Cửa khẩu cảng không chỉ là nơi tàu thuyền ra, vào thực hiện các thủ tục xuất nhập cảnh mà còn là cửa ngõ giao thương quốc tế, nơi kết nối hoạt động vận tải, xuất nhập khẩu, đầu tư và hội nhập. Cùng với sự phát triển của kinh tế biển và giao thương quốc tế, yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động hợp pháp tại cửa khẩu cảng ngày càng đặt ra cao hơn.
Trong bối cảnh đó, việc Chính phủ ban hành Nghị định số 289/2026/NĐ-CP ngày 21/7/2026 về quản lý, bảo đảm an ninh, trật tự tại cửa khẩu cảng do Bộ Công an quản lý, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026, không chỉ là bước hoàn thiện quan trọng về mặt pháp lý mà còn đáp ứng yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, bảo đảm an ninh quốc gia và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn
Thời gian qua, lực lượng Công an cửa khẩu cảng đã thực hiện nhiệm vụ kiểm soát xuất nhập cảnh đối với người, tàu thuyền và thuyền viên theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của hoạt động vận tải biển, giao thương quốc tế và yêu cầu ngày càng cao trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự tại cửa khẩu cảng, thực tiễn đặt ra yêu cầu cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và đặc thù hoạt động của lực lượng Công an cửa khẩu cảng. Trước đây, trong công tác quản lý, bảo vệ an ninh, trật tự tại cửa khẩu cảng, việc áp dụng Nghị định số 77/2017/NĐ-CP ngày 03/7/2017 của Chính phủ, với các quy định chủ yếu phù hợp với hoạt động quản lý của lực lượng Bộ đội Biên phòng, còn phát sinh một số khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn tại các cửa khẩu cảng do Bộ Công an quản lý. Vì vậy, việc xây dựng một hành lang pháp lý đầy đủ, thống nhất, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và đặc thù hoạt động của lực lượng Công an cửa khẩu cảng là yêu cầu cần thiết. Từ yêu cầu thực tiễn đó, việc Chính phủ ban hành Nghị định số 289/2026/NĐ-CP có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nghị định không chỉ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý mà còn tạo cơ sở thống nhất, rõ ràng để lực lượng Công an cửa khẩu cảng, các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành, doanh nghiệp khai thác cảng, chủ tàu, thuyền trưởng, đại lý hàng hải và các tổ chức, cá nhân có liên quan phối hợp, thực hiện hiệu quả nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới.
Ảnh. Toàn cảnh khu vực cảng biển trên địa bàn thành phố Cần Thơ - Cửa ngõ quan trọng trong hoạt động giao thương, vận tải và hội nhập quốc tế của khu vực.
Quản lý chặt chẽ, tạo thuận lợi cho hoạt động giao thương
Một trong những yêu cầu quan trọng trong công tác quản lý cửa khẩu cảng là bảo đảm hài hòa giữa quản lý chặt chẽ về an ninh, trật tựvới tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động hợp pháp. Nghị định số 289/2026/NĐ-CP đã từng bước hoàn thiện cơ sở pháp lý thống nhất cho công tác quản lý, kiểm soát, kiểm tra, giám sát đối với người, tàu thuyền và các phương tiện hoạt động tại cửa khẩu cảng do Bộ Công an quản lý. Trách nhiệm của người làm thủ tục, chủ tàu, thuyền trưởng, đại lý hàng hải và các cơ quan chức năng được quy định rõ hơn trong việc khai báo, cung cấp thông tin, xuất trình giấy tờ và chấp hành các yêu cầu kiểm tra, kiểm soát theo quy định. Việc xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý mà còn tạo điều kiện để quá trình thực hiện thủ tục được chủ động, thống nhất, hạn chế những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Khi thông tin được khai báo đầy đủ, chính xác, đúng thời gian và sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị được thực hiện chặt chẽ, hoạt động của tàu thuyền tại cửa khẩu cảng sẽ được giải quyết nhanh chóng, thông suốt và hiệu quả hơn. Đối với doanh nghiệp khai thác cảng, doanh nghiệp vận tải biển, chủ tàu, thuyền trưởng và đại lý hàng hải, đây là những chủ thể thường xuyên tham gia hoạt động tại cửa khẩu cảng. Việc chủ động nghiên cứu, nắm vững các quy định mới và thực hiện đầy đủ trách nhiệm của mình không chỉ bảo đảm tuân thủ pháp luật mà còn góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, hạn chế những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục.
