TỔ CHỨC HỘI NGHỊ TUYÊN TRUYỀN VÀ LẤY Ý KIẾN ĐỐI VỚI CÁC DỰ ÁN LUẬT DO BỘ CÔNG AN CHỦ TRÌ SOẠN THẢO TRÌNH QUỐC HỘI KHÓA XVI

Tham dự Hội nghị còn có đồng chí Phạm Thị Minh Huệ - Phó Giám đốc Sở Tư pháp, Đại biểu Quốc hội khóa XVI thành phố Cần Thơ; đại diện lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân thành phố, Tòa án nhân dân thành phố, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố, Hội Luật gia thành phố; lãnh đạo, chỉ huy Công an các đơn vị, địa phương; đại diện chỉ huy các Đội, Trung tâm và cán bộ Đội Pháp chế và quản lý khoa học thuộc Phòng Tham mưu.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, đồng chí Đại tá Nguyễn văn Thắng - Phó Giám đốc Công an thành phố, đã nêu rõ dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) và Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được soạn thảo xuất phát từ yêu cầu thực tiễn công tác quản lý nhà nước trên các lĩnh vực, trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Trên cơ sở đó, với tinh thần cầu thị, Công an thành phố rất mong nhận được nhiều ý kiến tâm huyết, sâu sắc của các đồng chí lãnh đạo, các đại biểu tham dự Hội nghị, trong đó tập trung thảo luận, phân tích, làm rõ thêm một số nội dung liên quan đến việc xây dựng 02 dự án luật và nghị quyết của Quốc hội, để Công an thành phố tổng hợp, báo cáo, đề xuất Bộ Công an tiếp thu hoàn chỉnh và báo cáo Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua trong thời gian tới.

Phát biểu tại Hội nghị, đồng chí Lê Thị Thanh Lam - Ủy viên Ban Chấp hành đảng bộ thành phố, Phó Trưởng đoàn Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ đề nghị các đại biểu làm rõ các nội dung liên quan đến chính sách nhân đạo về hình phạt tử hình của dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi); nguyên tắc xác định thẩm quyền điều tra, tiêu chuẩn điều tra viên, nhiệm vụ quyền hạn của điều tra viên cao cấp, điều tra viên trung cấp và hạn tuổi phục vụ của điều tra viên theo quy định của dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); trách nhiệm liên đới của người đứng đầu trong các vụ án, vụ việc theo dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù. Qua đó, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố sẽ tổng hợp và có ý kiến tại nghị trường, để đảm bảo 02 dự án luật và nghị quyết phù hợp với thực tiễn, sát với đời sống và kéo dài tuổi thọ khi được Quốc hội thông qua.

Tại Hội nghị, các đại biểu đã nghe báo cáo tóm tắt sự về sự cần thiết ban hành, những nội dung cơ bản và khó khăn, hạn chế, bất cập trong việc thực hiện một số quy định của pháp luật hiện hành liên quan đến các dự án luật do Bộ Công an chủ trì xây dựng, cụ thể:

- Đối với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi): việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự (BLHS) không chỉ là yêu cầu mang tính kỹ thuật lập pháp mà còn xuất phát từ những đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn đời sống xã hội, công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và hội nhập quốc tế.

Thực tiễn cho thấy, tình hình tội phạm đã có nhiều diễn biến mới, phức tạp và khó lường, các loại tội phạm truyền thống không chỉ gia tăng về tính chất, mức độ nguy hiểm mà còn có xu hướng cấu kết chặt chẽ, hoạt động có tổ chức, xuyên quốc gia; nhiều hành vi nguy hiểm cho xã hội đến mức phải bị xử lý hình sự nhưng chưa có quy định để kịp thời điều chỉnh, xử lý; một số quy định của luật hiện hành đã bộc lộ những hạn chế, bất cập nhất định, một số quy định có dấu hiệu chồng chéo, mâu thuẫn với các văn bản pháp luật có liên quan, đặc biệt là pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và các luật chuyên ngành. Đồng thời, việc tham gia các điều ước quốc tế về phòng, chống tội phạm có tổ chức, chống tham nhũng, chống khủng bố, bảo vệ môi trường… đòi hỏi pháp luật hình sự quốc gia phải được nội luật hóa phù hợp với các chuẩn mực chung của quốc tế. Bố cục dự thảo BLHSt gồm 03 phần, 25 chương, 409 điều; so với Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, năm 2024, năm 2025), đã bỏ 07 điều luật, bổ sung 12 điều luật mới, sửa đổi, bổ sung 296 điều luật, giữ nguyên 106 điều luật.

