Đạo lý tri ân người có công - một giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam

Tri ân là hành động thể hiện sự trân trọng và biết ơn đối với những người đã mang lại những điều tốt đẹp cho Tổ quốc, cho dân tộc và sự hạnh phúc của nhân dân; đây là một nét đẹp truyền thống văn hoá của loại người tiến bộ. Đối với dân tộc Việt Nam, được hun đúc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước tri ân người có công đã ăn sâu vào tiềm thức và biến thành những hành động cụ thể, thiết thực, trở thành một chuẩn mực đạo đức, một nét đẹp trong đời sống văn hóa và là sợi dây kết nối các thế hệ người Việt Nam, là bản sắc văn hoá của dân tộc. Đất nước Việt Nam ngày nay có được độc lập, tự do, nhân dân có được hạnh phúc đã và đang vững bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, kỷ nguyên phát triển, dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, sánh vai với các cường quốc năm châu là do sự hy sinh của biết bao anh hùng liệt sĩ và sự cống hiến của biết bao người có công - chính họ đã chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, vì hạnh phúc của nhân dân ngày hôm nay; đây là những giá trị không chỉ được lưu giữ trong lịch sử mà còn tiếp tục định hình bản sắc và sức mạnh của một dân tộc.

Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7 không chỉ là ngày tưởng niệm hay một sự kiện mang ý nghĩa chính trị - xã hội được tổ chức thường niên, mà là hành động cụ thể của người dân Việt Nam đối với đạo lý tri ân; góp phần nhắc nhở cộng đồng về cái giá của hòa bình, hun đúc lòng yêu nước, bồi đắp tinh thần trách nhiệm và lan tỏa đạo lý biết ơn đối với những người đã cống hiến, hy sinh vì Tổ quốc. Khi ký ức lịch sử được lưu giữ và trao truyền bằng những hành động cụ thể, truyền thống không chỉ thuộc về quá khứ mà tiếp tục sống trong nhận thức, tình cảm và hành động của các thế hệ hôm nay. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, việc gìn giữ ký ức lịch sử càng có ý nghĩa sâu sắc. Một dân tộc chỉ có thể xây dựng tương lai vững chắc khi biết trân trọng quá khứ và coi những giá trị được hun đúc qua lịch sử là nền tảng cho sự phát triển. Bởi vậy, Ngày Thương binh - Liệt sĩ không chỉ là dịp để tri ân những người có công với cách mạng mà còn là không gian văn hóa nuôi dưỡng bản sắc dân tộc, khơi dậy khát vọng cống hiến và củng cố sức mạnh tinh thần của đất nước.

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Nhà nước Việt Nam đã mở Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ với mục tiêu chính của chiến dịch là tăng cường tìm kiếm và quy tập các hài cốt liệt sĩ còn mất tích trong và ngoài nước, đồng thời tập trung vào việc thu thập mẫu sinh phẩm và ứng dụng công nghệ giải trình tự gen hiện đại để xác định danh tính, nhằm trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ và bước đầu đạt kết quả rất đáng ghi nhận. Riêng tại Công viên Lê Thị Riêng, tính đến hết ngày 18/7/2026, lực lượng tìm kiếm đã phát hiện 100 bộ hai cốt liệt sĩ và 02 mộ tập thể chứa hài cốt liệt sĩ (đang được phân tích, trả lại danh tính cho từng liệt sĩ). Chiến dịch là nhiệm vụ chính trị quan trọng, là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm thiêng liêng của cả hệ thống chính trị và toàn dân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân.

Thế nhưng, đâu đó vẫn xuất hiện một số ý kiến lạc lỏng phủ nhận ý nghĩa của Ngày Thương binh - Liệt sĩ, chiến dịch “500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ, đại khái cho rằng Chiến dịch “500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ” chỉ là hoạt động mang tính phong trào nhằm đánh bóng hình ảnh; rêu rao rằng sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ là “vô nghĩa”, các hoạt động “đền ơn đáp nghĩa” (chăm sóc nghĩa trang, xây nhà tình nghĩa, thắp nến tri ân...) chỉ là hình thức tuyên truyền sáo rỗng; “Chiến dịch mang tính hình thức, chạy theo thành tích”; “Quy tập vội vàng, không chính xác và thiếu tôn trọng”; “Lãng phí ngân sách và nguồn lực quốc gia”… mục dích phủ nhận chính sách nhân văn của Đảng, Nhà nước, bóp méo lịch sử trắng trợn, phủ nhận thực tiễn rằng nền hòa bình và độc lập hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của nhiều thế hệ cha anh đồng thời quy kết, bôi đen toàn bộ nỗ lực và chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước. Thực tiễn, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã được Đảng, Nhà nước triển khai liên tục trong nhiều thập kỷ sau chiến tranh. Hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ Quân đội, Công an cùng các lực lượng chức năng đã không quản khó khăn, gian khổ, băng rừng, vượt núi, lặn suối, khảo sát nhiều địa bàn hiểm trở trong nước và phối hợp với các quốc gia láng giềng để tìm kiếm, đưa các liệt sĩ trở về với đất mẹ. Chiến dịch “500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ” chính là sự kế thừa và tăng cường các giải pháp nhằm huy động đồng bộ các nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ xác minh thông tin, ứng dụng khoa học công nghệ, tranh thủ sự giúp đỡ của nhân dân trong, ngoài nước để tìm kiếm những liệt sĩ còn chưa được quy tập. Mục tiêu cao nhất của chiến dịch không phải là tạo ra những con số báo cáo hay hình ảnh tuyên truyền, mà là trả lại tên cho những người đã hy sinh, giúp các gia đình vơi đi nỗi đau chờ đợi suốt nhiều thập kỷ. Đó là trách nhiệm chính trị, là đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và cũng là mệnh lệnh từ trái tim của cả dân tộc Việt Nam.

Mặt khác, việc xác định mốc thời gian cụ thể hoàn toàn dựa trên cơ sở khoa học, thực tiễn và tính cấp bách, thời gian càng lùi xa, thông tin về các phần mộ liệt sĩ ngày càng ít, địa hình địa vật thay đổi do phát triển kinh tế, thiên tai. Do đó, việc mở chiến dịch cao điểm với mốc thời gian quyết liệt là giải pháp chạy đua với thời gian, thể hiện trách nhiệm cao nhất trước anh linh các liệt sĩ và thân nhân, đây hoàn toàn không phải là cuộc đua thành tích mà là mệnh lệnh từ trái tim. Bên cạnh đó, toàn bộ quy trình trong chiến dịch được kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt, chặt chẽ từ khâu xác minh thông tin, khảo sát địa hình đến cất bốc và di chuyển. Quân đội đã huy động các lực lượng chuyên trách dày dặn kinh nghiệm, kết hợp các biện pháp thủ công truyền thống với công nghệ hiện đại như giám định ADN, đối chiếu dữ liệu bản đồ số hóa... Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy đều được thực hiện các nghi lễ tâm linh, tôn nghiêm theo đúng phong tục truyền thống và nghi thức quân đội, bảo đảm sự trang trọng và chính xác tuyệt đối. Và hơn hết đạo lý “Đền ơn đáp nghĩa” không bao giờ có thể đong đếm bằng giá trị vật chất. Việc chăm lo cho các gia đình chính sách và tìm kiếm người có công chính là nền tảng củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo nên sự ổn định chính trị - xã hội để phát triển đất nước. Hơn nữa, kinh phí cho chiến dịch được quản lý minh bạch, đúng quy định, nhận được sự đồng thuận và đóng góp tự nguyện rất lớn từ các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và nhân dân cả nước.