Đẩy mạnh cải cách thủ tục, ứng dụng công nghệ thông tin
Trong xu thế chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý tại cửa khẩu cảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nghị định số 289/2026/NĐ-CP quy định việc thực hiện thủ tục kiểm soát bằng phương thức điện tử thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia, góp phần từng bước giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, nâng cao tính công khai, minh bạch và tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân có liên quan. Đối với doanh nghiệp khai thác cảng và các đại lý hàng hải, việc thực hiện thủ tục bằng phương thức điện tử tạo điều kiện thuận lợi trong việc khai báo, cung cấp, tiếp nhận và trao đổi thông tin với các cơ quan quản lý nhà nước, qua đó nâng cao hiệu quả giải quyết công việc và bảo đảm hoạt động của tàu thuyền được thông suốt.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin cũng góp phần nâng cao năng lực quản lý, kiểm tra, giám sát của các lực lượng chức năng; hướng đến mục tiêu quản lý chặt chẽ, hiệu quả nhưng vẫn đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phục vụ tốt hơn hoạt động giao thương và vận tải.
Ảnh. Hoạt động của tàu thuyền tại khu vực cảng biển trên địa bàn thành phố Cần Thơ.
Rõ trách nhiệm để nâng cao hiệu quả phối hợp
Hoạt động tại cửa khẩu cảng có sự tham gia của nhiều cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành, lực lượng chức năng và doanh nghiệp. Vì vậy, hiệu quả công tác quản lý, bảo đảm an ninh, trật tự không chỉ phụ thuộc vào một cơ quan hay một lực lượng mà đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ và thống nhất giữa các chủ thể có liên quan. Nghị định số 289/2026/NĐ-CP đã tạo cơ sở pháp lý để tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa lực lượng Công an với các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành tại cảng và các cơ quan, đơn vị có liên quan. Việc trao đổi, cung cấp thông tin kịp thời; chủ động phối hợp giải quyết các vấn đề phát sinh sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật. Bên cạnh vai trò của các cơ quan chức năng, sự phối hợp, chấp hành và đồng hành của doanh nghiệp khai thác cảng, chủ tàu, thuyền trưởng và đại lý hàng hải cũng có ý nghĩa quan trọng. Mỗi thông tin được cung cấp đầy đủ, chính xác; mỗi thủ tục được thực hiện đúng quy định và mỗi sự phối hợp kịp thời đều góp phần bảo đảm hoạt động tại cửa khẩu cảng diễn ra an toàn, thông suốt.
Chủ động thích ứng với những quy định mới
Nghị định số 289/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/10/2026. Vì vậy, ngay từ thời điểm này, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và tổ chức, cá nhân có liên quan cần chủ động nghiên cứu, nắm vững các quy định của Nghị định để có sự chuẩn bị và tổ chức thực hiện phù hợp. Đối với lực lượng Công an cửa khẩu cảng, việc tổ chức triển khai hiệu quả Nghị định không chỉ là yêu cầu thực hiện quy định mới mà còn là cơ hội để tiếp tục đổi mới phương thức quản lý, nâng cao chất lượng công tác kiểm soát xuất nhập cảnh, quản lý người, tàu thuyền và các hoạt động tại khu vực cửa khẩu cảng. Đối với doanh nghiệp khai thác cảng, doanh nghiệp vận tải biển, chủ tàu, thuyền trưởng và đại lý hàng hải, việc chủ động cập nhật các quy định mới, chuẩn bị đầy đủ thông tin, hồ sơ và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng sẽ góp phần bảo đảm hoạt động được thuận lợi, hạn chế những khó khăn, vướng mắc khi Nghị định chính thức được triển khai. Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 289/2026/NĐ-CP là bước hoàn thiện quan trọng về hành lang pháp lý trong công tác quản lý, bảo đảm an ninh, trật tự tại cửa khẩu cảng do Bộ Công an quản lý. Nghị định không chỉ hướng đến mục tiêu quản lý chặt chẽ để bảo đảm an ninh, trật tự, mà còn thể hiện yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin và tạo thuận lợi cho hoạt động giao thương, vận tải và phát triển kinh tế. Với sự chủ động triển khai của các cơ quan chức năng, sự phối hợp trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành tại cảng và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, chủ tàu, thuyền trưởng, đại lý hàng hải cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan, Nghị định số 289/2026/NĐ-CP sẽ từng bước đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả trong thực tiễn. Đây không chỉ là bước hoàn thiện quan trọng về hành lang pháp lý trong công tác quản lý, bảo đảm an ninh, trật tự tại cửa khẩu cảng do Bộ Công an quản lý, mà còn góp phần xây dựng môi trường cửa khẩu cảng an toàn, thông suốt, hiện đại và hiệu quả, vừa bảo đảm vững chắc an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động giao thương, vận tải và hội nhập quốc tế./.
