, quyết liệt trong cưỡng chế, vừa đảm bảo sự công bằng, minh bạch và nhân văn đối với người dân, doanh nghiệp. Dự kiến dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) sẽ trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026)./.