Tăng nặng mức hình phạt tù và xử lý nghiêm khắc tội phạm ma túy, môi trường trong dự thảo Bộ Luật hình sự (sửa đổi)
- Thứ ba - 25/08/2026 22:27
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Thời gian qua, công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy và môi trường đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, tình hình tội phạm thuộc hai lĩnh vực này vẫn diễn biến vô cùng phức tạp, xuất hiện nhiều thủ đoạn tinh vi, nguy hiểm. Tội phạm ma túy tàn phá sức khỏe cộng đồng, gia tăng tệ nạn xã hội và làm suy giảm chất lượng nguồn lao động; tội phạm môi trường đe dọa nghiêm trọng đến an toàn sinh thái, sức khỏe Nhân dân và sự phát triển bền vững của đất nước.
Thực tiễn thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) cho thấy một số quy định hiện hành đã bộc lộ bất cập như mức hình phạt tù đối với một số hành vi chưa đủ sức răn đe; mức phạt tiền còn quá thấp so với lợi nhuận bất chính; đồng thời chưa bao quát hết các hành vi nguy hiểm mới phát sinh. Để thể chế hóa các Nghị quyết của Đảng (Nghị quyết số 27-NQ/TW, Kết luận số 13-KL/TW, Nghị quyết số 57-NQ/TW), Bộ Công an đã chủ trì xây dựng Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) với định hướng vừa bảo đảm tính nhân đạo, vừa tăng cường tính răn đe, xử lý nghiêm khắc tội phạm ma túy và môi trường.
Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đã điều chỉnh tăng mức tối thiểu của khung hình phạt tù tại khoản 1 và điều chỉnh các khung hình phạt nặng hơn đối với hàng loạt tội danh về ma túy như:
- Tội sản xuất trái phép chất ma túy: Tăng mức hình phạt tù thấp nhất tại khoản 1 từ 02 năm lên 03 năm tù. Đồng thời tách riêng khung hình phạt tù chung thân không xét giảm án hoặc tử hình thành một khoản độc lập (khoản 5).
- Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy: Tăng mức phạt tù thấp nhất tại khoản 1 từ 01 - 02 năm lên 02 - 03 năm tù.
- Tội chiếm đoạt chất ma túy: Tăng mức hình phạt tù thấp nhất tại khoản 1 từ 01 năm lên 02 năm tù.
- Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy (Khoản 1: Tăng từ 01 - 06 năm thành 02 - 07 năm tù; Khoản 2: Tăng từ 06 - 13 năm thành 07 - 15 năm tù; Khoản 3: Tăng mức thấp nhất từ 13 năm lên 15 năm tù).
- Tội tổ chức, chứa chấp, cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy: Mức hình phạt tù thấp nhất tại khoản 1 của các tội danh này đều được điều chỉnh tăng từ 01 - 02 năm lên 02 - 03 năm tù.
Do tình hình người nghiện ma túy gia tăng và công tác cai nghiện còn nhiều bất cập, Dự thảo đã chính thức bổ sung Tội sử dụng trái phép chất ma túy. Theo đó, người đang trong thời hạn cai nghiện (tự nguyện, bắt buộc, điều trị bằng thuốc thay thế), đang quản lý sau cai, quản lý người sử dụng trái phép ma túy, hoặc trong vòng 02 năm kể từ khi tự ý bỏ cai nghiện/điều trị mà vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Quy định này giúp khắc phục tình trạng "nhờn luật" và xử phạt hành chính nhiều lần không hiệu quả. Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đã điều chỉnh tăng mức tối thiểu của khung hình phạt tù tại khoản 1 và điều chỉnh các khung hình phạt nặng hơn đối với hàng loạt tội danh về ma túy như:
- Tội sản xuất trái phép chất ma túy: Tăng mức hình phạt tù thấp nhất tại khoản 1 từ 02 năm lên 03 năm tù. Đồng thời tách riêng khung hình phạt tù chung thân không xét giảm án hoặc tử hình thành một khoản độc lập (khoản 5).
- Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy: Tăng mức phạt tù thấp nhất tại khoản 1 từ 01 - 02 năm lên 02 - 03 năm tù.
- Tội chiếm đoạt chất ma túy: Tăng mức hình phạt tù thấp nhất tại khoản 1 từ 01 năm lên 02 năm tù.
- Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy (Khoản 1: Tăng từ 01 - 06 năm thành 02 - 07 năm tù; Khoản 2: Tăng từ 06 - 13 năm thành 07 - 15 năm tù; Khoản 3: Tăng mức thấp nhất từ 13 năm lên 15 năm tù).
- Tội tổ chức, chứa chấp, cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy: Mức hình phạt tù thấp nhất tại khoản 1 của các tội danh này đều được điều chỉnh tăng từ 01 - 02 năm lên 02 - 03 năm tù.
Quán triệt nghiêm túc quan điểm của Đảng không đánh đổi môi trường lấy phát triển kinh tế, dự thảo Luật đã nâng mạnh về mức hình phạt tù và hình phạt tiền đối với hành vi phá hoại môi trường, cụ thể:
- Tăng mức hình phạt tù đối với tội phạm môi trường đối với các tội:
+ Xả chất thải nguy hại gây ô nhiễm môi trường (Khoản 1: Tăng từ 03 tháng - 02 năm thành 01 năm - 03 năm tù; Khoản 2: Tăng từ 01 năm - 05 năm thành 03 năm - 07 năm tù; Khoản 3: Tăng từ 03 năm - 07 năm thành 07 năm - 12 năm tù).
+ Vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại (Khoản 1: Tăng từ 03 tháng - 02 năm thành 01 năm - 03 năm tù; Khoản 2: Tăng từ 02 năm - 05 năm thành 03 năm - 07 năm tù; Khoản 3: Tăng từ 05 năm - 10 năm thành 07 năm - 15 năm tù).
+ Tội làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người nâng mức tù tối đa từ 12 năm lên 15 năm tù.
- Nâng gấp 06 lần mức phạt tiền và bổ sung tội danh mới: Mức phạt tiền đối với Tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại được nâng lên gấp 06 lần (trước đây mức phạt chỉ từ 50 triệu đồng - quá thấp khiến nhiều đối tượng chấp nhận nộp phạt để vi phạm). Tối đa phạt tiền lên tới 18 tỷ đồng đối với tội gây ô nhiễm môi trường; Bổ sung Điều 220: Tội vi phạm quy định về xử lý chất thải thông thường và chất thải rắn sinh hoạt nhằm chấn chỉnh ý thức phân loại, xử lý rác thải, bảo vệ không gian sống tại các đô thị và khu dân cư.
- Hạ mức định lượng cấu thành tội phạm và mở rộng trách nhiệm pháp nhân: Mức thông số môi trường nguy hại vượt quy chuẩn quốc gia được hạ từ 05 - 10 lần xuống 03 - 05 lần (và từ 03 - 05 lần xuống 02 - 03 lần), giúp cơ quan chức năng dễ dàng truy cứu trách nhiệm hình sự hơn. Bổ sung trách nhiệm hình sự của Pháp nhân thương mại đối với Tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại (Điều 221), ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp lợi dụng danh nghĩa tập thể để xả thải chui, gây hủy hoại môi trường.
BẢNG TỔNG HỢP SO SÁNH MỨC HÌNH PHẠT TÙ