- Đối với dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi): việc sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự là yêu cầu cấp thiết, khách quan, nhằm khắc phục hạn chế, bất cập hiện nay, bảo đảm đáp ứng tốt hơn yêu cầu công tác điều tra hình sự trong thời gian tới.

Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền theo mô hình 03 cấp và tiếp tục sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy các cấp, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu đặt ra trong tình hình mới, đã dẫn đến sự thay đổi về tổ chức và tên gọi của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của Công an nhân dân, Hải quan, Kiểm lâm và Kiểm ngư so với quy định hiện hành của Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự như: Cơ quan Cảnh sát điều tra của Công an nhân dân không tổ chức Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện; Tổng cục Hải quan được tổ chức thành Cục Hải quan và sắp xếp, cơ cấu lại các Cục Hải quan khu vực thành các Chi cục Hải quan khu vực; Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Cục Thủy sản và Kiểm ngư là đơn vị trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường trên cơ sở hợp nhất Cục Lâm nghiệp và Cục Kiểm lâm, Cục Thủy sản và Cục Kiểm ngư. Cùng với đó, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự cũng bộc lộ những khó khăn, hạn chế nhất định, một số thẩm quyền trong thực hiện các hoạt động tố tụng còn hạn chế và một số quy định còn chưa phù hợp với các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự gây ra những khó khăn, vướng mắc khi áp dụng trên thực tế. Dự thảo Luật gồm 08 chương, 53 điều (giảm 20 điều so với Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021) (sau đây gọi chung là Luật năm 2015); trong đó: bỏ 01 chương (Chương IV), 13 điều; gộp 06 điều thành 02 điều; giữ nguyên 09 điều; bổ sung 02 điều; sửa đổi, bổ sung 42 điều.

- Đối với Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số: hiện nay, việc xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong thời gian qua còn nhiều khó khăn, vướng mắc như: đã phát sinh nhiều vụ việc vi phạm pháp luật có tính chất phức tạp, trong khi đó, hệ thống pháp luật còn chồng chéo, mâu thuẫn, hoạt động quản lý nhà nước còn nặng về tiền kiểm, xin - cho, trong khi yêu cầu phát triển đòi hỏi phải ra quyết định nhanh, linh hoạt, sáng tạo; có trường hợp vi phạm xuất phát từ động cơ vụ lợi, tham nhũng, cố ý làm trái để chiếm đoạt, gây thất thoát tài sản nhà nước; nhưng cũng có trường hợp phát sinh do quy định pháp luật chưa rõ, thay đổi chính sách, yêu cầu xử lý tình huống cấp bách, rủi ro khách quan của thị trường hoặc quyết định quản trị kinh doanh không đạt kết quả như dự kiến; kinh tế tư nhân vẫn gặp nhiều rào cản về tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ, dữ liệu, nhân lực chất lượng cao; nhiều dự án, công trình, chương trình đầu tư có liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, chuyển đổi số, đổi mới công nghệ bị đình trệ do vướng mắc pháp lý, kết luận thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố hoặc do chưa có cơ chế xử lý hậu quả phù hợp.

Theo đó, trong bối cảnh đất nước đang thúc đẩy tăng trưởng nhanh, chuyển đổi mô hình phát triển, đẩy mạnh kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, đổi mới sáng tạo, thì pháp luật cũng phải có cơ chế bảo vệ quyết định đúng động cơ, đúng mục tiêu, có lợi ích chung nhưng gặp rủi ro khách quan hoặc vướng mắc thể chế, cần phải tạo cơ chế pháp lý đặc biệt để xử lý đúng bản chất hành vi, đúng động cơ, đúng hậu quả; thu hồi tối đa tài sản; tháo gỡ dự án, nguồn lực bị ách tắc; củng cố niềm tin của doanh nghiệp, cán bộ, nhà khoa học, nhà đầu tư; khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế trong khuôn khổ pháp luật. Dự thảo nghị quyết gồm 03 chương, 13 điều.

Hội nghị đã tập trung thảo luận, đánh giá và có 12 ý kiến phát biểu tham luận tại Hội trường gồm: đại diện Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố, Tòa án nhân dân thành phố, Sở Tư pháp thành phố, Hội Luật gia thành phó và 07 đơn vị nghiệp vụ, Công an cấp xã thuộc Công an thành phố. Các ý kiến tham luận đã làm rõ nội dung về cơ sở lý luận, thực tiễn, mục đích, quan điểm xây dựng 02 dự án luật, nghị quyết và một số điều, khoản bổ sung mới, sửa đổi, bổ sung bãi bỏ nhằm phù hợp với pháp luật hiện hành, tạo cơ sở pháp lý cho lực lượng Công an thực hiện nhiệm vụ; đồng thời, phục vụ quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, phục vụ người dân; các dự án luật, nghị quyết này được đa số các Đoàn đại biểu Quốc hội quan tâm, nghiên cứu, nhất là những nội dung bổ sung mới. Nhìn chung, các ý kiến cơ bản đều thống nhất với chủ trương ban hành và ý kiến bổ sung một số nội dung cụ thể trong từng chế định pháp luật để phù hợp với điều kiện thực tiễn tại địa phương.

Phát biểu tham luận tại Hội nghị, đồng chí Phạm Thị Minh Huệ - Phó Giám đốc Sở Tư pháp, Đại biểu Quốc hội khóa XVI thành phố Cần Thơ đánh giá việc việc xây dựng dự thảo BLHS (sửa đổi) là hết sức cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm. Qua đó, kiến nghị tiếp tục rà soát các quy định mới để đảm bảo thống nhất giữa BLHS với Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật An ninh mạng, Luật Dữ liệu và các luật chuyên ngành có liên quan. Đối với các quy định liên quan đến tội phạm công nghệ cao và không gian mạng, cần quy định rõ các dấu hiệu pháp lý đặc trưng nhằm tạo thuận lợi trong quá trình áp dụng pháp luật, tránh cách hiểu và vận dụng không thống nhất. Đối với các quy định mở trọng trách nhiệm hình sự, cần có hướng dẫn cụ thể về phạm vi điều chỉnh và điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự để bảo đảm nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm và hạn chế oan sai.

Tổng hợp các ý kiến tham luận và phát biểu kết luận Hội nghị, đồng chí Đại tá Nguyễn Văn Thắng - Phó Giám đốc Công an thành phố thay mặt Đảng ủy, Ban Giám đốc Công an thành phố trân trọng cảm ơn các ý kiến tham luận đầy tâm huyết của các đồng chí Đại biểu quốc hội thành phố, lãnh đạo các Sở, ban, ngành đối với các dự thảo luật hôm nay và xin tiếp thu, ghi nhận. Công an thành phố mong rằng, với những nội dung được báo cáo, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố, các Sở, ngành sẽ có thêm thông tin, cơ sở để tham gia ý kiến đối với các dự thảo luật tại các kỳ họp Quốc hội; đồng thời, sẽ có cái nhìn sâu sắc, toàn diện, khách quan hơn, từ đó có sự đồng tình, ủng hộ, đặc biệt là Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ tại nghị trường Quốc hội sắp tới sẽ góp ý hoàn thiện và nhất trí với các dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo sớm được thông qua.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để cho lực lượng Công an nhân dân nói chung và Công an thành phố trong việc chủ động tham mưu với Đảng, Nhà nước các chủ trương, chính sách về an ninh, trật tự; triển khai thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm an ninh trật tự, xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lãnh mạnh, văn minh, hài hòa, phát triển, góp phần giữ vững môi trường ổn định, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới./.